2017.04.30. Heilag kvardag. Herren er oss nær og vi kan stole på han.

IMG_0466.JPG

Tale ved Håkon Martinsen.

Håkon talte over Luk.14,8-11, eg tek med litt meir:

LUK 14,7 – LUK 14,14 {SANN AUDMYKT OG GJESTFRIDOM}  Då han la merke til korleis gjestene valde seg ut dei øvste plassane ved bordet, fortalde han dei ei likning: 8   Når du vert beden i gjestebod, så set deg ikkje øvst ved bordet. For det kunne henda at ein som er gjævare enn du, var beden, 9 og at verten som bad dykk begge, kjem og seier til deg: “Gjev rom for denne gjesten!” Då må du setja deg nedst og skjemmast. 10 Nei, når du er beden ein stad, så gå og set deg nedst ved bordet. Så kan verten koma og seia til deg: “Flytt deg høgare opp, venen min.” Då får du ære medan alle gjestene ser på. 11 For den som set seg sjølv høgt, skal setjast lågt, og den som set seg sjølv lågt, skal setjast høgt. 12   Han sa òg eit ord til den som hadde bede han: “Når du vil halda eit middags- eller kveldslag, så bed ikkje vener og brør og skyldfolk og rike grannar. For dei kjem til å be deg att, så du får vederlag. 13 Nei, når du vil halda gjestebod, så bed fattige, vanføre, lame og blinde. 14 Då vert du lukkeleg, for dei har ikkje noko å gje att. Men du skal få vederlag når dei rettferdige står opp.”

SLM 118,1 – SLM 118,4 {DETTE ER DAGEN SOM HERREN HAR GJORT}  Pris Herren, for han er god,  evig varer hans miskunn. 2   Så skal Israel seia:  Evig varer hans miskunn. 3   Arons ætt skal seia:  Evig varer hans miskunn. 4   Dei som ottast Herren, skal seia:  Evig varer hans miskunn.

Så tok han med eit vers ifrå Salme 18 om at Gud gav David siger over sine fiendar, det var kanskje vers 39:

SLM 18,37 – SLM 18,39   Du jamnar veg for mine steg,  og mine okle er støe. 38   Eg jagar mine fiendar og tek dei att;  eg snur ikkje før eg har gjort ende på dei. 39   Eg knuser dei, så dei ikkje kan reisa seg,  men ligg under føtene mine.

SLM 18,37 – SLM 18,39   Du jamnar veg for mine steg,  og mine okle er støe. 38   Eg jagar mine fiendar og tek dei att;  eg snur ikkje før eg har gjort ende på dei. 39   Eg knuser dei, så dei ikkje kan reisa seg,  men ligg under føtene mine.

Så refererte han til Paulus’ ord om at skuldbrevet mot oss vart nagla til korset:

KOL 2,14 – KOL 2,15 Og han strauk ut skuldbrevet mot oss, det som var skrive med lovbod og gjekk oss imot; han tok det bort då han nagla det til krossen. 15 Han avvæpna maktene og herredøma og stelte dei fram til spott og spe då han synte seg som sigerherre over dei på krossen.

Tungetale ved Mari, tyding ved Håkon.

For eg er ikkje langt borte ifrå nokon av dykk, eg er komen nær. For eg er den som bryr meg også i dag. Eg vil ikkje etterlate dykk farlause og åleine i denne verda. Men eg har lova å vere med dykk alle dagar, til den dagen eg hentar dykk heim, til dei bustadar eg no førebur for deg. Men eg ynskjer å seie til deg i kveld, mitt kjære barn, eg er med deg, du treng ikkje frykte, for eg, Herren, er den som vann ein evig og fullkomen siger, då eg ropte for deg, på Golgata kors: Det er fullført. Det gjorde eg for deg, der tok eg all di synd, all di skuld og straff, den tok eg på meg, for at du skulle gå fri og få fred med himmelens Fader, han som har skapt alle ting. Derfor, fryd deg og gled deg mitt barn, for eg har frelst deg og eg er din Gud og din frelsar.

For eg ser dine dagar då du er einsam. Menneske har gått ein annan veg, menneske som du fleire gongar har satt din lit til. Men menneske, dei er ikkje til å stole på. Men du kan stole på meg, for eg, Herren, eg er klippen, den evige. Og det er på meg du er satt. Derfor treng du ikkje fly, hit eller dit. Men sett di lit til meg, for eg, Herren, eg er klippen, eg er det levande vatn. Eg er den som gjev deg alt kva du treng til. Derfor kom du til meg. Flyg ikkje til menneske, men kom til meg, du som strevar og eg, Herren, eg vil gje deg kvile. Eg ser dine dagar, eg veit om dine netter, men du er for mine auge. Amen.

Aktuelle bibelvers.

SLM 118,5 – SLM 118,29   I trengsla ropa eg til Herren,  han svara og førte meg ut i ope lende. 6   Når Herren er med, reddast eg ikkje.  Kva kan vel menneske gjera meg? 7   Når Herren er min hjelpar,  kan eg sjå på mine fiendar utan otte.  8   Det er betre å fly til Herren  enn å setja si lit til menneske. 9   Det er betre å fly til Herren  enn å setja si lit til stormenn.  10   Alle folkeslag kringsette meg;  eg heldt dei frå livet i Herrens namn. 11   Dei var ikring meg på alle kantar;  eg heldt dei frå livet i Herrens namn. 12   Dei var ikring meg som bier.  Dei slokna som eld i klunger;  eg heldt dei frå livet i Herrens namn.  13   Dei støytte meg hardt, eg heldt på å falla,  men Herren kom meg til hjelp. 14   Herren er mi kraft og min styrke,  og han har vorte mi berging.  15   Høyr, jubel og sigersrop lyder  i telta åt dei rettferdige!  Herrens høgre hand gjer storverk, 16   Herrens hand reiser opp.  Herrens høgre hand gjer storverk.  17   Eg skal ikkje døy, men leva  og fortelja om Herrens gjerningar. 18   Hardt har Herren tukta meg,  men han lét meg ikkje døy.  19   Lat rettferdsporten opp for meg,  eg vil gå inn og prisa Herren! [rettferdsporten: Tempelporten fører inn i heilagdomen, der Guds rettferd vert openberra.] 20   Her er Herrens port,  gjennom den går dei rettferdige inn.  21   Eg takkar deg fordi du svara meg,  fordi du vart mi berging. 22   Den steinen bygningsmennene vraka,  har vorte hjørnestein.  23   Det er Herrens eige verk,  underfullt er det i våre augo. 24   Dette er dagen som Herren har gjort;  lat oss jubla og gleda oss no!  25   Å, Herre, gjev frelse,  å, Herre, lat det lukkast! 26   Velsigna vere den  som kjem i Herrens namn!  Vi velsignar dykk frå Herrens hus. 27   Herren er Gud, han gav oss ljos.  Knyt festtoget saman med greiner  heilt opp til altarhorna! [festtoget: truleg pilegrimar som gjekk i prosesjon til templet med grøne greiner i hendene.] [altarhorna: Sjå 2 Mos 27, 1-2.]  28   Du er min Gud, eg takkar deg;  min Gud, eg lovsyng deg. 29   Pris Herren, for han er god,  evig varer hans miskunn.

SLM 18,1 – SLM 18,7 {KONGEN TAKKAR OG LOVSYNG}  Til korleiaren. Av David, Herrens tenar, som kvad denne songen for Herren då han hadde fria han frå alle fiendane hans og frå Saul. 2 Han sa:   Herre, min styrke, deg har eg kjær. 3   Herren er mitt berg og mi borg, min utfriar,  min Gud, mitt fjell, som eg flyr til,  mitt skjold, mitt frelsehorn og mitt vern. [mitt frelsehorn: mitt sterke vern.] 4   Eg kallar på Herren, han som får lovsong,  og eg vert frelst frå mine fiendar.  5   Dødens lekkjer snørte seg om meg,  undergangsstraumane skræmde meg. 6   Helheims reip vart spente om meg,  dødens snarer låg i min veg.  7   Då kalla eg på Herren i mi naud  og ropa til min Gud.  Han høyrde mi røyst frå sitt tempel,  til hans øyra nådde mitt rop.

SLM 18,17 – SLM 18,20   Han rette ut si hand frå det høge og greip meg,  drog meg opp or det djupe vatnet. 18   Han berga meg frå min mektige fiende,  frå motstandarar som var meg for sterke. 19   Dei gjekk imot meg på ulukkedagen,  men Herren var ei støtte for meg. 20   Han førte meg ut i ope lende  og fria meg ut, for han har meg kjær.

SLM 22,2   Min Gud, min Gud, kvifor har du forlate meg?  Kvifor er du så langt borte frå meg?  Kvifor hjelper du ikkje når eg klagar mi naud?

SLM 35,22   Du har sett det, Herre. Tei ikkje!  Ver ikkje langt borte frå meg, Herre!

SLM 38,22   Forlat meg ikkje, Herre!  Min Gud, ver ikkje langt borte frå meg!

SLM 71,12   Gud, ver ikkje langt borte frå meg!  Skund deg og hjelp meg, min Gud!

OSP 15,29   Herren er langt borte frå dei vonde,  men han høyrer bøna åt dei rettferdige.

JES 29,13 {MENNESKEBOD OG HERRENS VISDOM}  Herren sa: Fordi dette folket  held seg nær til meg med munnen  og ærar meg med lippene,  medan hjarta er langt borte frå meg,  og fordi deira age for meg  er menneskebod som dei har lært seg,

JER 12,2   Du plantar dei, og dei røter seg;  dei veks og ber frukt.  Nær er du i deira munn,  men langt borte frå deira hjarta.

JOH 14,16 – JOH 14,18 Då vil eg be Faderen, og han skal gje dykk ein annan talsmann som skal vera hjå dykk for alltid:  [talsmann: Det greske ordet kan òg tyda: hjelpar, trøystar, advokat.] 17 Sanningsanden. Verda kan ikkje ta imot han, for ho ser han ikkje og kjenner han ikkje. Men de kjenner han; for han bur hjå dykk og skal vera i dykk. 18 Eg vil ikkje la dykk vera att som foreldrelause born; eg kjem til dykk.

JOH 14,1 – JOH 14,7 {VEGEN, SANNINGA OG LIVET}  Lat ikkje hjarta dykkar uroast! Tru på Gud, og tru på meg! 2 I huset åt Far min er det mange rom. Var det ikkje så, hadde eg sagt dykk det. For eg går bort og vil stella til ein stad åt dykk. 3 Og når eg har gått bort og stelt til ein stad åt dykk, kjem eg att og tek dykk til meg, så de skal vera der eg er. 4 Og dit eg går, veit de vegen.” 5   Tomas seier til han: “Herre, vi veit ikkje kvar du går av; korleis kan vi då vita vegen?” 6 Jesus seier: “Eg er vegen, sanninga og livet. Ingen kjem til Faderen utan gjennom meg. 7 Hadde de kjent meg, hadde de kjent Far min òg. Frå no av kjenner de han og har sett han.”

JOH 1,29   Dagen etter ser han Jesus koma bort imot seg og seier: “Sjå, der er Guds lam, som ber verdsens synd!

JOH 1,36 Då såg han Jesus koma gåande og sa: “Sjå, der er Guds lam!”

HEB 9,24 – HEB 9,28 For Kristus gjekk ikkje inn i ein heilagdom som er laga av menneskehand og berre er eit bilete av den sanne heilagdomen. Han gjekk inn i sjølve himmelen, og no stig han fram for Guds åsyn for vår skuld. 25 Han gjekk heller ikkje inn for å ofra seg sjølv fleire gonger, liksom øvstepresten kvart år går inn i heilagdomen med blod som ikkje er hans eige. 26 Då måtte han ha lide mange gonger etter at verda vart grunnlagd. Men no, ved enden av tidene, har han openberra seg éin gong for alle for å ta bort synda med sitt offer. 27 Like visst som det er så laga at menneske må døy éin gong og sidan koma for domen, 28 såleis er òg Kristus ofra éin gong for å ta bort syndene åt dei mange, og så skal han andre gongen koma til synes, ikkje for synda skuld, men for å frelsa dei som ventar på han.

MTT 28,16 – MTT 28,20 {MISJONSBODET}  Men dei elleve læresveinane drog til Galilea, til det fjellet der Jesus hadde sagt at han ville møta dei. 17 Og då dei fekk sjå han, fall dei ned og tilbad han; men somme tvila. 18 Då steig Jesus fram og tala til dei: “Eg har fått all makt i himmelen og på jorda. 19 Gå difor ut og gjer alle folkeslag til læresveinar, med di de døyper dei til namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande, 20 og lærer dei å halda alt det som eg har bode dykk. Og sjå, eg er med dykk alle dagar så lenge verda står.”

SLM 33,4   For Herrens ord er sanning,  alt han gjer, kan ein lita på.

JES 2,22   Hald opp med å lita på menneske  som berre har ein pust i nasen!  Kva er dei å rekna for?

JES 50,10   Dei av dykk som har age for Herren,  skal høyra på hans tenar.  Den som ferdast i mørker  og ikkje ser det minste ljos,  han kan lita på Herrens namn  og stø seg til sin Gud.

JER 12,6   Brørne dine og farsætta di,  jamvel dei er trulause mot deg;  dei ropar etter deg av full hals.  Du må ikkje eingong lita på dei  når dei talar venleg til deg.

SLM 1,1 – SLM 1,6 {DEI TO VEGANE}  Sæl er den som ikkje fylgjer  råd frå gudlause menneske  og ikkje slår inn på syndarveg  eller sit i lag med spottarar, 2   men har si glede i Herrens lov  og grundar på hans lov dag og natt.  3   Han er lik eit tre,  planta ved rennande bekker:  Det gjev si frukt i rette tid,  og lauvet visnar ikkje på det.  Alt det han gjer, skal lukkast.  4   Så er det ikkje med dei gudlause.  Dei er lik agner som spreiest for vinden. 5   Difor skal ingen gudlaus  stå seg når domen fell,  og ingen syndar vera med  der dei rettferdige samlast. 6   For Herren kjenner vegen åt dei rettferdige,  men vegen åt dei gudlause  fører til undergang.

5MO 31,30 {MOSES BER FRAM SITT AVSKILSKVAD}  Så bar Moses fram heile dette kvadet for Israels-lyden:

5MO 32,1 – 5MO 32,4   Lyd etter, himmel, eg vil tala,  høyr orda frå min munn, du jord! 2   Lat læra mi risla som regn,  talen min drypa som dogg,  som regnskurer på grøne graset,  som regndropar over det som gror. 3   Herrens namn vil eg forkynna,  og de skal gje vår Gud ære.  4   Han er Berget,  fullkome er hans verk,  rettferdige er alle hans vegar.  Ein trufast Gud, utan svik,  rettferdig og rettvis er han. [Berget: Gud. Sml. v. 18 og 30.]

SLM 40,1 – SLM 40,4 {DU ER MIN HJELPAR OG BERGINGSMANN}  Til korleiaren. Ein Davids-salme.  2   Eg venta og vona på Herren.  Han bøygde seg til meg og høyrde mitt rop. 3   Han drog meg opp or den tynande grav,  opp or den djupe gjørma.  Han sette mine føter på fjell  og lét meg gå med faste steg. 4   Han la ein ny song i min munn,  ein lovsong til vår Gud.  Mange skal sjå det og ottast  og setja si lit til Herren.

SLM 23,1 – SLM 23,6 Ein Davids-salme Herren er min hyrding, det vantar meg ingen ting. 2 Han lèt meg liggja i grøne enger; han fører meg til vatn der eg finn kvile, 3 og gjev meg ny kraft. Han leier meg på dei rette stigar for sitt namn skuld. 4 Om eg så går i dødsskuggens dal, ottast eg ikkje for noko vondt. For du er med meg. Din kjepp og din stav, dei trøystar meg. 5 Du dukar bord åt meg framfor augo på mine fiendar. Du salvar mitt hovud med olje; mitt staup fløder over. 6 Berre godleik og miskunn skal fylgja meg alle mine dagar, og eg skal bu i Herrens hus i lange tider.

MTT 11,25 – MTT 11,30 På den tid tok Jesus til ords og sa: “Eg lovar deg, Far, Herre over himmel og jord, fordi du har løynt dette for vise og vituge, men openberra det for umyndige. 26 Ja, Far, for dette var din gode vilje. 27 Alt har Far min overgjeve til meg. Ingen kjenner Sonen utan Faderen, og ingen kjenner Faderen utan Sonen og den som Sonen vil openberra det for. 28 Kom til meg, alle de som slit og har tungt å bera; eg vil gje dykk kvile! 29 Ta mitt åk på dykk og lær av meg, for eg er mild og mjuk i hjarta; så skal de finna kvile for sjelene dykkar. 30 For mitt åk er godt, og mi bør er lett.”

JER 2,13 For to vonde ting har folket mitt gjort: Dei har gått bort frå meg, kjelda med levande vatn, og hogge seg brunnar, leke brunnar som ikkje held vatn.

JER 17,13 Herre, du Israels von, alle som går bort frå deg, skal verta til skammar; dei som vik frå deg i landet, skal skrivast opp. For dei har gått bort frå Herren, kjelda med levande vatn.

ÅPE 11,4 Dette er dei to oliventrea og dei to ljosestakane som står framfor herren over jorda.

SKR 4,14 Då sa han: “Det er dei to som er salva med olje. Dei står framfor han som er herre over all jorda.”

2KR 16,9 For Herrens augo fer utover all jorda, så han med si makt kan hjelpa dei som heilhjarta held seg til han. Men i dette har du bore deg uklokt åt; heretter skal du støtt ha krig.”

1PE 3,12 For Herrens augo fylgjer dei rettferdige, og han vender øyra til deira bøn. Men Herren vender seg mot dei som gjer vondt.

1PE 2,1 – 1PE 2,10 Legg difor av all vondskap, svik og hyklarskap, misunning og baktale, 2 og lengta som nyfødde born etter den ekte, åndelege mjølk, så de kan veksa ved henne til frelsa er nådd. 3 De har då smaka at Herren er god. 4 Kom til han, den levande steinen, som vart vraka av menneske, men er utvald og dyr for Gud. 5 Ver de òg levande steinar som vert oppbygde til eit åndeleg tempel! Ver eit heilagt presteskap og ber fram åndelege offer, som er til hugnad for Gud ved Jesus Kristus. 6 For det heiter i Skrifta: Sjå, eg legg på Sion ein hjørnestein, som er utvald og dyrverdig; den som trur på han, skal ikkje verta til skammar. 7 Så vert han til ære for dykk som trur. Men for dei som ikkje trur, har den steinen bygningsmennene vraka, vorte hjørnestein, 8 ja, ein støytestein og eit berg til fall. Fordi dei ikkje trur Ordet, snåvar dei – det var dei òg etla til. 9 Men de er ei utvald ætt, eit kongeleg presteskap, eit heilagt folk, eit folk som høyrer Gud til, så de skal forkynna hans storverk, han som kalla dykk ut or mørker til sitt underfulle ljos. 10 Før var de ikkje eit folk, men no er de Guds folk. Før hadde de ikkje fått miskunn, men no har de funne miskunn.

ÅPE 4,8 – ÅPE 4,11 Kvar av dei fire skapningane hadde seks venger, og overalt hadde dei augo, både rundt om og under vengene. Natt og dag ropar dei, utan stans: Heilag, heilag, heilag er Herren Gud, Den Allmektige, han som var og som er og som kjem. 9 Kvar gong dei fire skapningane prisar og hyllar og takkar han som sit på kongsstolen, han som lever i all æve, 10 fell dei tjuefire eldste ned for han som sit på stolen, og dei tilbed han som lever i all æve. Dei kastar kransane sine ned framfor kongsstolen og ropar: 11 Verdig er du, vår Herre og Gud, til å få all pris og ære og makt. For du har skapt alle ting; du ville det, og dei vart til, skapte av deg.

ÅPE 5,7 – ÅPE 5,14 Lammet kom bort til han som sat på kongsstolen, og tok imot boka frå hans høgre hand. 8 Då det tok boka, fall dei fire skapningane og dei tjuefire eldste ned for Lammet. Dei hadde kvar si harpe og gullskåler fulle av røykjelse, det er bønene åt dei heilage. 9 Og dei song ein ny song: Verdig er du til å ta imot boka og bryta segla på henne. For du vart slakta og har med ditt blod frikjøpt for Gud menneske av alle ætter og tungemål, av alle folk og folkeslag. 10 Du har gjort dei til eit kongerike, til prestar for vår Gud, og dei skal råda på jorda. 11 I synet mitt høyrde eg røysta av dei mange englane som stod kring kongsstolen og dei fire skapningane og dei eldste – dei var titusen på titusen og tusen på tusen. 12 Dei ropa med høg røyst: Verdig er Lammet som vart slakta, verdig til å få all makt og rikdom, visdom og styrke, ære og pris og takk. 13 Og kvar skapning i himmelen og på jorda og under jorda og på havet, ja, alt som der finst, høyrde eg seia: Han som sit på kongsstolen, han og Lammet skal ha all takk og ære, pris og makt i all æve. 14 Dei fire skapningane svara: Amen. Og dei eldste kasta seg ned og tilbad.

Kommentar.

Gå ut i det frie området.

Jesus har nyleg sagt eg skal gå ut ifrå det tronge romet mitt og ut i det frie området (bodskapen 2. påskedag) og det minner om Salme.118,5 og Salme.18,20. Eg skal ikkje stole på mine evne men stole på at hans Ande skal leie meg, så skal eg ha lukke med det eg tek meg iføre. Eg skal vitne om han med frimod, så ved alle vatn, så kal eg finne det att. Eg skreiv ein god del om det i kommentaren og eg byrja å lure på om eg skulle stoppe dette skriveriet mitt og satse på å snakke med andre og nye menneske i staden. Satse på at Guds Ande vil leie meg i kvardagen også med tanke på å finne meg ei kone. Men det er ikkje eit enten eller, for Jesus er døra inn til sauene og eg skal både gå inn og eg skal gå ut og han er den gode hyrdingen som vil leie oss til dei grøne engene og til vatn der vi finn kvile. Skriveriet mitt skal eg nok fortsette med og det har å gjere med å gå inn gjennom døra til sauene og få oppleve at den Hyrdingen steller vel med oss der, så det er ein balansegang, ei veksling, mellom det og å gå ut og finne beite.

Ikkje flyge hit og dit.

Eg har bedt han om å gje meg ei kone og han har sagt eg skal komme til han med den saka og slik svarar han meg no igjen, han er ikkje langt borte frå oss, så vi treng ikkje leite etter han andre plassar i staden, for han er her hos oss, han let oss ikkje vere att som farlause born åleine i denne verda.  Eg treng ikkje frykte, for han vann ein evig og fullkomen siger, då han ropte ut på korset: ”Det er fullført”. Eg kan ikkje stole på menneske, men eg kan stole på han, han er klippen og han har sett meg på den. Derfor treng eg ikkje fly hit eller dit. Han er klippen og han er det levande vatnet og han vil gje meg alt kva eg treng. Derfor kan eg komme til han med denne saka, eg skal ikkje flyge til menneske. Det vart eit strev, men skal komme til han med det og han vil gje meg kvile.

Ja slik talte han til meg når eg studerte i Oslo på slutten av 1980-talet også. Eg hadde bedt han om ei kone og den saka kunne eg trygt overlate til han, eg kunne trygt stole på han, frelsesverket var fullført og fullkome, ei kone var innkludert. Så eg kunne berre ta det med ro og konsentrere meg om studiane. Han gav meg kvile, fred og ro i mitt sinn og min tanke og det var viktig for meg når eg studerte. Det var viktig for meg når eg var i praktisk arbeid også, på fiske, midt i ein stressande arbeidssituasjon var det viktig for meg å behalde roen i mitt hjerte, mitt sinn og min tanke.

Ulven spreier sauene.

Det er så tydeleg at her er stikk motsette og motstridande lærer, interesser og leiarskap i kyrkja, kristne organisasjonar og mellom dei kristne. Det er slik som dei motstridande interessene mellom David og Saul, Saul hadde fornekta Guds ord, likevel heldt han fram som konge og leiar over Guds folk og forfølgde David. Til samanlikning har dei kristne i Noreg hovudsakleg eit leiarskap som har fornekta Guds Ord, både skapinga (1.Mos.2) og forsoninga, evangeliet om at vårt forhold til han vert gjenoppretta i Kristus. Derfor står dei meg og mi sak imot. Men Jesus kalal rmeg ut i ope rom og det viser til Salme.18 der David takkar Gud for at han hadde gitt han siger over sine fiendar, for Saul var fallen. Så David takka Gud for at han leia han ut i open lende.

Dei motstridande interessene viser seg også ved at ulven spreier sauene, men Kristus er den gode hyrdingen og han samlar dei.

Jesu brud.

I Høgsongen les vi om at bruda leitte etter sin brudgom.

HSA 5,6 – HSA 5,8   Så opna eg døra for min ven,  men min ven hadde fare sin veg.  Eg vart reint ifrå meg fordi han var borte.  Eg leita etter han, men fann han ikkje;  eg ropa på han, men han gav ikkje svar.  7   Då møtte eg vaktmennene  som sveiv ikring i byen.  Dei slo meg så eg fekk sår.  Dei reiv sjalet av meg,  vaktmennene på murane.  8   “Eg naudbed dykk, Jerusalems døtrer!  Om de finn min ven,  kva skal de då seia han?  At eg er sjuk av kjærleik.”

Kjærleiksforholdet mellom bruda og brudgomen i Høgsongen er førebilete på kjærleiken mellom Kristus og hans brud (hans kyrkje), så dette talar profetisk om at Kristus vart hendretta. Hyrdingen vart slått ihel og sauene spreidde, men han stod opp att og samla dei hos seg. Han samlar oss som si kyrkje og den er hans brud. Det sentrale poenget med Jesu kyrkje er kjærleiksforholdet mellom Kristus og hans brud. Når Ordet ved trua smeltar saman med oss i vårt hjerte, vert dette kjærleiksforholdet integrert i oss, slik at det  for oss gjeld kjærleiksforholdet mellom mann og kvinne. Då er det nettopp dette som er det sentrale og viktige poenget med Jesu kyrkje. Jesus er sanninga som set oss fri. Gud skaper oss i Kristus Jesus, han er den same no som då han skapte og han gjer sitt verk med oss i samsvar med 1.Mos.2.

”Hellig Hverdag”.

Eg var på konferansen ”Hellig Hverdag” på Gardermoen frå fredag ettermiddag til laurdag ettermiddag og eg fekk helse på mange nye menneske og prate med dei, også nokre av foredragshaldarane. Særeleg ved middagen ut på kvelden. Og her tek eg med noko av det eg sjølv sa og noko som elles har relevans til den bodskapen som kom på søndag.

Vårt forhold til Gud er gjenoppretta ved trua på Jesus.

Eg er realist som trur på Jesus og prøver å sjå korleis skapingssoga og naturvitskapen kan sameinast. Prestane tolkar Bibelen utifrå det historiskfilosofisk perskeptivet dei har ifrå gresk filosofi, men det blir feil, derfor forstår dei ikkje skapingssoga. Men eg let Bibelen tolke seg sjølv og då kjem eg til at den er meir naturvitskapleg enn kva prestane har forstått. Sjølv om Gud fullførde sitt verk då han skapte, var det hans mål og hendsikt at menneska framelis skulle leve i samfunn med han og få oppleve at han gjorde sitt verk i deira liv. Dette forholdet til han vert gjenoppretta ved vår tru på Jesus, så vi får oppelve at Gud gjer sitt verk i oss ved sitt Ord og sin Ande.

Og i denne bodskapen sa Jesus til meg at han døde i staden for meg, for at eg skulle gå fri og få fred med himmelens Fader, han som har skapt alle ting.

Eg kan ikkje stole på menneske, men eg kan stole på Jesus.

Eg fortalde om at eg hadde vore fiskar og då var det viktig for meg å vere ein god kollega, samarbeidspartnar og kammerat, det var viktig for meg å gjere ein god jobb og det var krevande. Det var ein konkurranse, ei ”kniving” og eg måtte bite frå meg, men eg måtte lære meg å gjere det også på ein skikkeleg måte. Når så høvet baud seg, kunne det passa å fortelje dei at eg trudde no på dette eg.

Eg må nok innrømme at det stilna vekk, sjølv om eg hadde trua i hjertet og vende meg til Jesus i mi løynkammerbønn. Jesus hadde sagt til meg at han ville gjere meg til eit vitne om seg på arbeidsplassen og eg forstod at det var ved å gje meg ei kone. Men det vart det ikkje noko av. Derfor stilna det vekk, men eg visste og forstod at det var først og fremst fordi teologar og kristne leiarar ikkje ville vite av vedkjenninga mi, men vart mine fiendar som stod meg imot og det gjorde dei politikk ut av. Sidan har andre politiske interesser teke over og gått vidare med det på sin måte.

Eg er realist som trur på Jesus, om andre ikkje trur fordi er realistar og naturvitarar, så venta eg meg at dei i det minste at dei kan snakke med meg på ein vitug og forstandig måte om den saka som realistar og naturvitarar, kollega og medstudentar. Men så viser det seg at det heller ikkje går. Så då påstår eg at det er fordi dei har ersatatta trua på den sanne Gud med avgudar. Dei argumenterer gjerne mot trua på Faderen og Sonen, utifrå naturvitskaopen, men då kjem dei ut med religiøs overtru som erstatning for trua på den sanne Gud. Dette har eg nyst skrive om og eg trur Jesus svarar meg på det slik:

”For eg ser dine dagar då du er einsam. Menneske har gått ein annan veg, menneske som du fleire gongar har satt din lit til. Men menneske, dei er ikkje til å stole på.”

Når eg kom tilbake til Oslo laurdags kvelden, var eg på eit grill-selskap med lærde menneske. Eg var frimodig nok til å fortelje dei litt ifrå konferansen ”Hellig Hverdag”, men der var ikkje særleg stor interesse av å ta opp tråden og prate vidare om noko av dette (dette skriv eg meir om lengre nede). Nei, det har seg nok slik at menneska gjekk ein annan veg, derfor vart eg einsam. Jesus seier at menneske har gått ein annan veg, menneske som eg fleire gongar har sett min lit til, men dei er ikkje til å stole på. Korleis har eg fleire gongar sett mi lit til dei? Det må då vere som venner. Men dei er ikkje til å stole på.

Men det er no litt rart også, for Jesus har nyleg sagt at eg skal vere frimodig, eg skal så ved alle vatn, så eg skal vere frimodig og vitne for kven som helst og det er nettopp det eg har gjort. Vi skal vere lys og salt i verda og saltet må trenge inn i eit kjøtstykke for å konservere det. Kva er vel då meir verdifullt enn at vi er gode kollegaer, medarbeidarar og medstudentar, kammeratar og slektningar, samtidig som vi lever med Jesus og får oppleve at han er med oss i kvardagen?

Men generelt sett skal vi ikkje stole på menneske, men vi skal stole på Gud. Jesus har nyleg sagt til meg at eg skal ikkje stole på mine eigne evner, men eg skal stole på at den Heilage Ande vil føre meg vidare. Han har tidlegare sagt til meg at eg kan ikkje stole på, eller rekne med menneske, men eg kan rekne med hans kraft. Eg skal heilhjarta halde meg til han, så vil han komme meg til hjelp med si kraft. Og eg ventar meg at slik vil han gje meg hjelp i form av ei kone.

2KR 16,9 For Herrens augo fer utover all jorda, så han med si makt kan hjelpa dei som heilhjarta held seg til han. Men i dette har du bore deg uklokt åt; heretter skal du støtt ha krig.”

Jesus ser mine dagar og veit om mine netter, men eg er for hans auge.

Det vart mykje kaffidrikking og når eg la meg vart eg liggande vaken utan å få sove. I det siste hadde eg fått ein god del tankar og idear som eg kunne tenke meg å skrive, så eg stod opp att og skreiv ned stikkord som skulle minne meg om det. Så når Jesus sa han visste om mine netter, minna det meg om nettopp dette, som om han visste om det eg skreiv ned. Eg skreiv noko om at menneske kan med si fysiske makt stride mot forstanden. Og eg reknar med at slik strir mørket mot lyset. Og Gud kalla mørket natt og lyset kalla han dag. Så det kan hende  det var sikta til dette også.

1MO 1,1 – 1MO 1,5 I opphavet skapte Gud himmelen og jorda. 2 Jorda var aud og tom, og mørker låg over havdjupet. Men Guds Ande sveiv over vatnet. 3 Då sa Gud: “Det verte ljos!” Så vart det ljos. 4 Og Gud såg at ljoset var godt, og han skilde ljoset frå mørkret. 5 Gud kalla ljoset dag, og mørkret kalla han natt. Og det vart kveld, og det vart morgon, fyrste dagen.

Kommentarar om “Hellig Hverdag” på Facebook.

Kommentarar til konferansen.

https://www.facebook.com/pg/hellighverdag/photos/?tab=album&album_id=1282622688503724

Torbjørn Sivertstøl Frank Årebråt fortalde om reformasjonen. For Henrik den 8. var det viktig å få skilje seg og gifte seg oppatt, derfor støtta han reformasjonen, men elles heldt han fram som katolikk. https://no.wikipedia.org/wiki/Henrik_VIII_av_England Det var også eit krav frå ein av dei tyske fyrstane, for at dei skulle støtte Luther. Sidan patriarkane hadde fleire koner let han fyrsten også få det og det gjrode sitt til at katolikkane fekk meir vind i segla. http://www.robin.no/~arildjo1/luther/Full6.htm#6.2 Luther arbeidde eigentleg for å reformere den katolske kyrkja, men det vart ei protestantisk kyrkje og reformasjonen i den katolske kyrkja kom også. Dei tyske småfyrstane la vekt på arbeid og nøysemd (jfr calvinismen), som motsetnadd til å site og drikke på vertshuset og det har sidan prega pietismen og dermed haugianarane og dei fek betydning for vår nasjonale frigjering, men dei høge herrane på Eidsvoll var nok meir prega av liberale filosofar som Voltair.

Henrik VIII av England (engelsk Henry VIII) (født 28. juni 1491, død 28. januar 1547) var konge av England og Lord…
NO.WIKIPEDIA.ORG
Torbjørn Sivertstøl Dette var svært interessant for meg, men det var framleis berre som innleiing til det han eigentleg skulle snakke om: “Kristne samfunnsbyggarar frå Hauge til i dag”, men no var han allereie på overtid og måtte til å runde av og då tala han om at no hadde vi fått kvinnelege prestar og no ville dei ha homofile ekteskap i kyrkja. Ja, det er vel nok eit døme på at dei som har politisk makt har heilt andre interesser enn dei som forkynte og som forkynner den kristne trua. Det som er det sentrale poenget i den kristne trua hoppar dei over og ignorerer, ja, teier det i hel.
Torbjørn Sivertstøl Men eg har framleis håp om at det skal vere hovudpoenget for Oase og “Hellig Hverdag”, at på evangeliets grunnvoll er vi forsona med Gud, så vårt forhold til han er gjennoppretta, slik det var før syndefallet, men no er Kristus den siste Adam, som er ifrå himmelen og som for oss har vorte ei livgjevande ånd. Vi kjem inn i samfunn med Gud og får oppleve at hans gjer sitt verk med oss ved sitt Ord og sin Ande, han er den same no og gjer framslis sitt verk i samsvar med 1.Mos.2 og vårt oppdrag er framleis å dyrke og verne Guds hage. så hovudsaka for oss er å vere Guds medarbeidarar, fyrst og fremst ved at vi let han gjere sitt verk med oss.
Torbjørn Sivertstøl Jeff Van Duser talte om at Guds opphavlege meining med menneska var at dei skulle dyrke og verne Guds hage. slik har han framleis mål og meining med vårt arbeid og vår næringsverksemd. Det er vanleg å rekne økonomisk resultat som hendsikta, men med vår tru på Gud får vi eit anna perspektiv på det, som om det er sjølve arbeidet og næringsverksemda som er hendsikta. Så viste han døme på at ein kan komme i dilemma, når ein skal prøve å gjere “det rette val”.
Torbjørn Sivertstøl Alf Inge Wang er norges einaste professor i spelteknologi, han har vore med på å utvikle “Kahoot”, som vert brukt i quiz.
Torbjørn Sivertstøl Werner O Filtvedt har doktorgrad i fysikk og er forskingssjef ved Dynatek. Dei er i ferd med å utvikle eit solcellepanel som vert mykje billigare. Han viste eit kart over Sahara, om ein forholdsvis liten firkant var dekt av solecellepanel, ville det vere nok til å forsyne heile verda med energi. Og eg som såg for meg at det kunne brukast til skugg for sola, så ikkje plantane sveid av og tørka ut. Men her er no bruk for mykje meir kraft til å pumpe opp grunnvatn eller lage ferskvatn ved avsalting.

Torbjørn SivertstølCato Lyngøy var i ein god jobb, men hadde fått ein ide om å skapte noko nytt, det var eit originalt påfunn og det ville vere risikabelt å sate på det, men han bad lenge til Gud om råd, for å forvisse seg og vart meir og meir overbevist, inntil han satsa på det. http://www.bt.no/btmagasinet/Og-Gud-skapte-egget-281b.html

Vårherre gav han ideen. Oppfinnar Cato Lyngøy er sikker på at eit gigantegg kan revolusjonera norsk oppdrett.

Kommentarar med tilknyting til grillselskapet laurdags kvelden.

 

Grillselskap 29.4.2017.jpg
Karine Grønli Kvalvaag Kan dere vekke mannen min før dere går? 😳
Torbjørn Sivertstøl Grilla elgkjøt, øl og wiskey på toppen av myke god mat tidlegare i helga, sidan eg kom rett frå konferansen “Hellig Hverdag” på Gardermoen og fortalde litt om foredraget til professor Frank Årebråt. Her var no heilt sikert folk med historisk interesse. Så set verten på musikk av gruppa “Satan”, så eg misstenker det var ein demonstrasjon av at eg ikkje var velkommen likevel, ein mørkemannskultur som ikkje tek imot lyset. Men eg lurer no på kven i helvete som er mannen din? Same kven han er, så treng de nok å verte oppvekte av Sanningens Ande de også.
Karine Grønli Kvalvaag Han gledens herre, nr 2 fra venstre!
Torbjørn Sivertstøl Johannes Openberring.12,7Då braut det ut krig i himmelen: Mikael og englane hans gjekk til strid mot draken. Draken stridde saman med englane sine; 8 men dei vart slegne, og det fanst ikkje lenger rom for dei i himmelen. 9 Den store draken vart styrta, det er den gamle ormen, han som vert kalla djevelen og Satan, og som forfører heile verda. Han vart kasta ned på jorda og englane hans saman med han. 10 Og eg høyrde ei høg røyst i himmelen som sa: «Frå no av høyrer sigeren og makta og riket vår Gud til, og den han har salva, har herredømet. For klagaren er kasta, han som dag og natt førte klagemål mot brørne våre for vår Gud. 11 Dei har vunne over han i kraft av Lammets blod og det ordet dei vitna om; dei hadde ikkje livet for kjært til å gå i døden. 12 Difor skal de jubla, de himlar og de som bur i dei! Men arme jord og hav! For djevelen har kome ned til dykk, og vreiden hans er stor, av di han veit at han har berre ei stutt tid att.»
Torbjørn Sivertstøl Siterer frå Paulus brev til Kolossarane kap.2: 13 De var døde på grunn av syndene dykkar, uomskorne som de var med dykkar vonde natur. Men han gjorde dykk levande saman med Kristus, med di han tilgav oss alle våre synder. 14 Og han strauk ut skuldbrevet mot oss, det som var skrive med lovbod og gjekk oss imot; han tok det bort då han nagla det til krossen. 15 Han avvæpna maktene og herredøma og stelte dei fram til spott og spe då han synte seg som sigerherre over dei på krossen.
Kai Runar Wang Kol 4 5-6 er nok mer relevant akkurat nå:
5 Gå fram med visdom blant dem som står utenfor, og bruk den dyrebare tiden godt.  
Torbjørn Sivertstøl For Paulus var det verset eg siterte sjølve visdomen. Eg hadde referert til Årebråts tale om reformasjone og bemerka kor stor betydning militær makt hadde i det politiske spelet. Midt opp i dette stod dei som vitan om si tru på Jesus og forkynte rettferd ved tru. Så sitatet er sentralt i den samanheng også.
Petter Ludvik Berger APO PANTOS KAIKODAMONOS!!
Håvard Skaadel = “Away, every evil daimon!”
Fra nettet: «This is often said to be derived from the Greek Orthodox liturgy.» Nærmere bestemt etter den hl. Basilios 🙂
Håvard Skaadel Alle kristne er vel enige om at Skaperen elsker verden, og Forløseren har forløst den – så alt vennskapelig samvær er godt og velsignet. Utover det må bemerkes at sanne Lutheranere også bør spille lutt 🙂 🎶
Håvard Skaadel «Alt er rent for den rene,» Titus 1,15. Så i slikt et trivelig vennelag kan man slappe av og vite at man er velkommen akkurat slik man er 🙂
Når satan først er kastet ned fra jorda, er det forresten betryggende at han ikke driver med verre ting enn å romstere rundt i engelskspråklige gutteband og spille dårlig rock.
Torbjørn Sivertstøl I tidlegare tider trudde menneska at Djevelen var gud, men Jesus sigra over han og dei som risikerte livet på å vitne om det fekk hjelp frå Guds englar, så Djevelen vart kasta ned frå himmelen, eg reknar med at slik mista han sitt gude-status. Likevel er det framleis mange andre plassar på jorda som må lide smerteleg for si tru på han og mange som lid martyrdøden, men dei også skal få hjelp frå Guds englar. Vi som tolker Bibelen utifrå Bibelen får forståelse for at Djevelen ikkje er ein gud, men eit lavtståande dyr og eg påstår at metodane hans er ein primitiv, dyrisk trong til sjølvhevding.
Torbjørn Sivertstøl Verten, ståande til venstre og han som sit på mi høgre side har hovudfag i astronomi og underviser i fysikk. Eg filma dei når dei sat i klosterruinane i gamlebyen og spelte middelaldermusikk. Men av all mogleg moderne musikk valde dei i denne samanheng dette. Då var bibelsitatet frå Johannes Openberring12 treffande, for det fortel kva som har skjett i mellomtida, nokre vitna om si tru på Jesus, draken vart styrta, det vart glede i himmelen, men arme jord og hav …..
Torbjørn Sivertstøl Desse to kammeratane er venstremenn også. Det var eg også når eg var ung. Då var partiet oppteke av å verne små og mellomstore bedrifter og definerte seg langt på veg som populistisk, særleg Unge Venstre, for dei la vekt på lokaldmokrati og desentralisering. Dei la altså opp til å støtte privat initiativ, spesielt i distrikta, for å få til næringutvikling. Slike røyster og tonar har stilna vekk i Venstre. Det heng nok saman med at einsrettinga i massemedia er så massiv. Men Hans Nilsen Hauge var både forkynnar og dreiv grunderverksemd også og det fekk store konsekvensar både politisk, for nasjonal frigjering og for den økonomiske utviklinga av landet og “Hellig Hverdag” oppmuntrer folk til følge opp. Og eg ventar meg av venstremenn at dei skal vere i stand til å sjå det verdifullet i det.
Are Vidar Boye Hansen Venstres gründerpolitikk fra side 67, for de som måtte være interessert: https://www.venstre.no/…/Venstres-stortingsvalgprogram…

 

Posted in Økonomisk politikk, Kristne møte 2017, religion og politikk, Vitskap og religion | Leave a comment

2017.04.17&23 Gå ut i det frie området og legg ut på djupt vatn.

Møte i Maranata 2. påskedag og søndagen etter.

IMG_0462.JPG

Tale ved Tore Kristiansen.

1KG 17,1 – 1KG 17,16 {ELIA OG RAMNANE}  Elia frå Tisjbe, ein av innflyttarane i Gilead, sa til Akab: “Så sant Herren, Israels Gud, lever, han som eg tener: Dei fyrste åra skal det korkje koma dogg eller regn utan at eg seier det.” [Tisjbe: stad i Gilead, aust for Jordan.] 2   Då kom Herrens ord til Elia, og det lydde så: 3 “Far bort herifrå, ta vegen mot aust og gøym deg i Krit-dalen, austanfor Jordan! 4 Der kan du drikka or bekken, og eg har sagt frå til ramnane at dei skal syta for mat åt deg.” 5 Så tok Elia ut og gjorde som Herren hadde sagt. Han gjekk til Krit-dalen, austanfor Jordan, og der gav han seg til. 6 Ramnane kom til han med brød og kjøt kvar morgon, og med brød og kjøt kvar kveld, og han drakk or bekken.  7 {ELIA OG ENKJA I SAREPTA}  Men då det leid av ei tid, turka bekken bort, for det kom ikkje regn i landet. 8 Då kom Herrens ord til Elia, og det lydde så: 9 “Ta ut og gå til Sarepta, som høyrer Sidon til, og gjev deg til der! Eg har sagt frå til ei enkje som bur der, at ho skal syta for mat åt deg.” [Sarepta: by i Fønikia, sør for Sidon.] 10   Så tok Elia ut og gjekk til Sarepta. Då han kom til byporten, fekk han sjå ei enkje som gjekk og sanka ved. Han ropa til henne og sa: “Henta litt vatn til meg i ei skål, så eg får drikka!” 11 Då ho gjekk og ville henta vatn, ropa han etter henne: “Ta med deg eit stykke brød til meg òg!” 12 Ho svara: “Så sant Herren din Gud lever: Eg eig ikkje så mykje som ein brødbit; eg har berre ein neve mjøl i krukka og eit grann olje i krusa. No fer eg her og sankar nokre vedpinnar og vil gå heim og laga mat til meg og son min. Så vil vi eta og leggja oss til å døy.” 13 Elia sa til henne: “Ver ikkje redd! Gå heim og gjer som du har sagt. Men bak fyrst eit lite brød av mjølet, og kom ut til meg med det! Sidan kan du laga til noko åt deg og son din. 14 For så seier Herren, Israels Gud: Mjølkrukka skal ikkje verta tom, og oljen skal ikkje tryta i krusa til den dagen kjem då Herren sender regn over jorda.” 15 Då gjekk ho og gjorde som Elia hadde sagt, og sidan hadde dei mat i lang tid, både han og ho og folket i huset hennar. 16 Mjølkrukka vart ikkje tom, og oljen traut ikkje i krusa. Det gjekk som Herren hadde sagt gjennom Elia.

Gilead betyr “Vitnebyrdets røyst”.

Tungetale ved Karl, tyding ved Tore:

Eg, Herren, seier: Gå ut frå ditt tronge rom, gå ut i det frie området. Stol ikkje på dine eigne evner, men stol på at min Ande skal leie deg framover. Og så når min Ande leier deg, så skal du få oppleve at alt kva du gjer, skal du ha lykke til. Du skal få så ved alle vatn og du skal få oppleve at i tida sitt laup, skal du finne det igjen.

Legg båten ut på djupt vatn, lat all fortøying gå. Ikkje sit og tenk på omkostnadane, men kast det på meg, Herren, så skal eg føre deg ut i dobbeltbekken, eg skal føre deg ut i velsigninga, eg skal føre deg ut i denne herlege floda og du skal få kjenne, at livet ditt skal bli som ein blomstrande hage, for vinteren er borte, sommaren er komen og sangens tid er inne.

Aktuelle bibelvers.

SLM 18,34   Han gjev meg føter som ei hind  og lèt meg stå på høgdene.

HAB 3,19   Herren Gud er min styrke.  Han gjev meg føter som ei hind  og lèt meg ferdast på høgdene.   Til korleiaren. Med strengespel.

FRK 11,1 – FRK 11,6 {DU VEIT IKKJE KVA SOM VIL LUKKAST}  Kast brødet ditt på vatnet;  for med tida finn du det att. [Kast brødet ditt osb.: oppmoding til å våga noko, endå om ein ikkje kan rekna ut resultatet.] 2   Del det du har med sju eller åtte;  for du veit ikkje kva for ulukker  som kan henda på jorda. 3   Når skyene vert fulle av regn,  auser dei det ut over jorda.  Fell eit tre, mot sør eller nord,  vert det liggjande der det fall. 4   Den som aktar på vinden, får ikkje så,  den som kikkar på skyene, får ikkje hausta. 5   Likså lite som du veit  kva veg vinden blæs,  eller korleis beina vert til  hjå fosteret i mors liv,  likså lite kan du vita  korleis Gud som skaper alt, gjer sitt verk. 6   Så ditt sæde om morgonen,  og lat ikkje handa kvila om kvelden.  Du veit då ikkje kva som vil lukkast,  anten det eine eller det andre,  eller om alt er like godt.

FIL 3,1 – FIL 3,11 {Å VINNA KRISTUS}  Elles mine brør: Gled dykk i Herren! Eg vert ikkje trøytt av å ta det opp att, og det er det tryggaste for dykk. 2 Hald auga med hundane, med dei vonde arbeidarane, dei som skamskjer seg. [skamskjer seg: Paulus siktar til omskjeringa.] 3 For det er vi som er dei omskorne, vi som gjer vår teneste ved Guds Ande; vi har vår ros i Kristus Jesus og set ikkje vår lit til oss sjølve. 4 Eg har rett nok det eg kunne setja mi lit til hjå meg sjølv. Om nokon meiner at han kan lita på seg sjølv, kan eg det endå meir. 5 Eg er omskoren på den åttande dagen, er av Israels folk og Benjamins ætt, ein hebrear av hebrearar, i syn på lova ein farisear, 6 så brennande ihuga at eg forfylgde kyrkja, ulastande i mi rettferd etter lova. 7 Men det som var meg ei vinning, det har eg for Kristi skuld halde for tap. 8 Ja, eg held i sanning alt for tap fordi kjennskapen til Kristus Jesus, min Herre, er så mykje meir verd. For hans skuld har eg tapt alt, og eg held det for skrap, så eg kan vinna Kristus 9 og verta funnen i han, ikkje med mi rettferd, den som er av lova, men med den som ein får ved trua på Kristus, rettferda frå Gud på grunn av trua. 10 Då kjenner eg han og krafta av hans oppstode, får del i hans lidingar og vert lik han med di eg døyr som han – 11 om eg òg kunne nå fram til oppstoda frå dei døde.

ESK 47,1 – ESK 47,12 {LIVSENS ELV}  Mannen førte meg attende til tempelinngangen. Og sjå, det rann vatn fram under dørstokken på austsida av huset. For framsida på templet vender mot aust. Vatnet rann ned på sørsida av templet, sør for altaret. 2 Så førte han meg ut gjennom nordporten, og der ute fylgde han meg ikring til den ytre porten, som vender mot aust. Og sjå, der sildra vatnet ned frå sørsida. 3   Mannen gjekk no austover. Han hadde ei mælesnor i handa og mælte tusen alner. Så lét han meg gå gjennom vatnet, og det nådde meg til okla. 4 Han mælte tusen alner til og lét meg gå gjennom vatnet der; det nådde meg til knea. Endå ein gong mælte han tusen alner og lét meg gå gjennom vatnet att; då nådde det opp til hoftene. 5 Så mælte han tusen alner ein gong til. Då var det ei elv som eg ikkje kunne vassa over. For vatnet hadde stige og vorte til ei elv som ingen kom over utan å symja. 6   Han sa til meg: “Har du sett det, menneske?” Så førte han meg til elvebredda og lét meg sitja der. 7 Då eg snudde meg, såg eg ei mengd med tre på begge sider av elva. 8 Han sa til meg: “Dette vatnet renn til bygdene i aust og ned i Jordan-dalen. Når det renn ut i sjøen, vert det salte vatnet friskt. [sjøen: Daudehavet.] 9 Alle levande skapningar som det kryr av, skal få leva alle stader der denne elva renn. Det skal verta ei mengd med fisk. For når dette vatnet kjem dit, vert vatnet i sjøen friskt, så alt kan leva der elva renn ut. 10 Det skal stå fiskarar langsmed sjøen frå En-Gedi til En-Eglajim; og der skal dei turka garna sine. Fisk av ulike slag skal finnast der og i slike mengder som i Storhavet. [En-Gedi: midt på vest-stranda av Daudehavet.] [En-Eglajim: langt nord på vest-stranda av sjøen.] 11 Men myrane og sumpane skal ikkje verta friske; av dei skal det vinnast ut salt. 12 På begge elvebreddene skal det veksa alle slag frukttre. Lauvet på dei skal ikkje visna, og frukta skal ikkje ta slutt. Kvar månad skal dei bera ny frukt; for vatnet dei får, skal renna ut frå heilagdomen. Frukta på trea skal vera til mat og blada til lækjedom.”

HSA 4,12   Ein avstengd hage er mi syster, mi brur,  ein avstengd hage med kjelda forsegla.

HSA 4,15 – HSA 4,16   Du er som kjelda i ein hage,  ei oppkome med sildrande vatn,  som bekker frå Libanon.  16   “Vakna, nordavind!  Kom, sønnavind!  Blås igjennom min hage,  så angen får strøyma fritt.  Gjev min ven ville koma til sin hage  og eta hans herlege frukt!” [Her er det brura som talar.]

HSA 5,1   “Eg kjem til min hage, mi syster, mi brur,  og plukkar min myrra og balsam.  Eg et min honning og mi honningkake  og drikk min vin og mi mjølk.”   Ja, et og drikk, mine vener,  og lat kjærleiken riva dykk med!

JES 51,3   Ja, Herren skal trøysta Sion,  trøysta alle hennar aude tufter.  Han gjer hennar øydemark lik Eden,  hennar aude hei lik Herrens hage.  Der skal fryd og glede råda,  der skal takkesong og jubeltonar lyda.

JES 58,11   Herren skal alltid leia deg  og metta deg i det turre land.  Han skal styrkja deg;  du skal verta som ein vassrik hage,  ja, som ei rennande kjelde  der vatnet aldri tryt.

JES 60,21   I ditt folk skal alle vera rettferdige,  dei skal eiga landet til evig tid.  Dei er ei plante i min hage,  eit verk eg har gjort til mi ære.

JER 31,12   Dei kjem med jubelrop til Sion-fjellet,  dei strålar av glede over Herrens gode gåver:  korn og vin og olje,  sauer og geiter og oksar.  Sjølve skal dei vera som ein vassrik hage  og ikkje lenger lida naud.

HSA 2,8 – HSA 2,14 {SJÅ, HAN KJEM!}  Høyr, det er min ven.  Sjå der, han kjem  springande over heiane,  hoppande over haugane. 9   Min ven er som gasellen,  han liknar den unge hjort.  Sjå, der står han bortmed husveggen;  han glytter inn gjennom gluggen  og ser inn mellom sprinklane.  10   Min ven tek til ords og seier:  Stå opp, min hugnad!  Kom ut, mi fagre møy! 11   For sjå, vinteren er til endes,  regnet har kvorve. 12   Blomane sprett på vollane;  songtida er komen,  og turteldua kurrar i landet. 13   Frukta på vintreet raudnar,  og det angar av vintre i blom.   Stå opp, min hugnad!  Kom ut, mi fagre møy! 14   Du mi due på berghylla,  i livd under flogbratte fjell,  lat meg få sjå din skapnad,  lat meg få høyra ditt mæle!  For di røyst er så mjuk  og din skapnad så fager.

Kommentar.

”Hellig Hverdag”.

Eg fekk litt ventetid i Volda kvelden før, eg skulle Oslo med nattbussen, så eg gjekk inn på ein kafe og der møtte eg Gunnar Andås, han er ein av leiarane for Betel (den Frie
Evangeliske Forsamling) og jobbar med å selje og montere video-kommunikasjonsutstyr. Eg fortalde eg dreiv å studerte enno, men eg syntest det var litt betnkeleg å bruke opp pengande sine lsik. Eg sa eg kunne ha tenkte meg å vere på ”Hellig Hverdag” på Gardermoen om to veker, det er eit arrangement som tek sikte på å få folk til å engasjere seg etter Hans Nilsen Hauges førebilete. Då fortalde han meg at for omlag 5 år sidan fekk NHO nokon til å skrive bok om Hans Nilsen Hauge. For han har hatt så stor betyding både for den økonomiske utviklinga av landet og for vår nasjonale frigjering. Han var berre ein bondegut når han vart kalla til å forkynne. Han skreiv bøker og det tente han godt med pengar på. Han vart gründer både ved å investere sjølv og foreslå for andre låne dei pengar til å starte opp. Når han fekk igjen pengande, lånte han dei ut att, for å få i gang nye prosjekt.

Samanlikning med Elia og H. N. Hauge?

Elia kom til ei gammal enke og son hennar og dei fekk oppleve at Gud gjorde under og forsørgde dei. Eg kunne tenke meg at eg til samanlikning kom til ei kvinne, som vart kjærasten min og kona mi, så eg fekk prate med henne om dette skriveriet mitt og ho vart til hjelp for meg, så kunne det verte bøker ut av det, sjølvsagt for å bringe ut den gode bodskapen, men så hadde vi også tent pengar på det.

Men her må eg altså la den Heilage Ande leie meg, slik som det vart sagt i bodskapen. Med dette skriveriet mitt har eg vorte nokså passivisert heime med meg sjølv, vore på Blindern berre på fredagen og ikkje lese stort meir enn den dagen i fleire veker. Men Jesus kallar meg ut i det frie området.

No har eg meldt meg på ”Hellig Hverdag” og det ser eg fram til.

Forstanden, frimodet og tilfeldigheita.

Igjen vart vi minna om frimodet og tilfeldigheita, det vert svært godt forklart i For.11,1-6. Tilfeldigheitene betyr at vi kan ikkje føresjå nøyaktig kva som kjem til å skje, vi forstår det ikkje og kan ikkje styre det, i fylgje kvatefysikken er det ein meir fundamental eigenskap ved naturen enn kva vi tidlegare visste. Men Gud har kontrollen likevel og kan styre det slik han vil. Vi skal berre la tilfeligheitene få utspele seg, same enten det bles, regnar eller er finever, så skal vi så kornet uansett. Vi skal forkynne Guds Ord for alle og ein kvar, kven som helst, same enten vi synest det er godt eller dårleg ver til å gjere det. Kast brødet ditt på vatnet og du skal finna det igjen. Det betyr visst å ta sjansar. Når vi tek sjansar, skal vi få oppleve at Gud gjer sitt verk, vi skal få oppleve at den Heilage Ande leier oss.

Seglbåten, bustad og studiane.

Det ser ut til at eg skal få sjøsette seglbåten, Kintyre,  igjen i sommar, men eg kjem til å få ein god del å gjere på den sjølv også, for å sette den i stand. Igjen byrja eg å tenke på å segle den til Asker og bruke den til hybel. Men så kjem bror min, Arvid, heim frå Seattle og vert i Noreg frå 22.7 til 20.8, då skal vi dele arven etter morog så vert det å bruke tid på å feriere på heimlege trakter når han er der.

Dette semesteret byrja ganske bar, men så dabba det av, det vart meir og meir skriving og mindre og mindre studering. Sidan midten  av februar har eg vore på Blindert ein dag i veka, fredag, og ikkje studert stort meir enn den dagen, då har eg vore på trening også, på kvelden. Eg trekte meg frå to av tre fag og skal ta oppatt eksamen i to, eitt av dei er fysikalsk kjemi 2, men det er noko ulikt dei to andre, så no tenker eg på å trekke meg frå det også. Til hausten vil eg ta oppatt informatikkfaget og den informatikken kan eg bruke i fysikalsk kjemi 2. Då kan det passe å jobbe med dei to faga i sommar og så sløyfe seilasen. Etter dette som vart sagt i denne bodskapen, synest det å falle på plass slik. Når eg studerer, skal eg ikkje stole på mine eigne evner, men stole på den Heilage Ande og la den leie meg, så eg ikkje slit i eigne krefter, men let Guds kraft vere verksam i meg.

Han sa eg skulle kaste laust fortøyingane og legge ut på djupt vatn, ja, eg skal nok bokstaveleg tala kaste laust og legg ut på djupt vatn med Kintyre, i sommar. Men eg trur nok helst dette har symbolsk betydning. Det refererer til at Jesus sa disiplane skulle legg ut på djupt vatn og då fekk dei så mykje fisk. Det vert brukt symbolsk om å vere menneskefiskar (Luk.5.1-11). Eg forstår det slik at det har å gjere med å tenke meir generellt og ordlegge seg i meir genrelle former, som å vere meir teoretisk.

Meir samanlikning med Elia. Klosterkultur og Descarts rasjonalisme. 

Elia.

Elia talte mot kongen fordi han hadde vendt seg bort frå Gud og dyrka avgudane. Derfor tok han også røminga og søkte tilflukt ut i øydemarka, men Gud var med han og forsørgde han.

Jfr bodskapen 26.3.2017:

Mitt Ord, det er levande. Og mitt Ord, det er virkekraftig. Og mitt Ord, det skaper det som ikkje er til, som om det var til. Og mitt levnade Ord, det er din mat. Ta til deg av maten, så du har brød å ete. Ja, du skal ha brød i løyndom, som dei andre ikkje veit noko om. Og når det er tørt og hungersnaud rundt omkring deg, så har eg, Herren, openberra meg for deg, i løyndom. Og medan det omkring deg er ufruktbart, så kjenner du i ditt hjerte, du har glede, du har fred, du har frimod. Alt dette vil eg gi til den som tek til seg av mitt levande Ord.

det var Gud som leia han dit ramnan gav han mat og sidan til denne enka. Sidan leia Gud han til å stå fram på Karmel, der Gud gjorde eit mektig under som viste at han var Gud. Likevel måtte han flykte for Jesabel og vart igjen åleine ut i ei fjellhole. Der møtte Gud han og sa at der framleis 10000 som ikkje hadde bøygt kne for Ba’al-gudane. Dette minna Herren meg om og sa at i denne tida er det mange fleire som ærar hans namn.

Bodskapen 11.6.2011.

Misjonsbefalinga.

Jesus lærde dissiplane sine å søke Gud i einsemda, i løynkammerbøna, sjølv gjekk han opp i fjellet for å be til Gud i einsemda, så steig han fram og talte til folket. Når Jesus hadde stått oppatt frå dei døde, gav han dei misjonsbefalinga:

MTT 28,16 – MTT 28,20 {MISJONSBODET}  Men dei elleve læresveinane drog til Galilea, til det fjellet der Jesus hadde sagt at han ville møta dei. 17 Og då dei fekk sjå han, fall dei ned og tilbad han; men somme tvila. 18 Då steig Jesus fram og tala til dei: “Eg har fått all makt i himmelen og på jorda. 19 Gå difor ut og gjer alle folkeslag til læresveinar, med di de døyper dei til namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande, 20 og lærer dei å halda alt det som eg har bode dykk. Og sjå, eg er med dykk alle dagar så lenge verda står.”

Ssite setninga er både ein lovnad og eit påbod, det er gjerne slik med lovnadar at der er ei forutsetjing og påbod, for å å få lovnaden oppfyllt, slik også her, men ein del av føresetnaden og oppfyllinga er to sider av same sak, vi skal få sjå at han er med oss, men då må vi også sjå etter han. Vi må ha den innstilllinga at vi vender oss til han, søker han og ser etter han. Fyrst skulle dei halde seg i ro og vente på det som han ville gi dei frå himmelen. Så dei stengde seg inne i fellesskap og når den Heialge Ande kom over dei, gjekk dei ut og vitna for kven som helst.

Klosterkulturen, ikkje drikke av denne verda sine sprukkne brønnar, men av den levande brønnen.

Paulus sa at dei levde i ei vond tid, derfor frårådde han folk å gifte seg. Det vart nok sidan eit godt argument for klostertilvære, men å gå ut å vitne for kven som helst, vart det heller lite av. Og det kjenner vi igjen i vår tid. Kva er eigentleg grunnen til at vi ikkje skal gå ut, er det fordi verda er vond, tida er vond, nei, det viser i så fall at verda treng den glade bodskapen vi har å bringe, så det er tvert om eit argument for at vi skal gå ut. Eg har så mykje teoretisk arbeid å gjere, ja vel, men pedagogisk sett er det ein fordel for meg å gå ut og vere i lag med dei andre studentane.

Javel, og så skal eg vitne om at eg har bedt Gud gje meg ei frelst kvinne til kone og tydeleg gje uttrykk for at eg ventar at han vil gje meg ei ung, vakker kvinne til kone. Men vil ho oppleve det som gledeleg å få ein ektemann som er på alder med bestefar hennar? Tanke på det gjorde meg tungsindig og endå meir tung i sessen enn eg er, så det kjendest tungt å gå ut. Men eg følte Faderen minna meg om den heimeverande sonen, han gjerkk ut og ville ikkje delta i festen som Faderene stelte i stand for den bortkomne sonen. Men Faderen gjekk ut og sa til han at alt mitt er ditt. Då innsåg han vel at han hadde noko å glede seg over likevel. Til samanlikning må eg med trua og med hjertets opplatne auge innsjå at eg har noko å glede meg over, når eg skal gå ut og forkynne den glade bodskapen for andre menneske.

Jfr. bodskapen 22.1.2017:

Du drikk ikkje lengre av dei sprukkne brønnar, nei, no drikk du av den levande brønn, no drikk du av den kjelde som aldri går tørr. Derfor, berre kom til kjelda, lev ved kjelda og drikk og aus med glede av denne frelses-kjelda. Så skal du få oppleve, at gleda i Herren skal bli sterkare. Freden i ditt hjerte skal bli endå rikare. Håpet som du har for det evige, det skal lyse endå sterkare. Derfor, bøy deg ned, drikk av kjelda og du skal kjenne, at du får liv og overflod av liv. 

Dersom du er oppreist med meg, då søk det som er oventil. Ikkje ver så oppteken med det som er her, men rett blikket oppover, rett blikket innover i mitt Ord. Og du skal få oppleve, at den glede som eg skal gje, den overgår alle jorda sine brønnar, for dei held ikkje vatn. Men eg, Herren, er kjelda med det levande vatn og den som kjem til meg, han skal ha liv og få overflod av liv. Halleluja.

Descarts rasjonalisme.

Dette får meg igjen til å tenke på Descarts rasjonalisme. Der er kanskje dei som kallar det forstandstru, som om det er å tru å eigen forstand, tru på eigne evne, men eg kallar det ei feilformulering, for som eg har forklart tidlegare er aksioma i matematikken utganspunkt som vi tenker utifrå, då er det om å gjere å bruke forstanden og forstå. Slik kjem vi fram til læresetningar som vi tenker vidare utifrå, slik reknar vi og kjem fram til svar. Det går vel an å rekne feil og ikkje alle er like flinke til å rekne. Når vi sansar noko, brukar vi også forstanden og hukommelsen til å prøve å oppfatte kva det er vi sansar. Og vi kan ta feil. Descart argumenterte for at det han forstod var det sikre, det han sansa var meir usikkert, men så var han også eit matematisk geni. Går det an å seeie at slik er det meir generellt? Det vesentelge poenget blir då å samanlikne trua på det fullkomne med matematikken.

Slik samanliknar eg Guds Ord med matematikken, trua på Gud og hans Ord er utgangspunktet eg har å tenke og leve utifrå, Jesus er den siste Adam, som er frå himmelen og som for oss har vorte ei livgjevande ånd, han gjev meg ånd og liv ifrå himmelen og det er fullkome. For meg svarar det til det fullkomne som Descart talte om. Det er frå himmelen og er dermed suveret over den sansbare fysiske naturen og suvertent over mine fysiske sansar. Det er likevel ikkje berre teori, men ein åndeleg røyndom som eg erfarar i mitt indre menneske, med mi sjel, som om eg har ein sjuande sans. For eg fekk den Heilage Ande av berre nåde og den openberrar Ordet for meg. Eg er rettferdig ved trua på Jesus, av berre nåde, eg fekk Anden ved tru av berre nåde, den rettferdige, ved tru skal han leve, så då lever eg ved å ete Guds ord, ved at eg vedvarande tek imot den Anden og det livet som Jesus gjev meg frå himmelen (Joh.6).

FIL 3,12 – FIL 3,21 {FRAM MOT MÅLET}  Eg meiner ikkje at eg alt har nått det eller alt er fullkomen, men eg jagar mot det for å gripa det, av di eg sjølv er gripen av Kristus Jesus. 13 Brør, eg trur ikkje om meg sjølv at eg har gripe det. Men eitt gjer eg: Eg gløymer det som er attanfor og tøyer meg etter det som er framanfor, 14 og jagar mot målet, mot den sigerskrans som Gud frå det høge har kalla oss til i Kristus Jesus. 15 Lat oss sjå det på denne måten, alle vi som har nått kristen mognad. Og er det noko de ser annleis på, skal Gud gjera det klårt for dykk. 16 Lat oss berre, så langt vi er komne, halda fram i same sporet! 17   Ha meg til førebilete, brør, og sjå på dei som ferdast på same måten som vi. 18 Eg har sagt dykk det ofte, og no seier eg det med tårer at mange lever som fiendar av Kristi kross. 19 Dei endar i fortaping, dei har magen til gud, dei set si ære i si skam, og dei er berre opptekne av jordiske ting. 20 Men vi har vår borgarrett i himmelen, og derifrå ventar vi Herren Jesus Kristus som frelsar. 21 Han skal omskapa vår veike og forgjengelege lekam og gjera han lik den lekamen han sjølv har i herlegdomen. For han har makt til å leggja alle ting under seg.

Det er to fysiske sansar som likevel er viktig for oss i vårt forhold til Gud, det er hørsla, så vi kan høyre forkynninga av Guds ord og det er synet, så vi kan lese det. Likevel er der også ei ånedeleg side av saka, å ha hjertets opplatne auge og å ha øyre for kva Anden talar til oss.

EFE 1,15 – EFE 1,23 {TAKK OG BØN}  Difor held eg ikkje opp med å takka Gud for dykk når eg kjem dykk i hug i bønene mine. 16 For eg har høyrt om dykkar tru på Herren Jesus og om dykkar kjærleik til alle dei heilage. 17 Eg bed om at vår Herre Jesu Kristi Gud, herlegdomens Far, må la dykk få den Ande som gjev visdom og openberring, så de lærer Gud å kjenna. 18 Han gjeve dykkar hjarta opplyste augo, så de kan skjøna kva det er for ei von han har kalla dykk til, kor rik og herleg arven er for dei heilage, 19 og kor veldig hans kraft er mellom oss som trur. Med denne veldige makt og styrke 20 reiste han Kristus opp frå dei døde og sette han ved si høgre hand i himmelen, 21 over alle makter og herredøme, over alt velde og alle hovdingar og over kvart namn som nemnast kan, ikkje berre i denne verda, men òg i den komande. 22 Alt la han under hans føter, og han, hovudet over alle ting, har han gjeve til kyrkja, 23 som er Kristi lekam, fylt av han som fyller alt i alle.

HEB 12,18 – HEB 12,29 {SINAI OG SION}  De er ikkje komne til eit fjell som ein kan ta og kjenna på, med logande eld, med skyer, mørker og storm, 19 med gjallande horn og med ei røyst som tala slik at dei som høyrde på, bad om å få sleppa å høyra meir. 20 For dei kunne ikkje tola det påbodet som vart gjeve: “Om så eit dyr kjem innåt fjellet, skal det steinast.” 21 Ja, så gruvekkjande var synet at Moses sa: “Eg er så redd at eg skjelv.” 22 Nei, de er komne til Sion-fjellet, til den levande Guds by, det himmelske Jerusalem, til dei mange tusen englar, til ei høgtidsstemne, [Sion-fjellet: tempelhøgda i Jerusalem. Sjå 2 Sam 5, 6 ff; Sal 48.] 23 til samlinga av dei fyrstefødde som er oppskrivne i himmelen. De er komne til ein domar som er Gud for alle, til åndene åt dei rettferdige som har nått fullendinga, 24 til Jesus, mellommannen for ei ny pakt og til reinsingsblodet som talar sterkare enn Abels blod. 25   Sjå til at de ikkje viser frå dykk han som talar! Dei som viste frå seg han som tala sitt ord her på jorda, slapp ikkje unna. Endå mindre skal vi sleppa unna om vi vender oss bort frå han som talar frå himmelen. 26 Hans røyst fekk den gongen jorda til å skjelva. Men no har han lova: “Endå ein gong vil eg skaka, ikkje berre jorda, men himmelen med.” 27 Her står det: “endå ein gong”. Det syner at det som kan rikkast, fordi det er skapt, skal skiftast ut, så det som ikkje kan rikkast, skal verta ståande. 28 Sidan vi får eit rike som ikkje kan rikkast, så lat oss vera takksame og såleis tena Gud til hans hugnad, med otte og age. 29 For Gud er ein øydande eld.

ÅPE 2,7   Den som har øyro, han høyre kva Anden seier til kyrkjelydane! Den som sigrar, han vil eg la eta av livsens tre, som er i Guds paradis.

Eg brukar forstanden til å prøve å oppfatte rett det eg sansar, til å forstå realfag, til å forstå Guds ord, profetisk tale er fyrst og fremst ei åndeleg nådegåve, men den som talar profetisk brukar vit og forstand. Sjølv om eg ikkje heilt kan stole på mine eigne evne, heller ikkje på forstanden, så er tross alt eigne evne gode å ha og dei er til for å brukast, mitt eige vit og forstand er tross alt noko av det mest verdifulle eg har, eg kan ta feil, men då er det berre å tenke om att og eg kan tenke om att mange gongar, for å forsikre meg om at eg tek tenker rett. Sjølv om eg på sett og vis tenker rett, så kan det hende eg på sett og vis likevel må tenke nytt, på grunn av motstand frå verda. Men så stoler eg ikkje på eingne evne, men eg stolar på Gud, på hans Ord og hans Ande, Gud fornyar meg ved sitt Ord og sin Ande.

RMR 12,1 – RMR 12,5 {DET KRISTNE LIVET}  Så legg eg dykk på hjarta, brør, ved Guds miskunn, at de må bera fram lekamen dykkar til eit levande og heilagt offer som er til hugnad for Gud. Det skal vera dykkar åndelege gudsteneste. 2 Og skikka dykk ikkje likt med denne verda, men lat dykk omskapa ved at de får eit nytt sinn og kan døma om kva som er Guds vilje: det gode, det hugnadlege, det fullkomne. 3   Ved den nåden eg har fått, seier eg til kvar einskild av dykk: Gjer deg ikkje større tankar enn du bør, men bruk vitet ditt og ver visleg! Kvar og ein skal halda seg til det mål av tru som Gud har gjeve han. 4 Vi har ein lekam, men mange lemer, og alle lemene har kvar sine oppgåver. 5 På same måten er vi alle ein lekam i Kristus, men kvar for seg er vi lemer for kvarandre.

Kvifor skulle kvinna bruke slør i kyrkjelyden?

Hausten 1976 møtte eg igjen henne Virtuella på Studentsenteret i Bergen. Ho fekk vite at eg var forelska i henne og hadde bedt Jesus om å få møte henne igjjen og tok dette som eit bønnesvar. Då var dette sjølvsagt noko som eg ville snakke meir med henne om, men sidan fekk eg ikkje møte henne igjen og snakke med henne eller ha noko meir med henne å gjere. Men eg gjekk i den Frie Evangeliske Forsamling og pinsemenigheiter og der fekk eg oppleve at Jesus tala til meg gjennom tyding av tungetale og eg forstod at det gjaldt mitt forhold til henne. Han hadde kalla henne, men ho vende seg bort frå han og fall ifrå. Og det har vist seg no siste åra, at han framleis kallar på henne.

På slutten av 1970-talet protesterte kvinnerørsla og dei venstreradikale mot Paulus sine ord om at kvinna skulle bruke slør og teie i kyrkjelyden og slik gjekk dei til åtak mot kristne organsisasjonar som rekna seg for å vere Bibel-trugne, som Ungdom i Oppdrag og det kristne skulelaget. Eg går ut ifrå at folk kjenner til Paulus sine sine forklaringar, korleis han argumenterte for det.  For det forste skapte Gud kvinna av mannens sidebein, så ho skulle vere ei hjelp som høvde for han. Slik skulle ho underordne seg mannen sin og det skulle sløret hennar symbolisere. Det var kvinna som let seg lokke og forføre ved syndefallet, så det vart nok eit argument. Ho skulle teie i forsamlinga og ta imot lærdom og dersom ho hadde noko å spørje om, skulle ho spørje mannen sin heime med seg. For Gud er ordens Gud.

Poenget er at vi skal lese Guds Ord og lytte til det, til det brukar vi augene og øyrene og let den Heilage Ande openberre Ordet for oss og minne oss om det, vi skal lytte til han som talar til oss frå himmelen og det er med den Anden han har gjeve oss, det er med den åndelege og forstandige innsikta Gud gjev oss med sitt Ord og sin Ande. Vi skal rette hugen og blikke topp til Jesus og ta imot den Anden og det livet som han gjev oss frå himmelen. Då er det klart at dette kjem i tillegg til det vi kan sanes med dei fysiske sansane.

Ei kvinne kan fort verte eit blikkfang for ein mann, spesielet om det er ei ung, vakker kvinne, spesielt om ho sit og pratar, slik at det verkar til å få hans merksemd bort frå Guds Ord, bort frå Herren, så det kjem i motsetnad til heilaggjeringa, for den går ut på at vi skal vende blikket på Jesus og helge han som Herre i vårt hjerte. Om kvinna opplever at ho soleis vert blikkfang, kan ho vel kjenne seg brydd og det verkar til at hennar merksemd også vert trekt bort frå Herren. Då er det ein fordel både for henne og for mannen at ho ber slør. Dette kan synest merkeleg i ein verdsleg samanheng, men då vil eg minne om at Gud er kjærleik, Jesu kyrkje er Jesu brud og det er Guds verk, når vi tek imot Jesus i tru, blir kjærleiks-forholdet mellom Kristus og hans brud integrert i oss, slik at det for oss gjeld kjærleiks-forholdet mellom mann og kvinne. For å forstå dette og bevare det, begripe det og gripe det (Fil.3,12), må vi vere klar over at denne åndelege innsikta og rasjonaliteten kjem i tillegg til det som vi fysisk kan sanse.

Det vart ikkje noko påbod om at kvinna skulle bruke slør i kyrkjelydane og det var det vel inge som venta seg heller, vi lever i eit fritt land og kvinne vel sjølve om dei vil ha noko på hovudet både i og utanfor kyrkjelyden. I dei frie kyrkjelydane er det mange som deltek på ulik vis, ja, som ulike lemer på lekamen, slik som Paulus sa. Det hender også at der er kvinner som held tale, der er kvinnelege pastorar og i  kyrkja er der kvinnelege prestar. Ærleg tala er dette ikkje strengt teke etter Paulus sine ord. I vår tid diskuterer dei om kvinna skal bruke burka eller hijab, endåtil i det sekulære samfunnet og så kritiserer dei Listhaug for at ho ber korset som smykke. Men  kva var symbolverdien, kva var det sentrale og verdifullet poenget? Det var at vi skulle lytte til Guds Ord, høyre på han som talar til oss frå himmelen, den som har øyre han høyre kva Anden talar til kyrkjelydane.

Men det vart tvert om protestert mot at kvinna skulle høyre etter, dei kalla det frigjering, men i praksis verkar det som forbod mot at mannen skulle få tale, altså forbod mot det som var det sentrale og verdifulle poenget. Så det kan samanliknast med prestane som ville forby Hans Nilsen Hauge å forkynne Guds Ord, så dei endåtil fekk han fengsla for det. Stikk i strid med Guds Ord betyr det forbod mot å bruke språksansen, med synet og hørsla, til kommunikasjon mellom mann og kvinne. For kyrkja og mange kristne organisasjonar kjem dette endåtil i tilelegg til at vi ikkje skulle få bruke dei andre sansane, for kvinna skulle vere tildekt og skjult. Slik er altså mørkmannskulturen, det er mørkets rike, som den rake motsetnaden til lysets rike.

Då kan vi samanlikne kvinna med krokodilla, den har ikkje språksans, slik som menneska, den er ikkje eit pattedyr og har ikkje så mykje omsorg for avkommet sitt som pattedyra. Den har ikkje ei tynn og følsom hud, men ei tjukk, sterk og ufølsam hud som er som eit panser, så den triveast godt i vatnet og i gjørma, der stein og røter skarper mot skinnet, det tåler det godt, ingen smerter med det. I Bibelen vert slike krypdyr brukt som symbol for usivilserte menneske som lever langt borte frå det siviliserte samfunnet, bysamfunnet, men som også kan opponere mot det ”opplyste”, siviliserte mennesket/ samfunnet (jfr. syndefallet).

Dei venstreradikale ville bryte ned det beståande, kapitalistiske samfunnet, for å omforme det, gjere revolusjon, så dei kjempa mot kapitalinteressene og leitte etter argument for det og metodar til det. Slik argumenterte venstreradikale kvinner mot mannen, dei såg på han som kapitalist, med kapitalistiske interesser, derfor skulle dei frigjere seg frå han og kjempe mot han. Men det var den einskilde, vanlege mannen, men nokså vanlege ressursar å rutte med, det gjekk ut over. I staden for åv ere ei hjelp for han, som kona hans, med å bygge opp hus og heim, med familieliv, deira felles økonomi, så vart ho ein fiende for han, som kjempa imot han for å prøve å rive ned det han prøvde å bygge opp. Som om ho var av ein annan art, ormeætta som kjempa mot kvinna si ætt.

I vår tid viser det seg så at dei same venstre-radikale menneska er svært så ”gode busser” med diverse storkapitalistiske interesser. Så konklusjonen er, at ved å fornekte Kristus som vår frelsar og Herre, vart menneska endå meir hjelpelause overfor dei storkapitalistiske interessene.

Kjønnsroller er naturleg, men kva betydning har det at vi trur på Gud og hans Ord?

Kvinneforsking?

Når ein ung mann som trur på Jesus, vil ha seg ein kjæraste og ei kone, så vert det viktig for han å komme i kontakt med mange unge kvinner og prate med dei. Han gjer heilt rett i gjere det i samsvar med misjonsbefalinga, slik at han får sjå at Jesus er med han i det også. Samtidig som han ser dei og sansar dei, ser han på Jesus, slik har han den åndelege innsikta og rasjonaliteten, samtidig som han brukar dei fysiske sansane til å kommunisere med andre menneske, også med kvinner, også med tanke på å få seg ei kone. Samtidig som han har den åndelege innsikta og rasjonaliteten, lærer han noko nytt ved å bruke sansane, så han lærer gjennom erfaring. Slik kan han vel oppfatte seg sjølv som forskar, men må passe på å halde seg til den rasjonalieteten og åndelege innsikta han har fått. Når han vil ha seg ein kjæraste og ei kone, så må han opptre som gentelmann og friar overfor henne og etter kvart som seier ja til hans frieri og hans tilnærminagar, får han erfare meir av henne. Seier ho ja til hans frieri og verte kona hans, betyr det at han med sin kjærleik til henne, på sett og vis, får makt over kroppen hennar, men det må skje i helging, slik at Gud ved sitt Ord og sin Ande råder i kroppane deira, slik vert dei ein kropp, eitt tempel for den Heilage Ande.  Då er det rett, fordi Gud har skapt oss slik. Jesus er den døra han går inn gjennom, for å møte Jesus i løynkammeret og i kyrkjelyden, for å søke samfunn med Gud. Og Jesus er den døra han går ut gjennom, ut i verda for å få oppleve at Jesus leier oss som sauer til grøne enger og til vatn der vi finn kvile.

Men det som er så merkeleg i denne tida, det er at prestar og politikarar, lærarar og filosofar opptrer som konkurrentar til den unge mannen, så dei prøver å få makt over kvinna i staden for mannen og slik prøver dei å få makt over kyrkja i staden for Kristus. Så kallar dei det kvinneforsking og legg vekt på den empireike erfarigna som motsetnad til den åndelege og rasjonalistiske innsikta. Slik prøver dei tydelegvis å bruke ”erfarings-vitskapen” som motsetnad til den åndelege og rasjonalistiske innsikta, skapingssoga i 1.Mos.2, kreasjonismen.

Dersom ein naturvitar forskar på ein flokk antiloper, så er det antilopene som skaper og gjev han dei empiriske erfaringane som han registrerer som data. Presenterer han det som nyhende i dokumentarfilm og magasin, massemedia, så er det antilopene som skaper nyhende. Forskar dei på menneske, så er det menneske som skaper nyhende. Eg reknar med at samfunnsvitskaplege forskarar og journalistar er klar over at dei påverkar dei menneska og det samfunnet dei forskar på, så dei er med på å skape nyhende. Men når forskingsresultat vert presentert, vert ikkje dette alltid forklart for dei som det vert presentert for. Det vert tvert om brukt bevisst, men skjult, for å oppnå bestemmte mål og derfor forteia for det publikum det vert presentert for. Forskinga og resultata kjem til erstatning for menneskets ytringsfridom og så vert det brukt til å ta avgjerder over hovudet på oss, med konseekvensar for vore liv. Det blir då så tydeleg når dei fortenger den unge mannen for å drive ”kvinneforsking”, for å få makt over kvinna i staden for at han skulle få henne til kone.

2017.04.23. Måtte vår kjærleik verte rikare på dømmekraft og skjøn, så vi kan dømme rett i ymse spørsmål og stå reine og lytelause på Kristi dag. 

Tale ved Håkon Martinsen.

Håkon byrja å lese frå Fil.1,8, men eg byrjar med vers 3 for samanengen skuld og fordi eg lengre nede refererer til ein bodskap som minner oss om vers 6.

FIL 1,3 – FIL 1,11 {TAKK OG BØN FOR KYRKJELYDEN}  Eg takkar alltid min Gud når eg tenkjer på dykk. 4 Og kvar gong eg bed for dykk alle, gjer eg det med glede. 5 For frå fyrste dagen og til no har de vore med i arbeidet for evangeliet. 6 Og eg er viss på at han som tok til med ei god gjerning i dykk, skal fullføra henne – heilt til Jesu Kristi dag. 7 Det er berre rett at eg tenkjer så om dykk alle. For eg ber dykk i hjarta, og de har alle del med meg i nåden, både når eg er i fengsel, og når eg forsvarar og stadfester evangeliet. 8 Ja, Gud er mitt vitne på at eg lengtar etter dykk alle med Kristi Jesu hjartelag. 9   Og dette bed eg om, at kjærleiken dykkar må verta rikare og rikare på dømekraft og skjøn, 10 så de i dei ymse spørsmål kan døma om kva som er rett. Då kan de stå reine og lytelause på Kristi dag, 11 fylte av rettferds frukt som veks fram ved Jesus Kristus, Gud til lov og ære.

ÅPE 3,6 – ÅPE 3,8   Den som har øyro, han høyre kva Anden seier til kyrkjelydane!   7 {TIL FILADELFIA}  Skriv til engelen for kyrkjelyden i Filadelfia:  Dette seier Den Heilage og Sannferdige, han som har Davids nykel, han som opnar så ingen kan stengja, og stengjer så ingen kan opna: 8 Eg veit om gjerningane dine. Sjå, eg har sett framfor deg ei opna dør, som ingen kan stengja. For du har lita kraft, og likevel har du halde fast på mitt ord og ikkje fornekta mitt namn.

Kommentar.

I det siste har eg tenkt meir på at det er eit verk Gud gjer i mitt hjerte ved sitt Ord og sin Ande, slik som det vart sagt i bodskapane 19.3.2017:

På din lange ferd, så har du vorte trøytt. Men du gav ikkje opp, men du fann vissa for din fot, for eg har gått føre deg. Bakkar skal eg jamne og kvar ein port skal eg sprenge. Og eg har gått føre deg, for eg har bana veg for deg like inn i heilagdomen, der du kan få nåde og hjelp til rette tid. Eg har sett din motgang og den prøvinga du har gått gjennom. Men den prøvde tru er kostelegare enn …… gull. Og når du er skrøpeleg, då skal du vite at du er sterk. Og når du ingen krefter har, då skal eg gje deg stor styrke. For eg som har byrja den gode gjerning i deg, eg vil fullføra den inntil Jesu Kristi dag. Eg slepp deg ikkje og eg forlet deg ikkje. Og før beina dine vart danna i mors liv, så såg eg dine dagar, før dei vart talde. Og eg har lovnad om at du skal gå på mitt Ord og eg skal bere deg på mine armar. Og eg vil aldri sleppe deg. Så kast alt på meg, som er tungt å bere, så skal eg gje deg kvile. For eg har omsorg for deg.

Eg er Herren din lækjar, eg er Herren din styrke, eg er Herren di kraft, eg er Herren som har lova å vere med deg. Og eg har tala inni ditt hjerte her i kveld, at du skal ta imot mitt Ord i eit vakkert og godt hjerte og det vil skape det det nemner. For mitt Ord, det vender ikkje tomt tilbake, men det skal ha framgang til det eg sender det til. Derfor skal du opne din munn vidt opp og eg vil fylle den.

Ja, det som ikkje oppkom i menneskehjerte, det har eg beredt for den som trur. For eg har gitt deg mitt Ord, for at det skal vere ei lykte for din fot og eit lys på din sti. Og du skal få oppleve at ingen av dei våpen som vart smidde mot deg, skal ha framgang. Det er den retten som mine tenarar har fått. Derfor skal du gå fram med alt det frimodet som eg har gitt deg.  Frimodet må du ikkje kaste bort, for det har stor lønn. Og du skal få kjenne at eg skal vere med deg og styre dine steg og gjere dine trinn faste. Og når du kastar alt på meg, som er tungt å bere og set din veg i mi hand, så skal eg gjere det.

9.4.2017:

Ikkje rekn med deg sjølv. All din styrke kjem til kort i kampen mot vondskapens velde. Men rekn med meg, sett din lit til meg, av heile ditt hjerte. I kampen mot det vonde, så sjå opp til meg. Eg er sterk, eg har vunne, sigeren er fullkomen. Den sigeren eg vann, den er din, seier Herren. Skjul deg i mine skader (”vunder”) og sår. Gøym deg i mitt blod. Og du skal få oppleve at når stormen kjem, så skal inkje vondt nå deg. Men du skal verte bevara gjennom det heile. For eg, eg vil bevare den som tek si tilflukt til meg.

Stormen, den kjem, er allereie i gang over denne klode. Angsten tek folk, og fortvilinga. Du ser det med dine auge. Men klyng deg inn til meg og vert buande i min lovnads ord. Så skal du midt i all denne strid og denne larm og virvar, få kjenne du vert bevara rein og sunn i trua på mitt herlege namn. Og når alt det som eg har sagt skal komme, kjem, då skal du få oppleve at den lovnaden eg gav, eg kjem att for at du skal sjå min herlegdom, det skal du få oppleve. Men bli hos meg, uansett, og du skal få kjenne, du skal bevarast.

Jesus seier han er Herren min lækjar, han talar sitt ord inn i mitt hjerte og eg skal bevare det i eit vakkert og godt hjerte. Då tenkte eg på mitt forhold til henne Virtuella, for eg trur at no har Jesus frelst henne og gjort meg til ein kanal for si velsigning til henne og det er eit verk han har gjort i mitt hjerte ved sitt Ord og sin Ande og det skal eg bevare i mitt hjerte, som den fagre saktten som er meg overgjeven ved den Heilage Ande og som den lovsangen Gud la ned i meg, slik som eg har skrive om tidlegare. For Guds Ord vender ikkje tomt tilbake, men utretter det som Gud sender det til. Det som ikkje kom opp i noko menneskehjerte, det har han gjort ferdig for den som trur (Bodskapen 19.3.2017).

Eg skal klynge meg til han og verte buande i hans lovnads ord, så får eg kjenne at eg vert bevara rein og sunn i trua på hans herlege namn. Då tenkte eg igjen på mitt forhold til henne Virtuella, eg får kjemnne gleda i mitt hjerte over at Gud han frelst henne og født henne på nytt, ja, det var då Gud som la lovsongen ned i meg ved sin Ande og fødde henne på nytt ved sin Ande, så ho vart ein slik lovsong som han la ned i meg.Gud elsakr oss og har omsorg for oss som sine born, dette er sannt og rett og der er ingen god nok grunn til at eg skal gå tilbake på det.

Stormen kjem, den er allereie i gang og når det brakar skikkeleg laust skal eg få oppleve at lovnanden vert oppfyllt, at han kjem att for at eg skal få sjå hans herlegdom. Då tenkte eg på korleis eg fekk oppleve ei åndeleg openberring, der Jesus openberra seg for meg og henne Miss Oslo 1990. Eg trur Gud skapte  kjærleiksforholdet mellom Kristus og henne, som hans brud og både eg og ho opplevde det herleg.

Der er eit kjærleiksforhold mellom Kristus og hans brud, det er født av Gud og skapt av han og det er det sentrale poenget med Jesu kyrkje. Dette kjærleiksforholdet vart født inni meg ved den Heilage Ande når eg var ung, så for meg gjeld det kjærleikdforholdet mellom mann og kvinna. Så eg har bedt han om å gje meg ei frelst kvinne til kone, det har han lova meg i samsvar med sitt Ord, så då er det berre for meg å klynge meg til han og til hans lovnads ord.

Når eg merka at eg byrja å verte glad i ei ung kvinne, fekk eg oppleve at Guds jorde sitt verk i mitt hjerte ved sitt Ord og sin Ande, Gud elska oss i Kristus Jesus, Jesus elska oss med Guds kjærleik og han elska henne gjennom meg, som si brud. Det opplevde eg både med henne Virtuella og henne Miss Oslo 1990 og eg håper framleis dei vil svare på hans kjærleik med kjærleik, som hans brud.

Eg forstår det slik at der er verdslege maktinteresser som vil ha makt over kvinna og som derfor kjem i motsetnad til mine interesser når eg vil ha meg ei kone og som også kjem i motsetnad til Kristus, ved at dei vil ha makta over kyrkja i staden for han. Det vert sett voldeleg, militær og politisk makt bak det og det må nedkjempast med politisk og militær makt, derfor kjem ”stormen”. Men så kjem Jesus og oppfyller lovnaden om at eg skal få sjå hans herlegdom. Det minna meg som sagt føsrt og fremst om dette herlege kjærleiksforholdet mellom henne Miss Oslo 1990 og Kristus, men det er  meir omfattande og generelt, det møtet mellom Kristus og hans brud.

Men kva med mi bønn om ei kone, skal eg ikkje få meg ei kone før det? Ho Virtuella har då vore gift i mange år og eg må berre rekne med at det har ho Miss Oslo 1990 også vore. Eg har berre med å gå ut i kvardagen med frimod og møte nye menneske og vitne for kven som helst, gå ut på Guds Ord og få sjå at Jesus er med meg. Gud har gjort sitt verk i meg ved sitt Ord og sin Ande og han skal fullføra det.

Aktuell sak.

Når eg skreiv dette hadde eg i tankar samordna demonstrasjonar for vitskapen i fleire land:

http://www.forskerforum.no/derfor-skal-vi-marsjere-for-vitenskap-og-kunnskap/

Ein artikkel om det kommenterte eg på facebook:

De demonstrerer for vitskapen og framstiller det som om den er på apestadiet, samanlikna med politikken som er på menneskestadiet, sjå: https://www.nrk.no/…/alle-for-vitenskapen_-mange-mot…. Det synest eg var skuffande.

Dei som demonstrerer for vitskapen her, framstiller det som at vitskapen er på apestadiet samanlikna med politikken som er på menenskestadiet. Sjå: https://www.nrk.no/…/alle-for-vitenskapen_-mange-mot-trump-…. det tyder på at det ikkje er vitskapen som er hovudsaka likevel, men politikken.

Posted in Kristne møte 2017 | Leave a comment

2017.04.09. Palmesøndag. ”Stormen” er allereie i gang. Men Jesus vil bevare alle dei som tek si tilflukt til han.

IMG_0437.JPG

Dagens tekst:

SKR 9,9 – SKR 9,10 {FREDSKONGEN PÅ SION}  Gled deg storleg, Sions dotter,  set i og jubla, Jerusalem!  Sjå, kongen din kjem til deg.  Rettferdig er han, og siger har han fått;  audmjuk rid han på eit esel,  på den unge eselfolen. [rid på eit esel: gamal kongeleg tradisjon frå den tid eselet var eit ridedyr for stormenn. Sml. 1 Mos 49, 11; 1 Kong 1, 33.]  10   Eg vil rydja ut vognene i Efraim  og hestane i Jerusalem,  og stridsbogen skal brytast sund.  Han skal skapa fred for folka,  hans velde skal nå frå hav til hav,  frå Eufrat til heimsens endar. [Efraim: -> Jes 7, 2.]

Innleiing ved Ola-Kåre Bjørneset.

JES 11,1 – JES 11,10 {FRELSARKONGEN OG RIKET HANS}  Ein kvist skal renna or Isai-stuven,  ein renning skal skyta opp frå hans røter. [Isai: far til kong David. Sjå 1 Sam 16, 11 ff; 22, 7.] 2   Herrens Ande skal kvila over han,  Anden med visdom og vit,  Anden med råd og styrke,  Anden som gjev kunnskap om Herren  og age for han. 3   Han skal ha sin hugnad i age for Herren.  Han skal ikkje døma etter det han ser,  og ikkje skifta rett etter det han høyrer. 4   Han skal døma armingar med rettferd,  fella rettvis dom for dei verjelause i landet.  Han skal slå valdsmenn med riset i sin munn  og drepa dei gudlause med anden frå sine lipper. 5   Rettferd skal vera beltet om livet  og truskap beltet om hoftene hans.  6   Då skal ulven bu saman med lammet,  og leoparden liggja i lag med kjeet.  Kalv og ungløve skal beita saman,  og ein smågut skal gjæta dei. 7   Ku og bjørn skal gå og beita,  ungane deira skal liggja i lag,  og løva skal eta halm som oksen. 8   Spedbarnet skal leika innmed hola åt hoggormen,  og veslebarnet skal retta ut si hand  mot bolet åt eiterormen. 9   Ingen skal gjera vondt eller ugagn  på heile mitt heilage fjell.  For landet er fylt av kunnskap om Herren,  liksom vatnet dekkjer havsens botn.  10   Den dagen skal folkeslag søkja  til renningen or Isais rot.  Han skal stå som eit samlingsmerke for folka,  og bustaden hans skal vera full av herlegdom. [renningen or Isais rot: Sml. v. 1.]

Tungetale ved Karl, tyding ved Tore.

 

Ikkje rekn med deg sjølv. All din styrke kjem til kort i kampen mot vondskapens velde. Men rekn med meg, sett din lit til meg, av heile ditt hjerte. I kampen mot det vonde, så sjå opp til meg. Eg er sterk, eg har vunne, sigeren er fullkomen. Den sigeren eg vann, den er din, seier Herren. Skjul deg i mine skader (”vunder”) og sår. Gøym deg i mitt blod. Og du skal få oppleve at når stormen kjem, så skal inkje vondt nå deg. Men du skal verte bevara gjennom det heile. For eg, eg vil bevare den som tek si tilflukt til meg.

Stormen, den kjem, er allereie i gang over denne klode. Angsten tek folk, og fortvilinga. Du ser det med dine auge. Men klyng deg inn til meg og vert buande i min lovnads ord. Så skal du midt i all denne strid og denne larm og virvar, få kjenne du vert bevara rein og sunn i trua på mitt herlege namn. Og når alt det som eg har sagt skal komme, kjem, då skal du få oppleve at den lovnaden eg gav, eg kjem att for at du skal sjå min herlegdom, det skal du få oppleve. Men bli hos meg, uansett, og du skal få kjenne, du skal bevarast.

Tale ved Tore Kristiansen.

Tore talte over teksta:

SKR 9,9 – SKR 9,10 {FREDSKONGEN PÅ SION}  Gled deg storleg, Sions dotter,  set i og jubla, Jerusalem!  Sjå, kongen din kjem til deg.  Rettferdig er han, og siger har han fått;  audmjuk rid han på eit esel,  på den unge eselfolen. [rid på eit esel: gamal kongeleg tradisjon frå den tid eselet var eit ridedyr for stormenn. Sml. 1 Mos 49, 11; 1 Kong 1, 33.]  10   Eg vil rydja ut vognene i Efraim  og hestane i Jerusalem,  og stridsbogen skal brytast sund.  Han skal skapa fred for folka,  hans velde skal nå frå hav til hav,  frå Eufrat til heimsens endar. [Efraim: -> Jes 7, 2.]

Gud talte til folket gjennom profetane og føresa kva som skulle skje og han vakte over sitt Ord og sette det i verk. Han hadde sagt gjennom profeten Jeremias at  folket skulle verte bortført til Babylonia og der skulle dei vere i 70 år. Daniel las Jeremias profeti og då tida var inne fasta og bad han og vedkjente folkets synder for Herren. Herren svarde han og folket fekk vende heim att til landet sitt. Profetane Haggai og Sakarja oppmuntra Josva, Serubabel og resten av folket når dei skulle bygge oppatt tempelet. Hadde det ikkje vore for det, så hadde ikkje tempelet vorte bygt opp att. For Gud gjorde sitt verk ved sitt Ord og profetane talte hans Ord.

Aktuelle bibelvers.

HAG 1,1 – HAG 1,15 {BYGG OPP ATT HERRENS TEMPEL!}  I det andre styringsåret åt kong Dareios, den fyrste dagen i den sjette månaden, kom Herrens ord ved profeten Haggai til Serubabel Sjealtielsson, statthaldaren i Juda, og til Josva Jehosadaksson, øvstepresten, og det lydde så: [Serubabel: -> Esra 2, 2.] 2 Så seier Herren, Allhærs Gud: Dette folket seier: “Enno er ikkje tida komen til å byggja Herrens hus.” 3 Då kom Herrens ord ved profeten Haggai:  4   Er det tid for dykk  til å bu i bordkledde hus  så lenge templet ligg i røys?  5   No seier Herren, Allhærs Gud:  Legg merke til korleis det går dykk! 6   De sår mykje, men haustar lite;  de et, men vert ikkje mette;  de drikk, men sløkkjer ikkje torsten;  de kler dykk, men vert ikkje varme;  og leigekaren får si løn  i ein botnlaus pung.  7   Så seier Herren, Allhærs Gud:  Legg merke til korleis det går dykk! 8   Far opp i fjellet og henta tømmer!  Bygg templet, så vil eg ha hugnad i det  og visa min herlegdom der, seier Herren. 9   De ventar mykje, men sjå, det vert lite.  De får det i hus, men eg blæs det bort.  Kvifor? seier Herren, Allhærs Gud.  Fordi mitt tempel ligg i røys,  medan de har det annsamt  kvar med sitt eige hus. 10   Difor held himmelen dogga att,  og jorda gjev ikkje grøde. 11   Eg har kalla turk  over jord og fjell,  over korn og vin og olje,  over alt som gror på marka,  ja, over folk og fe  og over alt arbeid som vert gjort.  12   Serubabel Sjealtielsson og Josva Jehosadaksson, øvstepresten, og alle som var att av folket, høyrde på det Herren deira Gud tala, på orda åt profeten Haggai, fordi Herren deira Gud hadde sendt han. Og folket hadde age for Herren. 13 Med oppdrag frå Herren sa Haggai, Herrens sendebod, til folket: Eg er med dykk, lyder ordet frå Herren. 14   Herren vekte slik iver hjå Serubabel Sjealtielsson, statthaldaren i Juda, og hjå Josva Jehosadaksson, øvstepresten, og hjå alle som var att av folket, at dei kom og arbeidde på huset åt sin Gud, Herren, Allhærs Gud. 15 Det var den 24. dagen i den sjette månaden i det andre styringsåret åt kong Dareios. [i det andre styringsåret: hausten 520 f. Kr.]

ESR 4,1 – ESR 4,24 {FIENDANE STANSAR ARBEIDET PÅ TEMPLET}  Judas og Benjamins motstandarar fekk høyra at dei som var komne heim or fangenskapet, heldt på å byggja eit tempel åt Herren, Israels Gud. [Judas og Benjamins motstandarar: folket i Samaria, som var ei blanding av israelittar og framande. Sml. 2 Kong 17, 24 ff.] 2 Då gjekk dei til Serubabel og ættehovdingane og sa: “Lat oss få vera med dykk og byggja! Vi tilbed då den same Gud som de, og vi har ofra til han heilt sidan assyrarkongen Asarhaddon førte oss hit.” 3 Men Serubabel, Josva og dei andre ættehovdingane i Israel svara: “Nei, de har ikkje noko med å byggja templet for vår Gud saman med oss. Vi vil vera åleine om å byggja hus for Herren, Israels Gud, så som persarkongen Kyros har gjeve oss påbod om.” 4   Folket i landet gjorde då judearane motlause og skræmde dei bort frå arbeidet. [Folket i landet: dei framande som hadde blanda seg med israelittane. Sjå v. 1 f.] 5 Så lenge Kyros var konge i Persia, og sidan heilt til Dareios fekk makta i landet, betalte dei nokre kongelege rådgjevarar for at dei skulle hindra Juda-folket i å gjennomføra planane sine. 6   Då Xerxes var konge, i fyrstninga av hans styringstid, skreiv folket i landet eit brev og klaga på innbyggjarane i Judea og Jerusalem. 7   Medan Artaxerxes rådde i Persia, skreiv Bisjlam, Mitredat, Tabe’el og embetsbrørne deira til kongen. Brevet var skrive med arameisk skrift og omsett til arameisk språk. 8   Rådsherren Rehum og skrivaren Sjimsjai skreiv eit brev til kong Artaxerxes mot Jerusalem. [Rådsherren Rehum: den øvste føraren i provinsen vest for Eufrat. Han hadde sete i Samaria, og hadde oppsyn med Jerusalem òg.] 9 Forutan rådsherren Rehum og skrivaren Sjimsjai var desse med på brevet: dei andre embetsbrørne deira, domarane, sendemennene, dei persiske embetsmennene, mennene frå Uruk og Babylon og elamittane frå Susa, 10 og dei andre som den store og namngjetne Assurbanipal hadde ført bort og late busetja seg i Samaria-byen og elles i provinsen vestanfor Eufrat. 11 Dette er ei avskrift av brevet som dei sende til han:   Til kong Artaxerxes, frå tenarane dine, mennene i provinsen vestanfor Eufrat. 12   Kongen skal vita at dei jødane som fór bort frå deg, er komne hit til oss i Jerusalem. Dei byggjer opp att denne vonde og opprørske byen, set murane i stand og vøler grunnvollane. 13 No skal kongen vita at dersom denne byen vert oppattbygd og murane sette i stand, då kjem folket der korkje til å svara skattar eller avgifter i varer og pengar, og det vil med tida verta til skade for kongane. 14 Etter som vi står i kongens teneste, vil vi ikkje roleg sjå på at kongen lid skade. Difor sender vi melding om dette til kongen, 15 så du kan få røkt etter i årbøkene åt fedrane dine. Der vil du finna og sjå at dette er ein opprørsk by som har vore til skade for kongane og provinsane, og at folket der har gjort oppreist frå gamal tid. Difor vart denne byen øydelagd. 16 Kongen skal vita at dersom byen vert oppattbygd og murane sette i stand, då kjem du til å missa provinsen vestanfor Eufrat.  17   Kongen sende dette svaret:  Til rådsherren Rehum, skrivaren Sjimsjai og dei andre embetsbrørne deira som bur i Samaria og elles i provinsen vestanfor Eufrat.  Ver helsa! 18 Brevet som de sende oss, har eg fått omsett og opplese. 19 Eg sette folk til å granska etter, og dei fann at denne byen frå gamal tid har sett seg opp mot kongane. Det har vore uro og opprør der. 20 Kongane i Jerusalem var mektige; dei rådde over alt landet vestanfor Eufrat og tok inn skattar og avgifter i varer og pengar. 21 Sei no frå at desse mennene skal hindrast i arbeidet sitt, så byen ikkje vert oppattbygd før det kjem påbod om det frå meg. 22 Men gå varsamt fram, så de ikkje gjer noko mistak. Elles kunne det verta til endå større skade og tap for kongane. 23   Så snart avskrifta av brevet frå kong Artaxerxes hadde vorte lesen for Rehum, skrivaren Sjimsjai og embetsbrørne deira, skunda dei seg av stad til jødane i Jerusalem og hindra dei med vald og makt. 24 Då stansa arbeidet på Guds hus i Jerusalem, og det låg nede til året etter at Dareios hadde vorte konge i Persia.

ESR 5,1 – ESR 5,5 {TEMPLET VERT ATTERREIST}  Profeten Haggai og profeten Sakarja, soneson til Iddo, tala til jødane i Judea og Jerusalem; i namnet åt Israels Gud tala dei til dei. 2 Då gjekk Serubabel, son til Sjealtiel, og Josva, son til Josadak, i gang med å byggja Guds hus i Jerusalem, og dei to Guds profetar var med og stødde dei. 3 Tattenai, statthaldaren i provinsen vestanfor Eufrat, og Sjetar-Bosnai og embetsbrørne deira kom straks til dei og spurde: “Kven har gjeve dykk lov til å byggja dette templet og setja denne muren i stand?” 4 Og dei heldt fram: “Kva heiter dei mennene som set opp denne bygningen?” 5 Men Guds auga vakte over dei eldste mellom jødane. Statthaldaren og mennene hans hindra dei ikkje i arbeidet, for dei ville venta til Dareios hadde fått melding om saka, og dei hadde fått brev frå han.

SKR 3,1 – SKR 3,10 {ØVSTEPRESTEN JOSVAS SKULD OG FRIKJENNING}  Så lét han meg sjå Josva, øvstepresten, som stod framfor Herrens engel, medan Satan stod på høgre sida hans og førte klagemål mot han. 2 Herren sa til Satan: “Gjev Herren må visa deg til rettes, Satan! Ja, gjev Herren, som har valt ut Jerusalem, må visa deg til rettes! Er ikkje denne mannen ein brand, riven ut or elden?” 3 Josva var kledd i skitne klede der han stod framfor engelen. [i skitne klede: til teikn på sorg og bot.] 4 Og engelen sa til dei som stod framfor han: “Ta av han dei skitne kleda!” Til Josva sa han: “Sjå, eg tek bort syndeskulda di og kler deg i høgtidsbunad.” 5 Då sa eg: “Set ein rein turban på hovudet hans!” Og dei sette ein rein turban på hovudet hans og tok på han kleda, medan Herrens engel stod der. 6 Då gav Herrens engel denne lovnaden til Josva:  7   Så seier Herren, Allhærs Gud:  Går du på mine vegar  og rettar deg etter det eg har fastsett,  skal du få styra mitt hus  og vakta mine føregardar,  og eg vil gje deg tilgjenge  saman med dei som gjer teneste her.  8   Høyr no, Josva, øvsteprest!  Du og embetsbrørne dine,  som sit framføre deg,  de er varselsmenn.  For sjå, eg lèt min tenar Renning koma. [Renning: -> Jes 4, 2.] 9   Ja, på den steinen eg har lagt framfor Josva,  på denne eine steinen med sju augo  ritar eg den innskrift som skal stå,  lyder ordet frå Herren, Allhærs Gud.  På ein einaste dag vil eg ta bort  den skuld som kviler på dette landet. 10   Den dagen, lyder ordet frå Herren, Allhærs Gud,  skal de be kvarandre til gjestebod  under vintre og fikentre.

ÅPE 12,1 – ÅPE 12,18 {KVINNA OG DRAKEN}  Det synte seg eit stort teikn på himmelen: ei kvinne sveipt i sola, med månen under føtene og med ein krans av tolv stjerner på hovudet. [ei kvinne: Kvinna er eit bilete på Guds folk, som Kristus er komen frå. Sjå Jes 66, 7; Mi 4, 10.] 2 Ho var med barn og skreik i barnsnaud og føderier. 3   På himmelen synte det seg eit anna teikn òg: ein stor eldraud drake; han hadde sju hovud og ti horn og på hovuda sju kroner. 4 Med halen drog han med seg tredjeparten av stjernene og kasta dei ned på jorda. Draken steig fram for kvinna som skulle føda; han ville sluka barnet så snart det var født. 5 Då fødde ho eit gutebarn, som ein gong skal styra alle folkeslag med jernstav. Og barnet vart rykt opp til Gud, til hans kongsstol. 6 Men kvinna rømde ut i øydemarka, til ein stad som Gud har laga til for henne; der skulle ho få mat og det ho elles trong i 1.260 dagar. 7   Då braut det ut krig i himmelen: Mikael og englane hans gjekk til strid mot draken. Draken stridde saman med englane sine; [Mikael: -> Dan 10, 13.] 8 men dei vart slegne, og det fanst ikkje lenger rom for dei i himmelen. 9 Den store draken vart styrta, det er den gamle ormen, han som vert kalla djevelen og Satan, og som forfører heile verda. Han vart kasta ned på jorda og englane hans saman med han. 10 Og eg høyrde ei høg røyst i himmelen som sa: “Frå no av høyrer sigeren og makta og riket vår Gud til, og den han har salva, har herredømet. For klagaren er kasta, han som dag og natt førte klagemål mot brørne våre for vår Gud. 11 Dei har vunne over han i kraft av Lammets blod og det ordet dei vitna om; dei hadde ikkje livet for kjært til å gå i døden. 12 Difor skal de jubla, de himlar og de som bur i dei! Men arme jord og hav! For djevelen har kome ned til dykk, og vreiden hans er stor, av di han veit at han har berre ei stutt tid att.” 13   Då draken såg at han var kasta ned på jorda, forfylgde han kvinna som hadde født gutebarnet. 14 Men ho fekk dei to vengene til den store ørna, så ho kunne flyga ut til staden sin i øydemarka og få mat og det ho elles trong i ei tid og to tider og ei halv tid, langt borte frå ormen. 15 Ut or gapet sitt spruta ormen vatn som ei elv etter kvinna, og ville riva henne bort i straumen. 16 Men jorda kom kvinna til hjelp. Ho opna munnen sin og svelgde elva som draken hadde sendt ut or gapet. 17 Draken vart harm på kvinna og drog av stad og ville føra krig mot dei andre i ætta hennar, mot dei som rettar seg etter Guds bod og held fast på vitnemålet om Jesus. 18 Og han vart ståande på stranda ved havet.

HEB 5,11 – HEB 5,14 {ÅTVARING MOT FRÅFALL}  Om dette har vi mykje å seia, men det er vanskeleg å forklara sidan de har vorte så trege til å høyra. 12 Etter så lang tid burde de sjølve vore lærarar, men de treng einkvan som atter lærer dykk dei fyrste og grunnleggjande ting i Guds ord. De må ha mjølk og toler ikkje fast føde. 13 For den som får mjølk, ser ikkje djupt inn i bodskapen om rettferd; han er umogen. 14 Men fast føde er for dei mogne, for dei som med øving har vant sansane til å skilja mellom godt og vondt.

HEB 6,1 – HEB 6,8   Lat oss difor leggja bak oss det vi fyrst lærte om Kristus og skrida fram mot full mognad. Vi vil ikkje på nytt leggja grunnvollen og tala om omvending frå døde gjerningar og om tru på Gud, 2 eller undervisa om reinsingsbad og handspålegging, om oppstoda frå dei døde og den evige domen. 3 På den måten vil vi gå fram, om Gud så vil. 4   Det er uråd at dei som ein gong har fått ljoset, har smaka den himmelske gåva og fått del i Den Heilage Ande, 5 har smaka Guds gode ord og kreftene som høyrer den komande verda til, 6 og så fell frå, atter kan fornyast til omvending. Dei krossfester sjølve Guds Son på nytt og gjer han til spott. 7 Den jord som drikk regnet som ofte fell på henne, og ber grøde til gagn for dei som dyrkar henne, får velsigning frå Gud. 8 Men den jord som ber torn og tistel, er til inga nytte. Forbanninga er ikkje langt borte, og det endar med at ho vert avsvidd.

HEB 10,19 – HEB 10,39 {FRIMOD OG VEDKJENNING I KYRKJELYDEN}  Så har vi då, brør, i Jesu blod frimod til å gå inn i heilagdomen. 20 Dit inn har han opna ein ny og levande veg for oss gjennom forhenget, det vil seia hans jordiske lekam. 21 Og når vi har så stor ein prest over Guds hus, 22 så lat oss stiga fram med ærleg hjarta, med full visse i trua, med hjarta reinsa for vondt samvit og lekamen lauga i reint vatn. 23   Lat oss halda urikkeleg fast på vedkjenninga av vår von; for han er trufast, han som gav lovnaden. 24 Og lat oss ha omtanke for kvarandre, så vi oppgløder kvarandre til kjærleik og gode gjerningar. 25 Lat oss ikkje halda oss borte når kyrkjelyden vår samlast, som somme plar gjera; men lat oss setja mot i kvarandre, og det så mykje meir som de ser at dagen nærmar seg. 26   Syndar vi med vitende og vilje etter at vi har lært sanninga å kjenna, då finst det ikkje lenger noko offer for synder. 27 Fælsleg er det vi då har i vente: domen og Guds brennhug som skal øyda dei som står han imot. 28 Den som vrakar Moselova, får ikkje miskunn, men må døy etter to eller tre manns vitnemål. 29 Kor mykje strengare straff tykkjer de ikkje den fortener som har trøtt Guds Son under fot, vanhelga paktblodet som han sjølv vart helga med, og spotta nådens Ande? 30 For vi kjenner han som har sagt: “Straffa høyrer meg til, eg skal gje attergjeld.” Og vidare: “Herren skal døma folket sitt.” 31 Det er fælt å falla i hendene på den levande Gud! 32   Men tenk no attende på den fyrste tida, då de fekk ljoset og sidan heldt ut i dei lidingane de hadde å strida med. 33 Snart vart de hånte og plaga for augo på folk; snart gjorde de sams sak med andre som måtte gå gjennom det same. 34 De leid med dei som sat i fengsel, og fann dykk med glede i at det de åtte, vart røva frå dykk. De visste at de eig noko som er betre og som varer. 35   Kast ikkje bort frimodet dykkar! Det gjev stor løn. 36 De treng tolmod, så de kan gjera Guds vilje og vinna det som er lova. 37   For enno er det berre ei lita stund,  så kjem han som koma skal,  og han skal ikkje drya. 38   Min rettferdige skal leva ved tru;  men dreg han seg unna,  har eg ikkje hugnad i han. 39 Men vi er ikkje av dei som dreg seg unna og går fortapt, men av dei som trur og bergar si sjel.

JOH 10,1 – JOH 10,18 {EG ER DØRA}  Sanneleg, sanneleg, det seier eg dykk: Den som ikkje går inn til sauene gjennom døra, men kliv over ein annan stad, han er ein tjuv og ein røvar. 2 Men den som går inn gjennom døra, er hyrding for sauene. 3 For han lèt dørvaktaren opp, og sauene høyrer målet hans. Han kallar sauene sine på namn og leier dei ut. 4 Og når han har fått ut alle sine, går han føre dei, og sauene fylgjer han, for dei kjenner målet hans. 5 Men ein framand vil dei ikkje fylgja, dei rømer frå han; for dei kjenner ikkje målet til den framande.” 6 Denne likninga fortalde Jesus; men dei skjøna ikkje kva ho skulle tyda. 7   Då sa Jesus: “Sanneleg, sanneleg, det seier eg dykk: Eg er døra inn til sauene. 8 Alle som er komne før meg, er tjuvar og røvarar; men sauene høyrde ikkje på dei. 9 Eg er døra. Den som går inn gjennom meg, skal verta frelst, og han skal gå inn og gå ut og finna beite. 10 Tjuven kjem berre for å stela, drepa og øyda. Eg er komen for at de skal ha liv og overflod.   11 {DEN GODE HYRDINGEN}  Eg er den gode hyrdingen. Den gode hyrdingen set livet til for sauene. 12 Men leigekaren, som ikkje er hyrding og ikkje eig sauene, han lèt sauene vera og rømer når han ser ulven koma. Og ulven herjar mellom dei og jagar dei frå kvarandre. 13 For han er berre ein leigekar og har ikkje omsut for sauene. 14 Eg er den gode hyrdingen. Eg kjenner mine, og mine kjenner meg, 15 liksom Faderen kjenner meg, og eg kjenner Faderen. Eg set livet til for sauene. 16 Eg har andre sauer òg, som ikkje høyrer denne flokken til. Dei òg må eg leia; dei skal høyra mi røyst, og det skal verta éi hjord og éin hyrding. 17   Difor er det Faderen elskar meg, fordi eg set livet til så eg kan ta det att. 18 Ingen tek livet mitt, eg gjev det friviljug. Eg har makt til å gje det, og eg har makt til å ta det att. Denne oppgåva fekk eg av Far min.”

JOH 14,1 – JOH 14,6 {VEGEN, SANNINGA OG LIVET}  Lat ikkje hjarta dykkar uroast! Tru på Gud, og tru på meg! 2 I huset åt Far min er det mange rom. Var det ikkje så, hadde eg sagt dykk det. For eg går bort og vil stella til ein stad åt dykk. 3 Og når eg har gått bort og stelt til ein stad åt dykk, kjem eg att og tek dykk til meg, så de skal vera der eg er. 4 Og dit eg går, veit de vegen.” 5   Tomas seier til han: “Herre, vi veit ikkje kvar du går av; korleis kan vi då vita vegen?” 6 Jesus seier: “Eg er vegen, sanninga og livet. Ingen kjem til Faderen utan gjennom meg.

JOH 14,18 – JOH 14,26 Eg vil ikkje la dykk vera att som foreldrelause born; eg kjem til dykk. 19 Om ei lita stund ser ikkje verda meg lenger. Men de ser meg, for eg lever, og de skal leva. 20 Den dagen skal de skjøna at eg er i Far min, og at de er i meg og eg i dykk. 21   Den som har boda mine og held dei, han er det som elskar meg. Og den som elskar meg, han skal Far min elska. Eg òg skal elska han og openberra meg for han.” 22 Judas, ikkje Iskariot, seier til han: “Herre, korleis har det seg at du vil openberra deg for oss og ikkje for verda?” 23 Jesus svara:  “Den som elskar meg, held fast på ordet mitt. Og Far min skal elska han, og vi skal koma til han og ta bustad hjå han. 24 Den som ikkje elskar meg, held ikkje fast på orda mine. Og det ordet de høyrer, er ikkje mitt, men Faderens, han som har sendt meg. 25 Dette har eg tala til dykk medan eg enno er hjå dykk. 26 Men talsmannen, Den Heilage Ande, som Faderen skal senda i mitt namn, han skal læra dykk alt og minna dykk om alt det eg har sagt dykk.

JOH 17,20 – JOH 17,26   Eg bed ikkje berre for desse, men for alle dei som gjennom deira ord kjem til å tru på meg. 21 Eg bed at dei alle må vera eitt, liksom du, Far, er i meg og eg i deg. Slik skal dei òg vera i oss, så verda skal tru at du har sendt meg. 22 Eg har gjeve dei den herlegdomen du har gjeve meg, så dei skal vera eitt liksom vi er eitt: 23 eg i dei og du i meg, så dei heilt og fullt kan vera eitt. Då skal verda skjøna at du har sendt meg, og at du har elska dei liksom du har elska meg. 24 Far, eg vil at dei du har gjeve meg, skal vera hjå meg der eg er, så dei får skoda min herlegdom, som du har gjeve meg av di du elska meg før verda vart grunnlagd. 25 Rettferdige Far, verda kjenner deg ikkje, men eg kjenner deg, og desse veit at det er du som har sendt meg. 26 Eg har kunngjort namnet ditt for dei og skal kunngjera det, så den kjærleiken du har hatt til meg, kan vera i dei, og eg sjølv kan vera i dei.

Kommentar.

Dyrelivet og menneskelivet.

Det som er sagt om dyreriket i Jes.11,1… tek eg som symbol på menneske, for sjølv om vi er menneskelege, så liknar vi dyra og det viser seg i korleis vil lever. Her er det tale om rovdyr og byttedyr og det er no litt rart om nokre menneske skulle leve som byttedyr og andre som rovdyr, men det var nok slik klasseskiljet verka i det gamle slavesamfunnet. Jesus sa at Djevelen er denne verda sin gud, så det var han som regjerte på denne måten. Fallet kom med eit menneske trengde seg gjennom til alle menneske. Gjenopprettinga kom med eit mennesket og er tilgjengeleg for alle menneske som tek imot i tru, av berre nåde. Slik kjem endringa for menneskelivet, vi kan tenke oss at det i eit framtidig samfunn på den nye jorda, får slike konsekvensar dyrelivet, for Gud gjer alle ting nye. Men det saka gjeld for oss no, er at det ved trua på Jesus får konsekvensar for det samfunnet av menneske som vi lever i, men det framtidige siktemålet for oss er det himmelske Jerusalem.

Eit vondt tre ber vond frukt og eit godt tre ber god frukt.

På formiddagen same dag byrja eg å skrive på eit dokument

https://bluehost944.com/2017/04/13/fridom-og-frimod-eller-utspekulert-plan-kva-med-barneoppsedinga/ ,

der eg skriv litt meir om det som skjer i tida,

for når vi no ser og høyrer om hatet som blussar opp, lovløysa aukar, vold og terror brer om seg, så har det si årsak i at der er noko som er fundamentalt gale med oppsedinga og opplæringa. Der skriv eg om at der er dei som viser til den smerte som er i naturen, til dømes ved at rovdyr lever av byttedyr, og så påstår dei at dersom der er ein allmektig Gud som har skapt alt dette, så må han vere vond. Slik kjem dei fram til ei fundamentalistisk fordømming av mennesket, så dei endåtil prøver å framstille det som naturvitskap. Så overfor denne fundamentalistiske trua og totalitære tenkinga, fekk ikkje einskildmennesket moglegheit til å svare for seg sjølv i retten og om det omsider fekk moglegheit til det, var det lite hjelp i. Slik det viste seg i justismordet mot Sokrates og Jesus og sidan i kristendomsforfølgingane. Men eg påstår at dette resonnementet er fundamentalt feil, når det kjem til fundamentalistisk tenking, verkar det som om det er Djevelen som er guden deira, som ei vond rot og eit vondt tre som ber vond frukt.

Mørkets rike.

I denne bodskapen talte Jesus om stormen som allereie har byrja og på mitt fyrste møte i Maranata, 10.5.2009, talte han om fienden som stormar, sitat:

”Eg er i stand til å fylle eit kvart sted og eit kvart lokale, i dag seier Herren,  sjølv om fienden stormar aldrig så mykje, sjølv om mitt folk er på sida av det som eg eigentleg vil ha fram, sjølv om der er berre nokre få som vil reise seg frå det riket som no vert akseptert og som er mørkets rike  og byrjar å gå over i mitt rike, om der berre er nokre få som finn vegen til å sjå meg og skode meg i min herlegdomen, så kan eg med nokre få gjere storverk  kvar som helst og når som helst.   Den store skaren som eg ser, den mengda som hengir seg til meg, så eg kan komme ned og byrje å befrukte di tru og befrukte din   kjærleik frå  meg …. når dette byrjar å skje etter min vilje og mitt råd og du byrjar å ta imot min visdom og min kunnskap, så vil du sjå at eg er den levande og den som kan sette alle ting i stand. Eg er den som baner vegen, eg er den som let mi kraft vert openberra og baner vegen for den einskilde som vil gå min veg. Det er mange som går sine veier og som halter hit og halter dit. Men eg vil ha eit heilt hjerte, eit reint sinn, så skal du på nytt få sjå at eg er den same og eg er den levande i dag.”

Jesus talte om det riket som no vert akseptert og som er mørkets rike. Då tenkte eg på den uretten som vert gjort mot meg, ved at eg ikkje får uttale meg på mine eigne vegne og svare for meg sjølv, det er som om eg ikkje får svare for meg sjølv i retten. Det vert nok argumentert for og påstått at dei er så mykje vitugare, visare og kunnskapsrike, at eg med mitt vit og forstand, tankar og meiningar, vert heilt utradert. Det er som om dette justismordet ligg i botnen, den nytestamentlege, evangeliske øvstepresten som den levittiske øvstepresten var førebilete for, vert rydja vekk, 2.Tess.2.

Nytestamentleg presteteneste med åndeleg openberring.

 

Men Jesus er øvsteprest etter Melkisedeks vis til evig tid, hans presteteneste står høgt over dette. Og det er det vi må vite å nytte oss av med vår nytestamentlege presteteneste. Så eg må vite å klynge meg til han, no når stormen kjem.

Jesus er Guds Ord og eg tok imot han i tru og fekk oppleve at livet vart planta inni meg. Han gjev meg ånd og liv og overflod av liv, eg skal berre ta imot i tru av berre nåde og verte fylt av den Heilage Ande. Han har nyleg sagt eg skal ete hans Ord. Slik trur eg han har velsigna henne Virtuella gjennom meg og eg har opplevt det som lækjedom i mitt indre menneske. Han ville gjere meg til ein kanal for si velsigning og no trur eg han har velsigna henne gjennom meg. Ho var ein lovsong som gud ved gjenfødinga la ned i meg og der er ingen god nok grunn til at den lovsongen skulle ta slutt, for Jesu frelseverk er eit fullført og fullkome verk, han har nått fullendinga og er fullkomen og vi lovpriser han som vår frelsar og Herre.

Eg fekk oppleve ei åndeleg openberring, der Jesu openberra seg for meg og henne ”Miss Oslo 1990” og eg er viss på at han gav henne ei herleg glede og rett før møtet tenkte eg på henne og denne herlege gleda hennar, eg vert glad og takknemleg til Jesus når eg tenker på det. Og eg trur det er ei slik åndeleg openberring eg har å sjå fram til og håpe på, heilt fram til han kjem att.

Det verkar som han svarar meg og stadfestar dette i denne bodskapen: ”… Så skal du midt i all denne strid og denne larm og virvar, få kjenne du vert bevara rein og sunn i trua på mitt herlege namn. Og når alt det som eg har sagt skal komme, kjem, då skal du få oppleve at den lovnaden eg gav, eg kjem att for at du skal sjå min herlegdom, det skal du få oppleve. …”

Jesus sa vi skulle tru på han og elske kvarandre, då ville han komme til oss og openberre seg for oss, han og Faderen ville komme til oss og ta bustad hos oss. Kjærleiksforholdet mellom mann og kvinne er sentralt i dette, for Jesu kyrkje er Jesu brud og det kjærleiksforholdet er født av Gud, det er skapt av han. Og ved trua på Jesus vert det integrert i oss, slik at det for oss også gjeld kjærleiksforholdet mellom mann og kvinne. Gud er den same no som då han skapte og han gjer sitt verk med meg og med oss i samsvar med 1.Mos.2, ved sitt Ord og sin Ande, men no er Jesu den siste Adam, som er frå himmelen og som for oss har vorte ei livgjevande ånd.

Den Lovlause.

Eg er forsona med Gud på evangeliets grunnvoll, han er den same no og gjer sitt verk med meg i samsvar med 1.Mos.2. Slik gjev han meg hjelp i form av ei kone. Eg talar Guds ord og svarar for meg med Guds Ord, men eg vart utstøytt og rydja bort (Jfr.2.Tess.2), så eg ikkje skal få lov til det. Då har det seg sjølvsagt slik at der er ein annan som vil ha henne til kone i staden og soleis få makta over henne og det har seg slik at der er ein annan som vil ha kyrkja som si kone og få makta over henne i staden for Kristus. Det er ikkje på grunnlagt på evangeliet og har ikkje sitt stønad i Guds Ord, ikkje på annan måte enn at det er profetert om det. Men det er på grunnlag av det fundamentale klagemålet mot mennesket, Satans forføring og Satans klagemål mot mennesket.

Bygge tempelet, motstanden frå den vonde.

 

Når jødane var komne heim att til landet sitt og skulle bygge oppatt tempelet og murane kring Jerusalem, fekk dei motstand frå nabofolka, dei førde klagemål mot byen og folket overfor kongen i storriket Persia (Esra.4,1….). Og der var ei åndeleg side av saka, for profeten Sakarja fekk sjå i eit syn at Djevelen førde klagemål mot øvstepresten Josva (Sak.3).  Men Josva skulle sjå framover til at Renning skulle koma. I ettertid veit vi at han tok bort synda med eitt offer ein gong for alle og det var tydelegvis det dei måtte sjå framover til og satse på, som om det hadde tilbakeverkande kraft.

Dette motsetnadsforholdet er her enno og denne striden går føre seg enno (JohOp.12,7-12)).

Bodskap gjennom tyding av tungetale i den Frie Evangeliske Forsamling i Møllergata 40 i Oslo, søndag 13.1.91, ikkje opptak, men gjengjeve så godt som eg hugsa det. Formiddag:

Du skal ikkje gå på måfå, men vere leda av meg. I dag om du høyrer mi røyst, så forherd ikkje ditt hjerte. Legg bak deg di fortid ein gong for alle. Ikkje la deg binde av di fortid. La deg fylle av min Ande, så det vert endå herlegare i denne siste nådetida. Når midnattsropet lyder:” Brudgomen kjem, gå han i møte, då vil dei som har kristen-namnet skiljast i to flokkar, ein flokk som går han i møte og ein flokk som ikkje gjer det. Derfor ville eg så gjerne at du skulle ha olje både på lampar og kanner.

Kveld:

I denne siste tid har Djevelen fare ned på jorda i stor vreide, for å plage mi menighet, for han veit at han har berre ei kort tid igjen. Enno i dag fer mine auge utover heile jorda, for å sjå etter kven som let seg frelse, (lede, bruke), og det vert til sorg for mitt hjerte, når menneske unndrar seg frå min kjærleik. Du skal ikkje vere nederlagsstemt, men du skal la deg fylle og vere sterk i det du ser hen til Golgata kors.

Slik får eg merke at ”vondskapens velde” kjemper imot meg, men Kristus har sigra og den sigeren er fullkomen og det er det eg må nytte oss av, han døde for meg og sigar for meg, så hans siger er min siger. Det er berre for meg å ta min tilflukt til han og klynge meg til han.

Frimodet til å gå inn i heilagdomen og vere frimodig i kvardagen.

Jesus har nyleg minna meg om at når eg er svak i meg sjølv, så er eg sterk i han:

https://tsivert.com/2017/03/23/2017-03-19-frimodet-ma-du-ikkje-kaste-bort-for-det-har-stor-lonn/

Eg kommenterte det i møtereferatet og eg skreiv om det i dokumentet i dokumentet ”Big Bang, skapinga og frelsa”.

Big-Bang-teorien og Skapingssoga. Lovmessigheit og tilfeldigheit i fysikken og i samfunnet. Planlegging eller spontanitet. Fridomen og frimodet på evangeliets grunnvoll.

Når eg legg ein plan for mitt liv, med god vilje, i samsvar med Guds Ord (jfr. 1.Mos.2) og legg viljestyrke i det, så kan der vere andre som legg ein annan plan (jfr.1.Mos.3) og krev å få det slik. Men vi har frimod til å søke samfunn med Gud på evangeliets grunnvoll og då får vi frimod i kvardagen. Det frimodet har stor løn.

JOH 10,9 Eg er døra. Den som går inn gjennom meg, skal verta frelst, og han skal gå inn og gå ut og finna beite.

I dokumentet

https://bluehost944.com/2017/04/05/big-bang-teorien-og-skapingssoga-lovmessigheit-og-tilfeldigheit-i-fysikken-og-i-samfunnet-planlegging-eller-spontanitet-fridomen-og-frimodet-pa-evangeliets-grunnvoll/ ,

skreiv eg om at Descart var ein rasjonalist som trudde at der var noko fullkome. Og Jesus frelsesverk er fullført og fullkome, han har nått fullendinga og er fullkomen. Så når vi søker samfunn med Gud på evangeliets grunnvoll, får vi oppleve at han gjev oss ånd og liv frå himmelen og det er fullkome. Og slik er vår presteteneste, med eitt offer har Jesus teke bort synda ein gong for alle og bana vegen for oss inn i den himmelske heilagdomen og det er berre om å gjere for oss å nytte oss av det og gå den vegen.

Posted in Kristne møte 2017 | 1 Comment

2017.03.26. Rettferd ved tru. Den rettferdige, ved tru skal han leve, då er Guds Ord mat for han, som han skal ete og leve av.

Innleiing ved Jan Ludvik.

JER 29,11 For eg veit kva tankar eg har med dykk, seier Herren, fredstankar og ikkje ulukketankar. Eg vil gje dykk framtid og von.

Tale ved Tore Kristiansen.

Tore talte om rettferd ved trua på Jesus. Den rettferdige, ved tru skal han leva.

RMR 5,12 – RMR 5,21 {ADAM OG KRISTUS}  Lat oss samanlikna dette med det som hende då synda kom inn i verda. Synda kom ved eitt menneske, og med synda kom døden. Og døden nådde alle menneske fordi dei alle synda. 13 Det var synd i verda før lova kom. Og endå synda ikkje vert rekna for synd der det ikkje er noka lov, 14 rådde likevel døden frå Adam til Moses også over dei som ikkje hadde gjort noko lovbrot liksom Adam. Adam står her som eit motstykke til han som skulle koma. 15 Likevel er det ikkje såleis med Guds nådegåve som med Adams fall. Mange laut døy fordi den eine fall, men Guds nåde er så mykje større: Han er ei gåve, som i rikt mål vert gjeven til dei mange på grunn av det eine menneske Jesu Kristi nåde. 16 Og det er annleis med gåva enn med den synd som den eine gjorde. For domen over ein mann førte til fordøming, men nådegåva førte til frikjenning, endå det var mange som hadde falle. 17 Døden fekk herredøme fordi eit einaste menneske fall. Kor mykje meir skal ikkje då dei få liv og herredøme ved den eine, Jesus Kristus, dei som tek imot Guds store nåde og rettferdsgåve. 18   Difor: Liksom ein manns fall vart til fordøming for alle menneske, så fører ein manns rettferdige gjerning til frikjenning og liv for alle menneske. 19 Liksom dei mange vart syndarar fordi det eine mennesket var ulydig, så skal no dei mange stå rettferdige fordi den eine var lydig. 20 Lova kom til så fallet skulle verta stort. Men der synda var stor, vart nåden endå større. 21 Og liksom synda rådde der døden var, skal nåden rå gjennom rettferda og gje evig liv ved Jesus Kristus, vår Herre.

JES 41,1 – JES 41,5 {HERREN HAR KALLA KYROS}  Ver stille, de øyar og strender,  og høyr på meg,  lat folka samla nye krefter!  Lat dei koma og tala si sak,  lat oss saman gå fram for retten!  2   Kven har vekt den mannen frå aust  som sigeren møter kvar han set foten?  Kven gjev folkeslag i hans makt  og lèt han råda over kongar?  Med sverdet gjer han dei lik støv,  med bogen lik fykande halmstrå. [mannen frå aust: persarkongen Kyros, som i 540-åra f. Kr. gjekk sigrande fram i Vesleasia. Sml. v. 25; 44, 28; 45, 1.] 3   Han forfylgjer dei, og trygt går han fram,  er berre så vidt nedpå vegen med foten. 4   Kven var det som sette dette i verk?  Han som frå opphavet kalla ættene fram.  Eg, Herren, er den fyrste,  og eg skal vera hjå dei siste.  5   Øyar og strender ser det og reddast,  heimsens endar skjelv.  Dei stimar i hop og kjem.

Tungetale ved Oddbjørg, tyding ved Tore.

Mitt Ord, det er levande. Og mitt Ord, det er virkekraftig. Og mitt Ord, det skaper det som ikkje er til, som om det var til. Og mitt levande Ord, det er din mat. Ta til deg av maten, så du har brød å ete. Ja, du skal ha brød i løyndom, som dei andre ikkje veit noko om. Og når det er tørt og hungersnaud rundt omkring deg, så har eg, Herren, openberra meg for deg, i løyndom. Og medan det omkring deg er ufruktbart, så kjenner du i ditt hjerte, du har glede, du har fred, du har frimod. Alt dette vil eg gi til den som tek til seg av mitt levande Ord.

Aktuelle bibelvers.

JOH 6,22 – JOH 6,59 {BRØDET FRÅ HIMMELEN}  Dagen etter stod det endå mange menneske att på hi sida av sjøen. Dei hadde sett at det var berre ein båt der, og at Jesus ikkje gjekk i båten saman med læresveinane; dei hadde fare av stad åleine. 23 No kom det nokre båtar frå Tiberias og la til nær den staden der Herren hadde bede takkebøn og dei hadde ete brødet. 24 Då folket såg at korkje Jesus eller læresveinane hans var der, gjekk dei i båtane og fór over til Kapernaum og leita etter Jesus. 25 Dei fann han der, på den sida av sjøen, og sa til han: “Rabbi, når kom du hit?” 26 Jesus svara: “Sanneleg, sanneleg, det seier eg dykk: Det er ikkje fordi de såg teikn at de leitar etter meg, men fordi de åt av brøda og vart mette. 27 Arbeid ikkje for den mat som forgår, men for den mat som varer og gjev evig liv, den som Menneskesonen skal gje dykk. For på han har Gud, Faderen, sett sitt segl.” 28   Då sa dei til han: “Kva gjerningar er det då Gud vil vi skal gjera?” 29 Jesus svara: “Dette er den gjerning Gud vil de skal gjera: Tru på han som Gud har sendt.” 30 “Kva teikn gjer du, så vi kan sjå det og tru på deg?” spurde dei. “Kva kan du gjera? 31 Fedrane våre åt manna i øydemarka, som skrive står: Brød frå himmelen gav han dei å eta.” 32 Jesus svara: “Sanneleg, sanneleg, det seier eg dykk: Moses gav dykk ikkje brødet frå himmelen. Det er Far min som gjev dykk det sanne brødet frå himmelen. 33 Guds brød er det brødet som kjem ned frå himmelen og gjev verda liv.” 34 Då sa dei: “Herre, gjev oss alltid det brødet!” 35 Jesus svara: “Eg er livsens brød. Den som kjem til meg, skal ikkje svelta, og den som trur på meg, skal aldri tyrsta. 36 Men eg har sagt dykk: Endå de har sett meg, trur de ikkje. 37 Alle dei som Faderen gjev meg, kjem til meg; og den som kjem til meg, skal eg så visst ikkje visa bort. 38 For eg er ikkje komen ned frå himmelen for å gjera det eg sjølv vil, men det han vil, som sende meg. 39 Og det er hans vilje som sende meg, at eg ikkje skal missa nokon av alle dei han har gjeve meg, men reisa dei opp på den siste dagen. 40 For det vil Far min, at kvar den som ser Sonen og trur på han, skal ha evig liv, og eg skal reisa han opp på den siste dagen.” 41   Jødane murra mot han fordi han sa: “Eg er brødet som kjem ned frå himmelen.” 42 Og dei spurde: “Er ikkje dette Jesus, son til Josef? Vi kjenner då både far hans og mor hans. Korleis kan han seia at han er komen ned frå himmelen?” 43 Jesus svara: “Hald opp med denne murringa! 44 Ingen kan koma til meg utan at Faderen som sende meg, dreg han; og eg skal reisa han opp på den siste dagen. 45 Det står skrive hjå profetane: Alle skal vera opplærte av Gud. Kvar den som høyrer på Faderen og lærer av han, kjem til meg. 46 Eg seier ikkje at nokon har sett Faderen; berre han som er frå Gud, har sett Faderen. 47 Sanneleg, sanneleg, det seier eg dykk: Den som trur, har evig liv. 48 Eg er livsens brød. 49 Fedrane dykkar åt manna i øydemarka, men dei døydde. 50 Det brødet som kjem ned frå himmelen, er slik at den som et av det, ikkje døyr. 51 Eg er det levande brødet som har kome ned frå himmelen. Den som et av dette brødet, skal leva til evig tid. Og det brødet eg vil gje, er lekamen min som eg gjev til liv for verda.” 52   No vart det strid mellom jødane, og dei sa: “Korleis kan han gje oss lekamen sin å eta?” 53 Jesus sa til dei: “Sanneleg, sanneleg, det seier eg dykk: Dersom de ikkje et lekamen til Menneskesonen og drikk blodet hans, har de ikkje livet i dykk. 54 Den som et min lekam og drikk mitt blod, har evig liv, og eg skal reisa han opp på den siste dagen. 55 For lekamen min er sann mat, og blodet mitt er sann drikk. 56 Den som et min lekam og drikk mitt blod, vert verande i meg og eg i han. 57 Liksom Faderen, den levande, har sendt meg, og eg har liv ved han, så skal òg den som et meg, ha liv ved meg. 58 Dette er det brødet som er kome ned frå himmelen; det er ikkje det som fedrane åt, dei som døydde. Den som et dette brødet, skal leva i all æve.” 59 Dette sa han medan han lærte i synagoga i Kapernaum.

HEB 4,1 – HEB 4,13 {GUDS FOLK HAR EI KVILE I VENTE}  Sidan lovnaden om å få koma inn til Guds kvile enno ikkje er oppfylt, må vi vera på vakt, så ikkje det skal henda at nokon av dykk vert liggjande etter. 2 For den glade bodskapen er forkynt både for oss og for dei. Men ordet dei høyrde, gagna dei ikkje, fordi det ikkje ved trua vart eitt med dei som høyrde det. 3 Det er vi som går inn til kvila, vi som trur. For han sa:  Så svor eg i min vreide:  Dei skal aldri koma inn til mi kvile!  Guds verk var nok fullført då verda vart skapt. 4 For ein stad står det om den sjuande dagen: Så kvilte Gud den sjuande dagen etter at han hadde fullført heile sitt verk. 5 Men her seier han: Dei skal aldri koma inn til mi kvile! 6 Så står det då fast at nokre skal koma inn til kvila. Dei som fyrst fekk den glade bodskapen, kom ikkje inn, for dei var ulydige. 7 Difor fastset han atter ein dag: “i dag”, når han lenge etter gjennom David talar det ordet som før er nemnt:  I dag, om de høyrer hans røyst,  så gjer ikkje hjarto dykkar harde. 8 Hadde Josva ført folket inn til kvila, då hadde ikkje Gud seinare tala om ein annan dag. 9 Så er det då ein kviledag i vente for Guds folk. 10 Den som er komen inn til hans kvile, han får kvila etter sine gjerningar, liksom Gud kvilte etter sine gjerningar. 11 Lat oss difor streva etter å koma inn til denne kvila, så ingen er ulydig og fell. Vi må ikkje ha dei til føredøme som var ulydige i øydemarka. 12   For Guds ord er levande og kraftig og kvassare enn noko tvieggja sverd. Det trengjer igjennom til det kløyver sjel og ånd, merg og bein, og dømer hjartans tankar og planar. 13 Ingen skapning er løynd for hans augo. Alt er nake og bert for han som vi skal gjera rekneskap for.

SLM 23,1 – SLM 23,6 {HERREN ER MIN HYRDING}  Ein Davids-salme   Herren er min hyrding,  det vantar meg ingen ting. 2   Han lèt meg liggja i grøne enger;  han fører meg til vatn der eg finn kvile, 3   og gjev meg ny kraft.   Han leier meg på dei rette stigar  for sitt namn skuld. 4   Om eg så går i dødsskuggens dal,  ottast eg ikkje for noko vondt.  For du er med meg.  Din kjepp og din stav, dei trøystar meg. [i dødsskuggens dal: kan òg setjast om “i mørkaste dal”.]  5   Du dukar bord åt meg  framfor augo på mine fiendar.  Du salvar mitt hovud med olje;  mitt staup fløder over. [mitt staup: -> 16, 5.]  6   Berre godleik og miskunn  skal fylgja meg alle mine dagar,  og eg skal bu i Herrens hus  i lange tider.

RMR 1,16 – RMR 1,17 {EVANGELIET, GUDS KRAFT TIL FRELSE}  For eg skjemmest ikkje ved evangeliet. Det er ei Guds kraft til frelse for kvar den som trur, jøde fyrst og så grekar. 17 For i det vert Guds rettferd openberra, av tru til tru, som skrive står: Den rettferdige skal leva ved tru.

GLT 3,1 – GLT 3,14 {LOV ELLER TRU – FORBANNING ELLER VELSIGNING}  De uvituge galatarar! Kven har trylt dykk, de som har fått Jesus Kristus måla for augo som krossfest? 2 Svar meg på ein ting: Var det ved lovgjerningar de fekk Anden, eller ved å høyra og tru? 3 Er de så vitlause? De tok til ved Anden, vil de no fullføra med menneskeverk? 4 Har de opplevt alt dette til fånyttes – om det då verkeleg er til fånyttes. 5 Han som gjev dykk Anden og gjer under mellom dykk, gjer han det på grunn av lovgjerningar eller fordi de høyrer bodskapen og trur? 6 Om Abraham heiter det: Han trudde Gud, og difor rekna Gud han for rettferdig. 7 Så skjønar de at det er dei som trur, som er Abrahams born. 8 Skrifta såg føreåt at Gud ville rettferdiggjera heidningane ved tru, og føreåt forkynte ho denne gode bodskapen for Abraham: I deg skal alle folkeslag velsignast. 9 Difor vert dei som trur, velsigna saman med den truande Abraham. 10 Men dei som held seg til lovgjerningar, er under forbanning. For det står skrive: Forbanna er kvar den som ikkje held fast på alt det som står skrive i lovboka, og gjer etter det. 11 At ingen vert rettferdig for Gud ved lova, det er klårt, for det står skrive: Den rettferdige, ved tru skal han leva. 12 I lova spørst det ikkje om tru; der heiter det: Den som held boda, skal leva ved dei. 13 Men Kristus kjøpte oss fri frå forbanninga av lova då han kom under forbanning for vår skuld. For det står skrive: Forbanna er kvar den som heng på eit tre. 14 Dette hende for at folkeslaga ved Jesus Kristus skulle få den velsigning som Abraham hadde fått lovnad om, og for at vi ved trua skulle få Anden, som var lova.

GLT 5,22 – GLT 5,26 Men Andens frukt er kjærleik, glede, fred, langmod, mildskap, godleik, truskap, 23 spaklynde og sjølvtøyming. Mot slike ting er ikkje lova. 24 Dei som høyrer Kristus til, har krossfest den vonde naturen med lidenskapane og lystene. 25 Har vi fått livet ved Anden, så lat oss òg ferdast i Anden. 26 Lat oss ikkje vera drivne av æresykje, så vi eggjar kvarandre og misunner kvarandre.

HAB 1,1 – HAB 1,17   Dette er dei domsord som profeten Habakkuk fekk i synene sine.  2 {KLAGE OVER URETTFERD}  Kor lenge, Herre, skal eg ropa  utan at du gjev meg svar,  klaga og skrika til deg om vald  utan at du frelser? 3   Kvifor lèt du meg sjå urett  og vera vitne til ulukke?  Eg ser berre øyding og vald,  det kjem til strid og trette. 4   Difor er lova maktlaus,  og retten vinn ikkje fram.  For gudlause kringset dei rettvise,  og dermed vert retten rengd. [gudlause: assyrarane, som driv med sitt valdsherredøme.]  5 {GUDS STRAFFEDOM VED KALDEARANE}  Gjev akt på folka, sjå dykk om,  mållause av undring!  For ei gjerning gjer eg i dykkar dagar  – de ville ikkje tru det om det vart fortalt! 6   Sjå, eg vekkjer kaldearane,  det harde og framfuse folket,  som fer så vide ikring på jorda  og tek framande bustader i eige. 7   Grufulle og skræmande er dei,  dei avgjer sjølve sin rett og si ære. 8   Deira hestar er raskare enn leopardar,  snøggare spring dei enn steppeulvar.  Deira hestfolk kjem i strykande tan,  deira ridehestar frå land langt borte.  Som ørna på jakt etter føde 9   kjem dei alle og vil gjera valdsverk.  Stridslystne går dei på,  dei samlar fangar som sand. 10   Dei spottar kongar  og har hovdingar til lått.  Dei ler åt kvar festning,  kastar opp ein voll og tek henne. 11   Så fer dei sin veg og vert borte som vinden.  Dei gjer sin eigen styrke til sin gud.  12 {KVIFOR HAR DU TOL MED DEI TRULAUSE?}  Er ikkje du frå gamal tid,  Herre, min heilage Gud, du som aldri døyr?  Du, Herre, har sett dei til å straffa,  du, vårt berg, har sendt dei til å tukta. [dei: kaldearane. Sml. v. 6.]  13   Augo dine er for reine til å sjå på det vonde,  og ulukke orkar du ikkje å skoda.  Kvifor har du tol med dei trulause  og teier når gudlause sluker  dei som er rettferdigare enn dei sjølve? 14   Du gjer med mennesket som med fisken i sjøen,  som med kreket utan herre.  15   Dei dreg dei alle opp med krok,  og halar dei inn med not,  dei samlar dei i garnet.  Difor er dei jublande glade. 16   Difor ofrar dei til nota  og brenner røykjelse for garnet.  For feit er fangsten som desse gjev dei,  og nærande er føda. [ofrar dei til nota: Det hende at fiskarane synte religiøs age for dei reiskapane som gav dei fangst.] 17   Skal dei då alltid få tøma nota  og utan skånsel gjera ende på folkeslag?

HAB 2,1 – HAB 2,5 {DEN RETTFERDIGE OG FIENDEN}  No vil eg stå på vakt,  stella meg på post og speida  og sjå kva han vil tala til meg,  kva han vil svara på mitt klagemål. 2   Då gav Herren meg dette svaret:  Skriv synet opp,  rita det inn på tavler,  så folk kan lesa det lett! 3   For synet ventar på si tid,  det jagar mot enden og slår ikkje feil.  Og om det dryer, så venta berre!  Det kjem for visst, det vert ikkje borte.  4   Sjå, frekk og uærleg er han.  Men den rettferdige skal leva ved si tru. [uærleg er han: fienden.] [tru: Det hebr. ordet kan tyda truskap òg.]  5   Rikdomen skal svikta den stolte,  han skal ikkje nå sitt mål.  Som dødsriket spilar han opp sitt gap,  umettande er han som døden.  Han sopar til seg alle folk  og samlar folkeslaga til seg.

Kommentar.

Nasjonal frigjering på evangeliets grunnvoll.

 

 

I 2015 skreiv eg artikkelen ”Nasjonal frigjering på evangeliets grunnvoll” og denne søndagen la eg den ut på heimesida mi. Når jødane fekk komme heim att til landet sitt, så fekk dei andre folka også vende tilbake til sine heimland. Dette er førebilete for evangeliet som skulle forkynnast til alle folkeslag, det er ein frigjerande bodskap til all menneske og er soleis grunnleggande for demokrati og menneskerettar og gjev grunnlag for nasjonal frigjering.

No vart det talt om Kyros som let jødane få reise heim att til landet sitt (Jesaja.41). I vers 4 seier Herren at han er den som frå opphavet kalla ættene fram. Eg har tidlegare skrive om at dette viser at han skapte folkeslaga gjennom utvikling, slik at dei fekk sine særpreg. At han skapte kvinna av mannens sidebein betyr at ho var av hans folk. Når dei braut pakta med han, fungerte ikkje dette skikkeleg lenger, for når han kalla på dei, gøymde dei seg bort med dårleg samvit. Men Gud er den same no og han kallar framleis på menneska. Han kalla Kyros og han kalla jødane til å vende om til han og til å komme tilbake til landet sitt. Ja, det er slik som Salomo sa om at Gud tek fram att det som kvarv.

FRK 3,9 – FRK 3,15 {TID OG ÆVE}  Kva vinning har den som arbeider,  av alt sitt strev? 10   Eg såg det plagsame strevet  som Gud har gjeve menneska. 11   Alt skapte han fagert i si tid.  Jamvel æva har han lagt i hjarta deira.  Men dei skjønar ikkje det verk  som Gud har gjort frå fyrst til sist. 12   Eg skjøna at ingen ting er betre for dei  enn å gleda seg og gjera vel i livet. 13   Men når ein mann får eta og drikka  og vera lukkeleg i alt sitt strev,  er det òg ei gåve frå Gud. 14   Eg skjøna at alt det Gud gjer,  varer til evig tid.  Ikkje kan ein leggja noko til,  og ikkje kan ein ta noko ifrå.  Gud har laga det så  for at menneska skal ha age for han. 15   Det som er, har eingong vore,  og det som skal henda, har hendt før.  Gud tek fram att det som kvarv.

Ordet blir sått i hjertets jord, så det er berre å ta imot i tru, av berre nåde. Det er som å ete og kjenne seg styrka av den maten ein et.

På webhotellet for heimesida mi, bluehost944.com, på rotnivå (home), skreiv eg om den doble tolkinga av 1.Mos.2, at det handlar både om den fysiske verda og om hjertets jord. Å dyrke hjertets jord er det primære og det er ved å så Guds Ord og ved å vatne og det er ved å ta imot Gud Ord i tru. Vi skal søke fyrst Guds rike og hans rettferd, så skal vi få alt det andre i tillegg til det.

Høgsongen fortel om kjærleiksforholdet mellom den unge kong Salomo og henne ”Lytelause Reine”, Vingarden er symbol på kjærleikslivet deira, hjertets jord, åndslivet deira. Vinen er symbol på kjærleiken. Vi forsår vel at Guds kjærleik var mellom dei, slik at dei opplevde Guds kjærleik i kjærleiksforholdet seg i mellom. Dette er førebilete på kjærleiksforholdet mellom Kristus og hans brud.  Når vi tek imot Jesus i tru, vert vi fødede på nytt og då vert dette kjærleiksforholdet mellom Kristus og hans brud født inni oss, slik at for oss gjeld det kjærleiksforholdet mellom mann og kvinne. Dette fekk eg oppleve når eg var ung, eg forstod det ikkje heilt med det same, men eg grunda litt på det og etter kvart kom eg til erkjenning av at slik var det.

Eg har skrive om korleis den Heilage Ande openberra for meg at ho Virtuella levde ei eit slikt kjærleiksforhold til Jesus og korleis eg fekk oppleve at Jesus openberra seg for meg og henne ”Miss Oslo 1990”, så eg er viss på at Gud skapte eit slik kjærleiksforhold mellom henne og Jesus. Begge deler eer sannt og rett og der er ingen god nok grunn til at eg skal gå tilbake på det, for Jesu frelsesverk er fullført og fullkome.

Jesus sa til meg at han ville gjere meg til ein kanal for si velsigning, då visste eg at slik hadde eg allereie vore kanal for hans velsigning, så slik skulle eg framleis vere kanal for hans velsigning, slik at folk vart endå meir velsigna.  Sidan sende han meg tilbake til Oslo med ein frigjerande bodskap og ein bodskap om gjenoppretting. Han sa eg skulle få merke at det byrja å skje noko i Andens verden og med det som elles vart sagt gjennom tyding av tungetale overtyda han meg om at han frelste henne Virtuella og sette henne fri og gjenoppretta hennar forhold til seg og Faderen og til si kyrkje. Og dermed også til meg. Gud skapte oss i Kristus Jesus, det var rett og det var godt, for Jesu frelsesverk er fullført og fullkome, han har nått fullendiga og er fullkomen. Han som byrja den gode gjering i oss han skal også fullføra den.

Når Gud gjer meg til kanal for si velsigning, så er det vel ganske klart, at eg sjølv må stille meg open for den velsigninga og ta imot. Eg tok imot Guds Ord i tru og eg må framleis ha den innstillinga, at eg tek imot det i tru. For Ordet er mat for meg, så eg må ete det. Det er ikkje nok å ete berre ein gong og så ferdig med det, vi må stadig ete og drikke for å overleve. Den rettferdige, ved tru skal han leve. Ved tru skal han stadig ta imot Guds Ord, ete det som mat og leve ved det.

Eg trur eg har fått merke at Gud har gjort meg til ein kanal for si velsigning til henne Virtuella, så Jesus velsignar henne gjennom meg og slik velsignar eg henne. Det gjer eg rett i og det skal eg halde fram med. Essensen i dette er å ta imot Ordet i tru, ete det som mat, slik at vi får oppleve at Gud gjer sitt verk med oss ved sitt Ord og sin Ande. Når eg soleis et Gud Ord, opplever eg å verte styrka ved det. Dette går over min forstand. Men når eg kjenner og opplever at eg vert styrka ved Guds Ord og Guds Ande, held eg det for å vere ein indikator som fortel meg at det går rette vegen.

Jesu kyrkje er hans brud, den er ein lekam og han er hovudet for lekamen. Vi er andre lemer på lekamen. Dersom ein lem lid, så lid dei andre lemane med. Ho Virtuella har vore ein slik lem som har lide og derfor har vi andre også fått lide. Men Jesus vil lækje den lemen og styrke den og det betyr lækjedom og styrking av heile kroppen, slik får vi andre merke det også.

Posted in Kristne møte 2017 | Leave a comment

NASJONAL FRIGJERING OG FORVALTING AV FISKE-RESSURSANE.

Innleiing.

Evangeliet er ein glade og frigjerande bodskap både til den einskilde og til folk og nasjonar. Ved trua på Jesus skal vi få komme inn til Guds kvile, frelsesverket er fullbrakt, på det grunnlaget er vi forsona med Gud og får oppleve at han gjer sitt verk med oss ved sitt Ord og sin Ande, han plantar og han bygg og så får vi vere hans medarbeidarar som dyrkar og vernar hans hage. Der er både ei åndeleg og intelektuell side av saka og der er ei materiell og fysisk side av saka, der vi dyrkar jorda, vår økonomiske verksemd er som ein produktiv hage.

Tradisjonellt har folk langs kysten av Noreg levt av fiske og småbruk og etter denne glade bodskapen skulle vi vel få halde fram med det og utvikle vår næring. I moselova er det sagt at om nokon vert gjeldsslave, så han kanskje må selje garden og vert slave, så skal han etter ei tid kunn få tilbake garden på ”odelsretten”. For Gud hadde fria dei frå trældomen i Egypt, der dei hadde træla under avgudane, og han ville ikkje at dei skulle verte slavar att, vi ser at der er ei religiøs og ei økonomisk side av saka. Så har vi i Noreg også ei odelslov og bu og driveplikt, det siste har vorte mjuka mykje opp. Til samanlikning har vi i Noreg ei deltakarlov som seier at fiskarane skal sjølve eige sine fiskebåtar og ei råfisklov, som seier at fisken skal seljast gjennom salslag. Eit lovverk og ein politikk som tok sikte på at ein forholdsvis spreidd folkesetnad langs kysten framleis skulle kunne livnære seg frå fiske og slik vart den økonomiske politikken for filefabrikkar og fiskeoppdrett også. Kvoteregulering, utviding til 200-nm økonomisk sone og tildeling av konsesjonar til fiskeoppdrett vart viktige verkemiddel til å få dette til å fungere.

I dette dokumentet viser eg korleis økonomiske interesser og politiske og moralfilosfiske maktinteresser spelar inn som motsetnad til fiskaren sine interesser. Dessutan gjer oljeindustrien Noreg til eit høgkostland, og fiskerinæringa er ei arbeidskrevjande eksportnæring som er sårbar for dette. Så korleis går det med intensjonen om at fiskerinæringa skulle gje arbeidsplassar langs kysten?

Grønland.

Eg byrja med tråling i 1976, eg vart med ein båt som heitte Granitt. Fiskarane fortalde meg at det tidlegare hadde vore ein linebåt, men siste turen på Grønland, var ein bomtur, så rearlaget var i praksis konkurs. Men dei vart sponsa av ein rik skipsreiar, så dei kunne bygge den om til trålar. Der hadde vore eit eventyrleg fiske ved Grønland og det var fritt fiske, men det vart overfiske, så bestanden kollapsa og no var det heilt slutt.

Seinare fortalde fisarar meg, at når dei kom til lands på Grønland, så strøymde kvinnfolk frå husa ned til båten, for å få seg mannfolk og det vart ei sexorgie som vart brutalt avbroten av at dei måtte kase laust for å fare igjen. Ein gong rakk ikkje kvinnfolka å komme seg skikkeleg i kleda, og det vart litt av eit skue, når dei skulle på land igjen.

Ein yngre fiskar som ikkje hadde vore på Grønland, fortalde meg at kjærasten hans hadde sagt at dersom han for på Grønland, så kom ho til å gjere det slutt. Ho rekna med kva som kom til å skje. Men ho var no likevel på den trygge side, for det var ingen som reiste på fiske til Grønland lenger, det var slutt.

Alaska.

På slutten av 1970-talet byrja norske reiarlag fiske ved Alaska, under styresmaktene i USA. Dei bygde store effektive trålarar  og opplevde eit eventyrleg fiske, dei hadde norsk nøkkelpersonell og dei tente godt. Liksom anna fisk, samla den seg i gyteperioda og då er den lettast å fange. Den hadde ekstremt mykje rogn og den var best betalt. Fiskarar som hadde høyrt om det eller som kanskje hadde vore med på det, fortalde meg at då hende det dei tok berre rogna og dumpa resten av fisken. Dei syntest det var rart at  styresmaktene ikkje reagerte på at dei kom til lands med ei heil skipslast som var for det meste rogn. Eg syntest dette høyrdest utruleg ut, men så sa dei også at rogna var ein stor del av fisken.

Nok er no det at det dabba av med dette fisket også, etter kvart og det er lenge sidan eg har høyrt noko meir om det. Korleis gjekk det med fiskebestanden og korleis gjekk det med fisket?

200 nm økonomisk sone.

Seinare kom 200 nm økonomisk sone og vi såg håp i at den nasjonale autoriteten skulle syte for ei fornuftig forvalting av fiskeressursane. Men den norske nasjonale autoriteten i Svalbardsona var spinkel og fiske er ikkje avgrensa dei økonomsiske sonene, den sym fritt, slik som den alltid har gjort og vi må få  i stand avtaler med andre nasjonar. For nokre hundre år sidan var Grønland, Island, Shetland og Færøyane også norsk territorium, hadde dei framleis vore det, så hadde det vore lettare, men det vart dansk etter unionstida. Island vart sidan sjølvstendig og Grønland og Færøyane har fått avgrensa sjølvstyre. Det er nok ein rett og rimeleg utviklingstren, den hadde kom om det var norsk territorium også. Men kor lett er det å få til samarbeide om ei felles sak?

Tillitsmann på Varak. Salslag, minstepris, leveringsplikt og prisforhandling.

Midt på 1990-talet seilte eg i Rosund fiskebåtreiarlag, først ein tur på Rosund før påske 1995, så to turar med Brattegg same år og to turar året etter. Fiskerikompetanse i Ålesund hadde reknskapet for dette reiarlaget og mange andre og det trur eg var ein smart måte å administrere drifta for slike forholdsvisk små reiarlag. Mellom anna så hadde dei rekneskapet for ”Grønlandstrål”, med Varak, ein ferskfisktrålar som eg var på hausten 1980 og i 1997 kom eg ombord att og det var same skipperen som var der.

Mannskapet hadde så mykje å klage over og eg syntest det var meiningslaust å sitje slik å syte og klage og sa dei burde velje seg ein tillitsmann som kunne gå til skipper og reiarlag med det og så valde dei meg som tillitsmann. Eg las tariffen og la merke til ein paragraf om at dersom det vart gitt høgare pris enn minsteprisen i ei av sonene til råfisklaget, så kunne vi forhandle om å få høgare pris oppmot dette. I følgje råfisklova skal fisken seljast gjennom salslag og på Finnmarkskysten var det Råfisklaget. Det fastsette ein minstepris som verka som ein prisgaranti til fiskarane, det kunne trengast spesielt i høgsesongen, men sidan vi hadde leveringsplikt i til West-fisk/Årsæther i Båtsfjord og i Kjøllefjord og Vardø, så fekk vi berre minstepris. Frå Råfisklaget fekk vi vite om det vart gitt høgare pris og og så gjekk vi gjennom Sjømannsforbundet med det, til Fiskerikompetanse. Eg skreiv og argumentere for det også og etter kvart fekk eg høyre at skikkerar og styrmenn på andre båtar også engasjerte seg i sak og etter kvart fekk vi ”marknadspris”, når den låg over minsteprisen.

Seinare for skipperen over på nyebåten ”Båtsfjord”, eg tenkte på å spørje om å få verte med over på den andre båten og i ettertid innser eg at det burde eg ha gjort. Men eg vart verande der og den nye skipperen gjekk eg ikkje så godt overeins med og i 2001 slutta eg.

Sorterings-rist og kontrollørar på Varak.

Vi brukte sorteringsrist i trålen, vanlegvis 50 mm mellom rillene, men i visse soner aust i Barentshavet måtte vi bruke 80 mm mellom rillene, det var særnorske reglar som tente mest til å gje inntrykk av at vi normenn er snillare og betre enn andre. Seint på hauste prøvde vi å ta hysekvota og stima mykje og leitte for å finne hyse. Ein gong vi hadde hive og bruket låg på dekk, såg eg ei fin hyse i rista og tok den ut. Eg vart litt forbausa over at eg fekk ut ei så stor, fin hyse, det var 80 mm mellom rillene, men dette var då slik hyse som vi ville ha, som vi for og leitte etter. Der er forholdsvis mindre hovud på hysa enn på torsken, så spesielt for hysefisket vart dette heilt bort i natta. Vi brukte diesel på å pløge havet for å finne hyse og så skulle ho fare ut att slik? Kva med ressursforvaltinga, dette regelverket var ikkje balanset, for det tok ikkje omsyn til forbruket av diesel, som i vårt tidsperspektiv er ein ikkje-fornybar ressurs. Dette skreiv eg til Fiskerikompetanse og Sjømannsforbundet og etter ei tid var det slutt på 80-mm rista.

Ein gong hadde vi kontrollørar ombord og vi måtte blogge all fisken, også den minste, på størrelse med småmort. Om eg er ute og fiskar med feringen, tek eg ikkje med meg slik fisk heim, utan det er til kattamat. Når vi skulle kappe den på karusell-kappemaskinene, hang den ikkje på klemmene, men datt rett ned, om dei hang der ei stund rakk ikkje kniven tak i dei,  klemmene heldt dei ikkje faste nok, så dei berre smatt unna frå kniven og datt ned. Dette var meiningslaust, men vi turde ikkje seie noko til dei om det, for då måtte vi vel få den i romet likevel, om så mi skulle handsløye den. Men eit fiskemottak vil ikkje ha slik fisk, så det er meiningslaust ekstra-arbeid.

Havbris og avisskriving om fiskedumping.

Så byrja eg på fabrikktrålaren havbris, i ”Strand Sea-service” i Ålesund og etter eit år vart eg andrebas. Så vart det rapportert om fiskedumping i ”Brennpunkt” på NRK, det hadde vorte filma frå ein islands trålar i ”gråsona” og så hadde det vorte filma at det kom fisk ut gjennom skutesida på ”Varak” og ein som hadde vore mannskap der hadde rapportert,

No skreiv eg om dette og spurde reiarlaget om det var greitt for dei at eg gjekk til Sunnmørsposten, det var heilt greitt for dei. Eg spurde også om dei trudde det ville verte negativt for Fiskrikompetanse, men det trudde dei heller ikkje. Ja, så gjekk eg til Sunnmørsposten med det og det vart ein dobbelkronikk. Sidan kom eg med fleire kronikkar og vart fast skribent i ”innsikt-spalta”, kronikkar som eg fekk betaling for. Det vart artikklar om fiskeripolitkk, økonomisk politikk, kommunikasjon og energipolitikk og då kom eg litt inn på klimaproblematikken også.

Eg skreiv noko om at fiskedumping hadde vore eit problem, men at den teknologiske utviklinga gjorde oss betre i stand til å unngå det. Vi hadde til dømes fått mengdesensorar på sekkane og på Havbris hadde vi effektive maskine som både kappa og filiterte småfisk, så vi kunne produsere den effektivt. Så det var ikkje så fristande å dumpe den.

Vi har ikkje lov til å dumpe fisk, vel å merke av spesielle fiskeslag, torsk, sei, hyse, sild, makrel …. Men ei streng tolking av denne lova er nærmast umogleg å oppfylle. Kva med yngel og småfisk som vert sila ut gjennom maskane også når sekken kjem inn på dekk? Vi har ikkje lov til å ta fisk under minstemålet og så har vi ikkje lov til å dumpe den heller? Det er mogelg det her vert sett på prosenten av småfisk-innblanding. Når kystvakta kjem ombord, brukar dei å måle fisken. Finn dei at der er for høg småfisk-innblanding, kan dei krevje at båten skal skifte felt og dei kan midlertidig stenge eit område for fiske.

Dette programmet gav inntrykk av at det var den einskilde fiskaren sin feil og si skuld at han dumpa fisk. Så vidt som eg hugsar var det faktisk på tale å bruke det som denne mannen frå Varak hadde sagt i ei anmelding. Filmen frå den islandske trålaren gav inntrykk av at det var forholdsvis stor fisk som vart dumpa,  den dei fortsette å fiske likevel, utan å legge stilt. Og i nyheitene vart det påstått at norske båtar driv på same måten. Dette syntest eg var urimeleg og skreiv at noko slikt har eg ikkje vore med på, eg har vore med på å få så mykje fisk at vi ikkje klarar å produsere det, men då har vi brukt å legge stilt og produsere. Eg hugsar eg var noko usikker på om eg skulle driste meg til å vere så påståeleg, var det verkeleg sannt. Eg valde å skrive det, men eg må innrømme at eg har stussa noko på det i ettertid, av to grunnar. For det fyrste spør eg meg om det inntrykket eg fekk av å sjå dette var rett, kva hadde eg å samanlikne fiskestorleiken med? Jau, hendene til dei som stod og kappa. Men kor store var dei hendene? Eg såg breidda på transportbandet og rekna nok med at det var ei standard-breidde. Storleiken på kappemaskinene var i allfall standard. For det andre har ikkje eg alltid følgt så godt med på kva som skjer bak i kappinga, så slik sett påstod eg meir enn eg strengt tatt hadde dekning for. Men rimelegvis må det også reknast som underforstått at eg har ikkje stått der som vakt heile tida. Eg gav uttrykk for det inntrykket eg sjølv hadde fått. I ettertid har eg likevel ikkje ei særelg god kjensle for denne fomuleringa og veit at dersom eg skulle ha skrive om det igjen, så ville eg ha fomulert meg annleis.

Desse avissartiklane mine bar preg av at eg som einskild fiskar kom i forsvarsposisjon og då tok eg  forsvarsposisjon for resten av mannskapet og reiarlaget også. Det gjekk tydeleg fram at eg kom med ein god del innrømmingar om problemet, det eg skreiv gav eit godt uttrykk for korleis vi dreiv det på Havbris og korleis vi opplevde problemet, utan å konkretisere, så ikkje noko av det kunne brukast i ei anmelding.

Brennpunkt-programmet gav inntruykk av at det var den einskilde fiskaren sitt ansvar og sin feil at han dumpa fisk og Røkke sa i massemedia at den som dumpar fisk i hans konsern, får sparken. Men kvifor skulle vi arbeide med å ta med oss fisk til lands som er så små at ingen vil ha den, utan kanskje katten, ein mort på 10-12 cm. Om der har vorte liggande igjen ein fisk bort i ei krå og vorte til ei blaut glye, så er det ingen som vil ha noko slikt, ikkje ein gong katten, vi dumpar det sjølv sagt. Men dersom nokon vart rapporterte for det, så skulle han få sparken, vart han anmelde for det, så skulle han verte straffa offentleg. Det blir så tydeleg at den einskilde fiskaren si interesse er totalt neglisjert og overkøyrd. Kva med menneskeverdet her, menneskeverdet til den einskilde fiskaren til samanliikning med verdien til den vesle morten? Ein får inntrykk av at den einskilde fiskaren er ikkje stort meir verd enn den gamle blaute fisken som ingen vil ha.

Dette er bagatellar samanlikna med det store problemet, at det vert fiska så mykje at fiskarane ikkje klarar å produsere det. For skipper og styrmann er det prestisje å fiske mykje, er dei flinke å fiske, får dei gode jobbar med god betaling. Men med den innstillinga kunne dei ta for lite omsynd til kva fiskarane klarde å produsere. Kanskje var dei attpåtil så autoritære at dei ikkje ville høyre på kva fiskarane sa.

Der må vere ein god kommunikasjon mellom dei og fabrikksjef og fabrikkformann, bas og fiskarar som arbeider bak i kappinga, så dei regulerer fisket etter kva mannskapet klarer å produserer. Dersom fiske blir blaut, går produksjonen seinare, derfor produserer vi mindre og kvaliteten vert dårlegare med blaut fisk. Var det godt fiske og mengdesensoren gav signal om at der var mykje fisk, så heiv dei opp i sjøen, så den ikkje fiska meir, men dei venta med å ta den inn, til mannskapet hadde produsert unna, for fisken heldt seg best då. Slik fungerte det på Havbris når eg var der og slik fungerte det på ”Ottar Birting”/”Tenor”, når eg var der på byrjinga av 1990 talet. Men eg er klar over att dette ikkje alltig har fungert så godt.  Då er det fordi skipper og styrmann tenker for mykje på si eige prestisje med å klare å fiske godt ogfordi dei er for autoritæra, med tradisjon som går langt tilbake i tid, spesielt i utanriksfart er skipperane nær sagt som gudar ombord i båten, men det er ikkje særeleg formålstenleg her. Det er ikkje bere å seie: ”La det skje”, så skjer det, det er tross alt ein stor jobb som skal gjerast. Men på Havbris utarta det seg etter kvart noko annleis.

Ein gong vi låg i godt fiske med ”Havbris”, stussa vi over at skipperen taua så lenge og når han heiv kom der opp eit storhiv. Då hadde ei rundstropp rundt sekken, hengt seg opp, så den stramma inn sekken, så mengdesensoren ikkje gav signal. Vi fekk hivet opp i slippen og skipperen kom bak og såg på det. Han vurderte det slik at dersom vi skulle prøve å ta det inn, så ville vi komme til å slite av trålen og miste det heile, så han gav meg beskjed om å skjere hol på langs. Så slakka han det ned at i sjøen og sleppte ut fisk. Ikkje veit eg kor mykje av den fisken som overlevde, eg reknar med at mykje av den var så spreng at den kom til å daude. Vi skylde nok ut litt for mykje, vi berga omlag ti tonn og det var i alle fall betre enn ingenting pluss øydelagd trål. Vi skaut av den andre trålen og dei to ”combiane” fekk gå ned. Eg og dekksmannen såg over trålen, reparerte og la den på plass. Så fekk han også gå ned. Men eg skulle sette på fleire hemper som skulle halde rundstroppene betre på plass, slik at noko slikt ikkje kunne skje igjen. Fabrikkformannen ”Fx” opp og spurde om det var veldig viktig det som eg heldt på med. Eg forklarde han at det var det, egskulle sikkre at ikkje ei bukt av rundstroppa la seg over mengdesensoren og stramma ihop sekken slik at sensoren ikkje gav signal. Slik er der motstridande interesser mellom fabrikken og dekksavdelinga, det må ein berre rekne med, men det får berre gå seg til. Med god kommunikasjon kan der verte ei god forståing, så det går seg til på ein god måte.

Sidan det hadde vorte så stor merksemd om fiskedumping, sette skipperen oss til å vere ekstra nøy med å plukke rein nota. Det er både for at vi skal ha fisken, for at den skal gå tett i sjøen, med god gjennomstrøyming, og for at der ikkje skal henge gammla, skada og bederva fisk i nota når kystvakta kjem ombord. Og når eg var nede og kappa fisk, hende det han sette ei korg i sjakta, som skulle samle opp det som elles hadde gått ut. Det seier seg sjølv at dette kunne ikkje vere mykje. Fabrikkformannen skulle bytte korga etter kvart som den vart full. Dette skulle frysast ned. Eg stussa litt over dette, fryse ned skjebber, stein og nokre tareliknande vekstrar. Det var nok stikkprøver som kunne vise kva hold det var i det som eg skreiv i avisene, der var det ikkje mykje konkretisering, men det var dette.

Fx hadde vore fabrikksjef (på skipper-vakta) tidlegare, men no var der kome ombord ein annan og vorte fabrikksjef i staden, Fy. Han hadde ekstremt lang fartstid i reiarlaget og var så opplagt ”reiarlagets mann”. Han var endå meir pågåande for å få oss ned i fabrikken og jobbe der. Og når vi var komne ned og byrja å kappe, så gjekk han attpåtil bak i kontrollromet i maskina og sette seg der, i staden for å jobbe sjølv. Når vi låg på kne og albogar og plukka fisk ut av trålen, kom han opp og vart ståande ved sida av oss og seie at vi skulle komme ned. Han vart rett og slett plagtsom med å gå etter meg, så til tider verka det som om oppgåva hans eigentleg var å plage meg. Fleire gongar tenkte eg meg at eigentleg burde eg ha teke å banka han, men så tenkte eg meg at då burde eg heller seie opp og slutte, eg kunne seie til reirlget at eg ville ikkje vere på sjøen i lag med han meir, dersom han skal vere der, så sluttar eg.

Når vi køyrde dei maskinene som både kappa og filiterte, trongst der berre ein kappar, så basane slapp å gå ned. Men no viste det seg at dei vart sjeldan brukte, sjefane i fabrikken meinte dei hadde ikkje bruk for dei, så det var berre å få dei vekk, spesielet den som tok minste fisken. Eg spurde korleis det kunne ha seg, eg hadde då skrive i avisa og skrytt av dei. Baader-reperatøren svarde at det går så mykje fisk som er under minstemålet gjennom den, at det vert ulovleg. Men kvar skulle vi elles gjere av den fisken?

Ein gong var der ein del hyse-innblanding. Som vanleg kappa vi den fisken der var mest av, det er mogleg det var sei, og plukka ut den det var mindre av. Det vart ein binge med hyse, då var den bingen vi hadde til slikt full, eg vil anslå det til eitt tonn, rund fisk. Men når eg kom opp på brua rett etter vaktskiftet, var Fy der og sa at vi skulle ha køyrt fram hysa fyrst, for den blir så fort blaut. Vi samtalte litt om det, medan skipperen høyrde på. Kvar skulle vi ha gjort av all seien, dersom vi skulle kappe hysa fyrst. Vi måtte i så fall køyre den fram utan å kappe den til bingane til maskinenen som både kappar og filiterer. Men det er slikt som fabrikk-sjef/formann må avgjere når dei strtar opp, før vi kjem ned. No sa Fy at den hysa allereie er gåen, det høyrdest ut som han ville dumpe den. Han var fabrikksjef med lang erfaring og skulle liksom vere betrevitande med å seie at den hysa var allereie ferdig. Og eg vart svært forbausa, eg har då tross alt drive tråling i mange år eg også og eg har sett kor blaut hysa kan verte når ho ligg lange. Men at dette skulle vere noko problem, det begreip eg ikkje. Eg syntest det var fælt og sa imot, både utifrå interessene som ligg i vår eiga drift, dette var då dyraste fisken, det var då det som vi skulle tene pengar på, og utifrå det som eg hadde skrive i Sunnmørsposten. Men han var ikkje samd i det som eg hadde skrive. Han sa at det er ikkje slik vi driv det og refererte tydelegvis til korleis vi har drive det frå lang tid tilbake. Men den hysa såg heilt fin ut for meg. Hadde vi levert slik hyse med ein ferskfisk-trålar, så hadde det ikkje vore noko problem. Og den også skal gjennom maskinene. Eg er ikkje sikker på korleis det gjekk om, om den vart produsert eller dumpa, men eg kan ikkje forstå anna enn at dei prøvde og at dei fann ut at det gjekk fint å produsere den.

Eg prøvde å unngå ein hard konfrontasjon, eg forstod at eg vart forfølgd på grunn av mi tru på Kristus og at der var andre som stod bak og trakk i trådane, som så mange gangar tidlegare, men med mi tru på Kristus hadde eg ei viss aning om at med tid og stunder skulle eg kunne gå i rette med dei som stod bak forfølgjinga.

Samtale om drifta med ein god fabrikksjef.

På same båt, Ottar Birting/Tenor. Poenget med kvotereguleringa.

På denne tida besøkte eg ein ifrå heimkommuna mi, som eg hadde vore på sjøen med tidlegare (PBV). Han er like gammal som eg og vart konfirmert når eg, men elles gjekk han på ein annan skule. Vi var på Bjørnøy vinteren 1980, det var også ein linebåt som var ombygd til saltfisk-trålar, og vi var på Peder Huse etter påske, det var ein fabrikktrålar. Eg hadde vore på gamle Ottar Birting året før og kom ombord på nye-båten når den fiska ved New-Zealand i 1991 og vart med der til ut på nyåret. Då kom PBV ombord som fabrikksjef. Seinare vart den kjøpt av KS Sætremyr og dei tok den til Noreg og kalla den Tenor. Eg kom ombord att der sommaren 1994 og vart med ut året. Då var PBV der framleis som fabrikksjef. Fabrikken var fullstendig ombygd og det vart etter kvart ein effektiv fabrikk. Siste turen dette året vart ein kjemepetur, romet var bortimot fullt og det var dyr fisk, torsk og ein god del hyse.

Men det var kvote som reiarlaget hadde kjøpt i Russland og betalinga kom på fellesutgiftene, så mannskapet vart med på betalinga og oppgjeret vart skuffande. Eg hadde vore med i eitt strrekk sidan juni, fyrst som kombi og siste turen som dekksmann, og siste turen var eit hardkøyr, med hard disiplin. Eg var nok åt å gjekk med noko sur allereie og så kom det skuffande oppgjeret, det var forsurande og frustrerande og vart den avgjerande grunnen til at eg slutta. Der er mykje følelsar i det, når ein skal prøve å gjere ein god jobb i kroppsleg arbeid. Men det var også ei meir prinsippiell sak. Poenget med kvotene er å regulere fisket, slik at det ikkje vert overfiske og då er det også ei fordelingssak, ei offentleg forvaltningssak. Men dersom nokon sel kvotene og tener så lettvinte pengar på det, då har kvotefordelinga fått eit heilt anna poeng og ei heilt anna meining, poenget med at dei fekk tildelt kvotene, var at dei skulle selge dei og tene pengar på den måten, eige fisken før den vart fiska og selge den før den vart fiska å tene grovt med pengar på det. Det blir ein form for korrupsjon og det i statleg regi.

Dette reiralaget var frå Måløy og saman med trål-reiarlaget Ervik og kanskje fleire eigarinteresser frå ytre, søre Sunnmøre, dreiv dei eit reiarlag som dreiv tråling ved Alaska. PBV hadde vore fabrikksjef på ein slik båt, så vidt som eg hugsar var det i dette reiarlaget.  Bror min, som er eit år eldre enn meg, vart tilsett på kontoret deira og han vart etter kvart administrerande direktør. Men dei vart ikkje samde og hovudsksjonæren (ein av Sætremyrane) trekte seg ut og då slutta bror min også. Så gjekk det konkurs.

Kva betydning fabrikk-sjefen har for drifta.

PBV hadde lese avisartiklane mine og det høyrdest ikkje ut til at han var særleg begeistra over det, det verka som han hadde fått inntrykk av at eg tok for lett på problemet. Eg fortalde han om fabrikksjef/formann på Havbris og spesielt om problema med Fy. Når PBV var fabrikksjef, jobba han jamt i fabrikken, slik som eg er vand med at ein fabrikksjef skal jobbe, frå gammalt av. Standard for alle er to 6-timarsvakter i døgnet, pluss eventuell overtid og det er oftast på grunn av mykje fisk. Men no fortalde han meg at når han var fabrikksjef på Ottar Birting, ved New Zealand, gjekk han mykje meir overtid enn andre, det vart nokså jamt 16-timars dag. Det forbausa meg, det var eg ikkje klar over.

Så fortalde han meg at på ein av båtane ved New Zealand, hadde der kome ombord inspektørar som gjorde dei merksame på at dei mista fisk i produksjonslinja. Så dei byrja å tette igjen der fisk smatt ut. Dette syntest han tydelegvis var bra. Eg reknar med dette var på ein båt noko seinare, når der var kome eit strengare kontrollverk. Ja, seinare kom der kontrollørar ombord i norske båtar også.

Fiskedumping på Granitt.

Så fortalde han at han hadde vore fabrikksjef på nye Granitt, men skipperen, KS, tok ikkje omsyn til at mannskapet ikkje klarde å produsere all fisken og la ikkje stilt, men fiska vidare. Han sa det var heilt talentlaust. KS sa at det vr det som kom inn over hekkrullen dei skulle ha å leve av, men PBV trudde det var det som kom ned i romet dei skulle ha å leve av. Så PBV vart ikkje lenge der. Dette viser den dårlege innstillinga som skippererar og styrmenn kunne ha frå gammalt av og då er den opplagt eit stort problem.

KS hadde vore med ein av Røkke sine trålarar ved Alaska. Men tidlegare hadde han vore fiskar og så skipper på gamle Granitt, saltfisktrålaren, og då la han stilt så vi fekk produsere undan. Dette var midt på 1980-talet, det var kanskje før vi fekk mengdesensorar og ein gong fekk vi så mykje fisk at den var i ferd med å verte blaut. Eg var saltar og måtte gå opp på lada med salta fisk, men den var så blaut at den tålte det ikkje. ”Vrakfisk” vart dumpa, noko av det som vart trakka sundt, tok vi oppatt i korger, men dette vart meinigslaust. Kva skulle vi gjere? Når eg skulle på ”kick-skift” (overtid) vart eg ståande å blogge. KS hadde sagt at fisken skulle produserast. Men no vart eg ståande å vurdere den og køyrde transportbandet og etter kvart gjekk det jamnare og jamnare, med mindre og mindre opphold. KS høyrde det nok og kika ut ventilen frå byssa, men han sa ikkje noko.

Når eg var på ”nye-Granitt” (første fabrikktrålaren deira ”Granitt2”)  på slutten av 1980-talet, var ikkje KS der, i byrjinga var eg neste ikkje bak i kappinga, eg jobba med å reinskjere filet og så hjelpte eg til på dekk som combi. Men eg høyrde ein gong fabrikksjefen sa dei skulle bak og gjere reint, for han skulle snart hive. Så det høyrdest nok ut til at dei skulle bak og køyre ut resten av gamle-fisken. Men eg høyrde ikkje snakk om å hive bruket opp i sjøen og vente til dess mottaket var tomt.

Seinare var eg og med bak i kappinga, eg hugsa spesielt at eg køyrde ei karusell-kappemaskin for storfisk, den måtte løftast opp på klemmene og det var tungt i lengda, når det var mykje storfisk, då kunne eg vere glad for at eg var veltrena. Med desse karusell-kappemaskinene vart det nok køyrt ut ein del småfisk, for det går seint å køyre småfisk på desse maskinene. Men eg kan ikkje hugse at vi køyrde ut store mengder fisk fordi den var for gammal.

Eigarinteresser, lovverk og politikk.

Fiske og fangst har vore grunnlaget for folkesetnad langs kysten, spesielt der kysten vender ut mot det store hav i vest og i nord. Med lovverket har det frå gammalt av vorte forsøkt å sikre at slik skulle det framleis vere, slik som med Råfisklova og deltakarlova. Råfisklova seier at fisken skal selgast gjennom salslag. Så dei har felles salsorganisasjonar, som administrerer salet for dei alle. Dermed treng ikkje eit reiarlag sjølv ha så stor administrasjon. Då blir det opplagt lettare for eit lite reiarlag å drive fiske. Reiaren kan vel sjølv verte meir oppteken av drifta av båten og sjølve fisket.

Deltakarlova seier noko om at fiskarane skal sjølve eige fiskebåtane. Denne lova har det vorte gjort mykje dispensasjonar frå. Reiarar var med på nokre av båtane eg var på. På Bjørnøy var skipper og styrmann reiarar, på  Ottar Birting var ein av reiarane med som fiskar, styrmann og skipper. Han var eg mykje på sjøen med, også ein tur på Havbris, då han kom ombord som styrmann. På Granitt2 var sonen til reiaren med ei stund, men så for han over på reketrålaren deira, ”Artic”. Sonen til reiaren var med på Brattegg, som styrmann. Eg syntest det var betryggande at ein av reiarane sjølv var med. Eg meiner det er viktig at reiarane sjølve har erfaring frå det fisket båtane deira driv, så dei forstår kva problem vi slit med og kan leie drifta på ein trygg og god måte. Sjølvsagt er det verdifullt for dei sjølve. Vel kan dei høyre på andre, som dei har tillit til, men dersom dei kunn skal høyre på dei som rapporterer, så kan det fort verte skeivt.

Fiskemottaka var organisert i ”Fiskeri- og Havbruksnæringens Landsforening, FHL, som var tilslutta NHO. Dei engasjerte seg i massemedia med kritikk av korleis lovverket og økonomien verka, kritikken kom endåtil frå sjølvaste toppleiinga i NHO, ved sjølvaste Karl Glad. Det vart påstått at nokre fiskemottak vart skvisa ut og det verka urettferdig. Kritikken vart retta mot Råfisklova og Deltakarlova, dette regelverket ville dei ha bort og erstatte med noko anna. Men logikken i dette var mildt sagt uklar. At dei vart skvisa var eigentleg på grunn av at andre hadde sikra seg leveringsplikt frå visse trålarar og det kom meir som unntak frå desse lovene.

Det vart argumentert for å få stabile leveransar, men det var nettopp det som var poenget med leveringsplikta. I  praksis var ikkje dette meir stivbeint enn at vi, med Varak,  leverte andre plassar også, Vadsø, Hammerfest, Rørvik, Mørekysten og Hanstholm (Danmark). Det vart skrive at sidan fiskarane (fiskebåtreiarane) hadde lov til å investere i fiskemottak, så måtte dei som investerte i fiskemottak også få lov til å investere i fiskebåtar. Fiskemottaka måtte få økonomiske betingelsar til samanlikning med våre nære naboar. Det vart sett ned eit statleg utval som skulle undersøke korleis fiskemottaka kunne verte meir lønnsame, det vart leia av ein bankmann som heitte Leif Grønnevet, ein nær slektning (bror til?) reiaren på Granitt, så det vart kalla Grønnevet- utvalet. Men slik som det svært ofte er med slike statlege utval, så blir det i stor grad eit bestillingsverk. Dei reiste til Island for så studere korleis det verka der. Og vi veit at der er fiskebåtane for det aller meste eigde av fiskemottaka. Og dersom vi skal samanlikne oss med vår nabo i aust, Russland, så veit vi at der har mafiaen kontroll over næringslivet og fiskarane har små rettar, dei er mest som trælar. Det er ikkje noko relevant samanlikningsgrunnlag for oss. Dette skreiv eg om i Sunnmørsposten og skreiv at poenget var at dei ville eige fisken før den vart fiska. Sitat som vart brukt som utheva innleiing til artikkelen: ” Hovudsaka med konklusjonane frå Grønnevet-utvalet er at foredlingsindustrien i land vil ha tak i kvotene, dei vil eige fisken før dei kjøper den, det er den interessa bukken har for å passe havresekken. Men det var då ikkje slik marknadsøkonomien skulle fungere». Nei, det var då ikkje dette som var poenget med kvotetildelinga heller. Når dei så sterkt argumenterer for marknadsøkonomi, så må dei vel la den fungere for små aktørar også og det et det dette regelverket skal sikre. Om det ikkje fungerer bra nok, så må vi i alle fall ha det som målsetjing, om vi vil prøve å forbetre det.

På 1970-talet brukte fabrikktrålarane å levere i England eller kanskje også i Tyskland, men når eg var med slike båtar, i norsk område eller ved Island, leverte vi i Norge. Det hende ferskfisktrålaren Varak leverte i Danmark, elles vart del levert i Norge. Fiske vert seld gjennom fiskesalslag. Men i det siste har vi sett i massemedia at fiske vert send vidare til Kina for å verte produsert og så send ut på verds-marknaden, endåtil tilbake til Norge. For i Kina er lønningane lavare. Men dette bryt då med intensjonen i lovverket og politikken om at fisket skulle skape arbeidsplassar langs kysten.

Problemet er nok at olje-industrien har gjort Norge til eit høgkostland, det skaper problem for eksport-næringa. Fiskeindustri er arbeidskrevjande og det som gjer skilnaden her er dei høge lønningane, men det kunne vel la seg gjere å forhandle med arbeidarane for å få ned lønningane. Eit anna problem er at slikt kroppsleg arbeid, der det ikkje trengs særleg utdanning, vert rekna for å vere simpelt, det heng saman med at den moralfilosfiske tradisjonen med sitt kunnskapssyn og menneksesyn forsterkar inntrykket av at slikt kroppsleg arbeid er simpelt og ser ned på menneske som driv med slikt arbeid.

Når ein fabrikk-trålar leverte ei fiskelast, der mesteparte av fiske er filitert (ikkje storfisken), så kan den ha brukt like mykje olje som den fiskelasta den leverer. Skal den så i staden verte send til Kina for å verte produserte og så tilbake til Norge, så er det klart at det vert brukt mykje meir olje, før fisken kjem i butikkane i Norge. Naturvernforbundet har reagert på det med tanke på det ekstra CO2-utsleppet. Men kva med ressursforvaltinga, bruken av fossilt brennstoff?

Omsettelege kvoter i fiske og konsesjonar i fiskeoppdrett. Men kvar vart det av staten som forvaltar?

Omstrukturering i havfiskeflåten og strid i fiskarlaget.

Litt etter at vi hadde byrja å få marknadspris på Varak og på andre ferskfisktrålarar med leveringsplikt, vart der ei oppheita konflikt mellom kystfiskarane (sjark-fiskarane) og Fiskebåtredernes Forbund (Fiskebåt) i Norges Fiskarlag. I 1994 hadde dei vorte samde om ein fordelingsnøkkel mellom kyst- og havflåte for 7 år. Fiskebåt prøvde å få bort ulønnsam overkapasitet med omstrukturering, redusere flåten med å slå saman kvoter, dersom dei til dømes kunne fiske tre kvoter med to båtar i staden for tre, så vart driftskostnadane mindre og lønnsemda større. Men kystflåten kom seg ikkje i gang med slik omstrukturering og no ville dei i staden reforhandle avtala og få ein større del av kvotene. Eg synest ærleg tala det var utruleg at det gjekk an å forholde seg slik til det som var avtala, det var rett og slett frekt. Avtala skulle då sikre stabile rammebetingelsar, så dei kunne planlegge drifta utifrå det og då måtte den vere påliteleg. Eg skreiv ein kronikk om dette og kvotetildelinga, den fekk tittelen ”Kven skal tildele kvotene”, https://tsivert.com/2017/03/26/kven-skal-tildele-kvotene/, og utklippet som vart brukt som innleiing var:” Tendensen har vore klar; sidan kystfiskarane ikkje vil vere med på den nødvendige struktureringa i kystflåten, tek fiskeindustrien over og gjennomfører den”.  Slik argumenterte eg for omstruktureringa. Men eg skreiv også:” Når eit reiarlag har fått tildelt kvote gratis av Staten, så er det litt merkeleg at det skal kunne selje den vidare til dyre dommar”. Så eg argumenterte imot det også. I kronikken ”Konkurranse og Samarbeid”,  https://tsivert.com/2017/03/26/konkurranse-og-samarbeid/, skreiv eg:

” I det siste har det vorte meir og meir vanleg med kjøp og sal av kvotar og konsesjonar både innan fiske og oppdrett. Når nokon har fått tildelt konsesjon og kvote gratis frå staten, og så sel den til dyre domar, då er det noko som ikkje rimar, det er noko som ikkje er rett. Det er som eit generasjonsskifte der det vert dyrare og vanskelegare for neste generasjon fiskarar å få seg fiskebåt med kvote og dette private initiativet vert meir og meir spelt over til storkapitalen. Denne politikken passar dårleg med formålet til deltakarlova, å sikre at haustinga av dei maritime ressursane framleis skal komme kystbefolkninga til gode.”

Setninga:” Når nokon har fått tildelt konsesjon og kvote gratis frå staten, og så sel den til dyre domar, då er det noko som ikkje rimar, det er noko som ikkje er rett”, vart brukt som innleiing. Der kom ut eit to binds bokverk om havfiskeflåten, som vi fekk av ”Strand Sea-service” til jul. Nokre av mannskapet gjorde meg merksam på at der var ein halvsides notis om avisskrivinga mi, der denne setninga vart sitert. Det vart også sagt at det eg skreiv ikkje alltid var i tråd med Sunnmørspostens eigen politikk. Men eg følgde ikkje godt nok med på kva som vart skrive på leiarplass til at eg oppfatta det. Eller kanskje eg berre oversåg det.

Peter Angelsen, frå Senterpartiet, var fiskeriminister i Bondeviks regjering og tok klart parti med kystfiskarane i denne saka. Han talte på eit møte der partane var til stades, kanskje det var i Fiskarlaget. Ein frå Fiskebåt kommenterte det i ei avis og sa at når han byrja å snakke om korleis ein tillitsmann skal oppføre seg, då byrja han å svette. Kva han hadde sagt, vart ikkje gjengitt, men han frå Fiskebåt gav uttrykk for at han var heilt forferda over det som han kom med, det var heilt bort i natta. Og han uttalte seg heilt sikkert på vegne av dei andre i Fiskebåt også.

Han byrja altså å tale om korleis ein tillitsmann skal oppføre seg, men kva hadde dette med denne saka å gjere? Dette skal vi merke oss, for det avslører korleis moralfilosofien med klagemålet mot det einskilde mennesket vert brukt for å få politisk makt og økonomisk vinning.

Omstruktureringa i havfiskeflåten fortsette og  kunne gå så langt at det vart tre kvoter på ein båt, det vart færre båtar og mindre mannskap, mindre driftsutgifter og det vart meir lønnsomt for dei som var att. Tendensen var at på dei nye båtane var det ikkje ombord-produksjon, det var ikkje fabrikk-trålarar, men fryse-trålarr. Dermed vart det endå mindre mannskap og endå meir lønnsomt for dei som var att. Dei nye båtane til Strand Sea-Service vart bygde slik at dei skulle ikkje dumpe ein einaste fisk, 100% bifangst går til produksjon av mjøl og olje ( strand-rederi.no). Får håpe det framleis blir litt slog til måsen.

Store og små aktørar i fiskerinæringa.

Store aktørar som gjer det godt, men korleis går det med dei små?

Jon Fredriksen og Kjell Inge Røkke kjem ikkje frå rike familiar frå barndomen av, men dei har likevel klart å tene seg rike. Det ligg heilt sikkert mykje arbeid bak og dei har vore dyktige. Røkke har kjøpt trålarar og filetfabrikkar i Norge, Fredriksen har kjøpt ein stor del av oppdrettsnæringa. Og dei arbeidar framleis godt og dyktig og det gjev gode resultat. Det kan eg ikkje akkurat kritisere. Men kvifor klarer ikkje små og mellomstore bedrifter seg betre? Eg berre spør. Dei klarde seg dårleg og vart selde rimeleg til ein stor aktør, som fekk drifta til å lønne seg. Er det ikkje typisk? Men får vi gode svar på kvifor dei små og mellomstore bedriftene klarde seg så dårleg, så får vi kanskje ein konstruktiv kritikk som kan få dei til å gå betre. Eller kanskje vi først og fremst skal sjå på dei små og mellomstore bedriftene som går godt og ta dei til eksempel?

Aker RGI og Melbu Fiskeindustri.

Når Røkke var i ferd med å ta over Aker, vart det mykje aviskriving om det, det vart stilt spørsmål om han hadde vorte stove-rein eller noko i den retning, eg forstod det slik at det spørsmål om moral og om å tilpasse seg tradisjonen. Eg syntest det var utruleg at nokon kunne komme med slike ytringar, temmeleg heimale, rett og slett frekkt. Eg har ikkje sett at det har vorte stilt slike spørsmål til andre aktørar sin integritet i det økonomiske livet. Men så var hn no frå norvestlandet og opphavleg berre ein fiskar, så det var no litt spesielt.

Så gjorde han eit stor-varp, når han med Aker RGI kjøpte Melbu fiskeindustri i 1996, med heile fem trålarar med leveringsplikt, slik var det allereie og det vart det ikkje gjort noko endring på. Der var nok dei som var kritiske til at Røkke fekk kjøpe det, der var då andre som også hadde vore interessert, mellom anna eit svensk selskap. Men Røkke hadde vore fiskar og kunne kanskje seie han framleis var det, så då skulle han vel stille sterkt på grunnlag av deltakarlov, der var då heile fem trålarar med i kjøpet (Appendiks s. 16). Så hans erfaring frå tråling kom vel med, hans erfaring frå filet-produksjon kom også vel med, men no på landsida. Filet-produksjonen på desse båtane er effektiv og det ville ikkje vere så rart om han klarde å effektivisere slike fabrikkar på land også og gjere dei lønsame. Slik gjekk det også (Appendiks s. 19).

Aker RGI var børsnotert, mykje kapital var tilgjengeleg og med god forvalting kunne mykje verte gjort for å betre lønnsemda. Men det betyr også at kven som helst kunne kjøpe seg inn og korleis vert det i forhold til at norske menn og kvinner langs kysten har livnært seg av fiskeressursane. Og korleis fungerer lovverket som skulle sikre dette?

Statleg forvaltning ved konsesjonar til fiskeoppdrett. Oppkjøp, Panfish og Fredriksen.

Konsesjonsgjeving til fiskeoppdrett har mykje til felles med kvote-tildeling, den viktigaste skilnaden er at kvotetildeleinga fyrst og fremst skulle verne fiskebestanden mot overfiske. Elles er det staten som forvaltar som tildeler både kvote og konsesjon og strategien var å starte og vidareutvikle forholdsvis små foretak langs kysten, så folket der kunne leve av fisken, slik som tidlegare, men med betre produksjonsmiddel.

På slike små foretak vart det også forska på oppdrett av kveite, men det vart slik at dei sat på kvar sine nes og gjorde det same og ingen fann ut korleis dei skulle gjere det. På Island hadde dei ein heilt annan strategi, og der fann dei det ut. Strategien i Noreg var misslukka, dei burde heller samarbeidt om dette i ein paraply-organisasjon, det kunne vere å gje oppdraget til statlege forsknings-institusjonar. Der er eit liknande problem med marknadsføring og sal av fisk, der trengst ein stor administrasjon. Kunne dei samarbeide om det i ein parply-organisasjon, eit salslag og/eller eit rekneskapskontor, så kunne dei framleis drive effektivt som forholdsvis små føretak.

Så vart det samanslåing, kjøp og sal av konsesjonar, Panfish var til dømes eit selskap som vart oppbygt slik, det gjekk på børs, aksjekursen steig, det utvida med nytegning av aksjar, slik henta det inn ny kapital og forsette å kjøpe opp oppdrettsanlegg. Det hadde kontor i Ålesund og mange på Sunnmøre satsa på det. Men i 2001 var lakseprisen så lav at selskapet ikkje tente pengar og eit selskap må tross alt tene pengar for at det skal vere noko verdt. Så aksjekursen sank og det vart sagt i massemedia at Panfish vart dei større katastrofe for Ålesund og Sunnmøre enn konkursen av Sunnmørsbanken. Mange familiar hadde satsa pengar på det og tapt det.Grunnen til at det ikkje vart slått konkurs var at kreditorane ikkje ville finne særleg reelle verdiar i konkursboet, for det var konsesjonane som var så verdifulle og med ein konkurs ville vel dei gå tilbake til staten eller dei vills kanskje ta slutt og det ville berre vere for staten å gje nye konsesjonar. Men i staden vart det omstrukturering og refinansiering Aksjane vart kjøpte til ein brøkdel av den prisen dei hadde vore opp i. Då kjøpte Fredriksen seg inn og vart dominerande aksjonær (Appendiks s. 23).

Dette er ei grunnen ein liknande trend som det vi har sett i handelsnæringa elles, med samanslåing i store butikk-kjeder. Men kjøp og sal av fiskeoppdrett med konsesjon er nesten like merkeleg som kjøp og sal av fiskebåtar med kvoter, dei fekk konsesjonane gratis av staten og så sel dei den til dyre domar. Poenget med konsesjonane var statleg forvaltning og fordeling og politikken var å starte og utvikle næringsveksemd frå grunnen av, langs kysten i tråd med at der har folk levt av fisk i uminnelege tider, også laks og ørret.

Konklusjon.

Heilt sidan eg var ung, har eg bedt Gud frelse menneska og gje meg ei frelst kvinne til kone og han har svart meg positivt på det heile tida, ho er inkludert i det fullførde frelsesverket. Ved Guds nåde får eg ha den røyndomsoppfatninga og det livssynet at eg lever for Jesus og det gjer eg ved å dyrke og verne Guds hage. Og han gjev meg hjelp i form av ei kone, så ho skal hjelpe meg med det.

Men det viser seg at der er sterke moralfilosofiske, religiøse, politiske og økonomiske interesser som strir imot dette. Eg forstår det slik at det er det platonske klagemålet mot mannen om at hans fysiske kropp er einstydande med den vonde naturen, som vert brukt som innvending mot at eg skulle få meg ei kone og som vert brukt som innvending mot at eg skulle bruke kroppen til å gjere fysisk jobb som eg har økonomisk nytte av. Var det så at Gud i sin nåde ville gje meg hjelp i form av ei kone, så ville dei ta henne frå meg, var det så at eg ved Guds nåde ville tene Gud med livet mitt, også med den praktiske jobben eg gjorde, så ville dei forfølgje meg for å få meg ut av jobben. Det ser ut som dei har ei religiøs tru på at et er eg som er den vonde naturen som er årsaka til det vonde, så det er meg dei vil ha bort og få fjerna. Som om eg er Beelsebul. For ingen er større enn sin Herre og Meister, har dei kalla Jesus Beelsebul, vil dei kalle læresveinane hans det også.

Men då er ”kristendomen” deira lureri. Dei brukar evangeliet til å lokke menneska med, for så å lure og svike dei. Var det så at eg bad Gud gje meg ei kone og han ville gje meg henne, så ville dei ta henne frå meg, var det så at eg var i ein jobb og innstillte meg på å tene Gud i den jobben, samtidig som eg tente pengar i den, så ville dei få meg ut av den, så andre kunne få den i staden. Var det så at eg søkte fyrst Guds rike og hans rettferd og venta meg å få alt det andre i tilleg til det, så ville dei ta det frå meg. Slik vil dei med lygn og svik prøve å utrydde slekt og folk og ta over næringa og landet etter dei. Stikk i strid med den evangeliske forkynninga. Det er fordi det er Zevs som er guden deira.

Skulle dei bruke denne moralfilosofien og religionen på Grønland, så ville dei konkludere med at kvinnene på Grønland gjorde heilt rett når dei strøymde frå husa ned på dei norske trålarane som låg til kai, for å få seg mannfolk, spesielt dersom grønlandske menn kom inn i kristne kyrkjelydar og vart frelst. Så vi må vere førebudde på at når de driv misjon i andre land, så vil de komme til å spore av på denne måten der også. Jesus sa vi skulle søke fyrst Guds rike og hans rettferd, så skulle vi få alt det andre i tillegg til det. Men då prøver de å lure det frå dei. Mannen skal vite å vinne seg si eiga kone i helging, men då prøver de å lure henen frå han og slik prøver de å lure frå han alt det andre også.

1TE 4,1 – 1TE 4,12 {FRAMGANG I HEILAGT LIV OG KJÆRLEIK}  Elles, brør, bed og påminner vi dykk i Herren Jesus: De har teke imot og lært av oss korleis de skal leva og vera til hugnad for Gud, og såleis lever de alt. Men de må gjera endå større framsteg i dette! 2 De veit då kva bod vi gav dykk frå Herren Jesus. 3 For dette er Guds vilje – dykkar helging: De skal halda dykk frå hor; 4 kvar og ein skal vita å vinna seg si eiga kone i heilagdom og ære, 5 ikkje i sanseleg lyst som heidningane, som ikkje kjenner Gud. 6 Og ingen må gjera bror sin urett eller lura han på nokon måte. Herren straffar alt slikt, som vi før har sagt og lagt dykk på hjarta. 7 For Gud kalla oss ikkje til ureinskap, men til eit heilagt liv. 8 Den som då avviser dette, han avviser ikkje eit menneske, men Gud, som gjev dykk sin Heilage Ande. 9   Om kjærleiken til brørne treng vi ikkje skriva til dykk, for de har sjølve lært av Gud å elska kvarandre. 10 Og de syner denne kjærleiken mot alle brørne i heile Makedonia. Men vi legg dykk på hjarta, brør, at de må gjera endå større framsteg i det. 11 De skal setja dykkar ære i å leva eit roleg liv, passa pliktene dykkar og arbeida med hendene, som vi har sagt dykk. 12 Då kan de ferdast sømeleg mellom dei som er utanfor, og de treng ikkje hjelp av nokon.

HEB 12,12 – HEB 12,17   Difor, rett dei hangande hender  og styrk dei skjelvande kne! 13 Lat føtene gå rett fram på vegen, så det halte ikkje går or led, men heller vert lækt. 14   Legg vinn på å leva i fred med alle, og streva etter helging; for utan helging skal ingen sjå Herren. 15 Sjå til at ikkje nokon lèt Guds nåde gå frå seg! Lat inga beisk rot få renna opp og gjera skade, så mange vert smitta. 16 Sjå til at ingen driv hor og lever gudlaust som Esau, han som selde fyrstefødselsretten sin for eit måltid mat. 17 De veit at då han sidan ville få velsigninga frå far sin, vart han bortvist, endå han gråtande bad om henne. Han fann ikkje høve til omvending.

Vi ser at der er sterke moralfilosofiske, religiøse, politiske og økonomiske interesser som strir imot interessene til den einskilde fiskaren og det er tydeleg at Krf og mange med dei har erstatta apostelen Paulus med svikaren Judas Iskariot.

Eg forstår det slik at med sin platonisme fører dei klagmål mot meg og påstår at eg med min fysiske kropp har ein vond natur, fordi eg vart forelska i ei jente og ville ha meg ei kone og det har med kroppen å gjere og fordi eg er fiskar og dermed gjer kroppsarbeid. Så dei med sin platonisme held meg for å vere for vond og for dum til å få meg ei kone, til å verte verande i jobben som fiskar, til å lære og forstå meg på kva som står skrive i Bibelen, til å studere realfag og få meg lærarjobb, til å tenke og tale sjølv, så derfor må presten og politikaren tenke og tale for meg. Poenget med det er kravet om å hylle presten og politikaren, statsministeren og kongen, som det platonske overmennesket, som gud, i staden for å lovprise Gud og Lammet.

Men no har Jesus kalla meg tilbake til Oslo med ein frigjerande bodskap og ein bodskap om gjenoppretting og han er med meg og styrker meg og hjelper meg med sin Ande og si kraft, det er til hjelp for meg når eg studerer realfag også. Eg er ingen ”super-student”, men det viser seg at eg klarer å lære og forstå noko i alle fall. Det har vore viktig for meg å vere oppteken av Jesus, så opp til han i staden for å verte oppteken av verda, for å konsentrere meg om studiane i staden og slik er det framleis. Vi veit at der er ein motsetnad mellom Guds rike og verda og vi ser då så tydeleg at der er ein slik motsetnad når eg skal studere realfag også. Realfag er ikkje alltid så lett å lære og forstå, om noko ikkje forstår det, så vil ikkje eg utan vidare påstå det er fordi dei frå den naturlege fødselen er for vonde til det, men avgudsdyrking kan gjere dei dummare og vondare, så det vert vanskelegare for dei å lære og forstå.

Men eg får gå i Jesu kyrkjelyd og lytte til forkynning frå dei som han har salva til å forkynne og får oppleve at han talar til oss frå himmelen gjennom dei han har salva til det. Då veit vi det er om å gjere å granske det i dei heilage skriftene og be den Heilage Ande openberre det for oss. Vi som er Guds born, fødde av hans Ande, vi har den innstillinga at vi soleis vil prøve å lære og forstå det han seier til oss, så vi vert oppfostra og oppseda ved hans Ord og hans Ande. Og han vil samle oss med denne lyden frå himmelen. Soleis vil det komme til å vise seg kven som er hans born, kven som høyrer, lærer og forstår og som er og blir vituge. Og kven som ikkje er det, som er av den gamle vonde naturen, så dei er for dumme og for vonde til å høyre, lære og forstå.

Med dykkar platonisme har de hevda at eg, slekta og folket er for dumme og for vonde til å høyre, lære og forstå, slik har de argumentert for at slekta og folket skl utraderast og få til grunne, døy ut, så andre kan få ta over næringa og landet etter oss. Men problemet er fyrst og fremst at de ikkje trur på Kristus, men er korrupte liksom Judas, de er framleis av den gamle, vonde naturen, så de ikkje høyrer forkynninga av Guds Ord og ikkje lærer og forstår.

I 2004-2008 kreiv eg artiklar i Sunnmørsposten om fiskeripolitikk.  No har eg lagt dei ut på https://tsivert.com/category/politikk/fiskeripolitikk/ .

APPENDIKS.

Aker RGI og Melbu Fiskeindustri.

Norway Seafoods får overta aksjer i Melbu Fiskeindustri, men må akseptere strenge vilkår

Pressemelding | Dato: 14.10.1996

Pressemelding

Nr. 47/96

14. oktober 1996

Fiskeridepartementet har gitt Norway Seafoods tillatelse til å overta 70 prosent av aksjene i Melbu Fiskeindustri, noe som også vil innebære eierskap i fem trålere. Det er en forutsetning for tillatelsen at fusjonen mellom selskapene Aker og RGI gjennomføres, slik at kravene om norsk eierskap tilfredsstilles.

Myndighetene stiller strenge vilkår for aksjeovertakelsen. De fem trålerne kan ikke omgjøres til fabrikkskip, og det kan ikke installeres utstyr for ombordproduksjon. Videre er de fem fartøyene forpliktet til å levere råstoffet til den fiskeindustrien de i dag forsyner. Ved brudd på disse vilkårene vil tillatelsen bli trukket tilbake.

•Denne saken har ikke bare medført en videreføring av myndighetenes strenge praksis, den har ogsåført til en forsterking av kravene til hvordan en kan oppføre seg som eier av norske fiskefartøy, sier fiskeriminister Jan Henry T. Olsen.

•Det er klart at både de ansatte og de lokale myndigheter og partier ønsker at Norway Seafoods skal komme inn som eier i Melbu. Bedriften og fartøyene betyr mye for hele regionen, og det blir sett påsom en fordel åfåinn nye eiere med kapital og kompetanse. Jeg er enig i dette. Det er positivt for norsk fiskeindustri åfåinn et sterkt selskap som kan bli en drivkraft i Melbu og en styrke for norsk fiskeindustri forøvrig, innenfor rammene av de strenge vilkårene myndighetene stiller.

•Samtidig er det nødvendig åsikre en fornuftig og balansert fordeling av eierinteressene i den norske trålerflåten. Myndighetene er opptatt av åforhindre for store eierkonsentrasjoner. Fiskeridepartementet arbeider derfor ogsåmed konkrete regelendringer som vil begrense mulighetene til åkontrollere et større antall torsketrålere, sier fiskeriministeren.

Fiskeridepartementet slår i tillatelsen fast at ved en eventuell nedbygging av industrivirksomheten ved Melbu Fiskeindustri vil ervervstillatelsen og trålkonsesjonene for de fem trålerne kunne bli trukket tilbake. Konsesjonene for å drive de fem trålerne er knyttet til industrivirksomheten i Melbu/Vesterålen og vil ikke bli tillatt skilt fra denne virksomheten. Det vil heller ikke bli gitt tillatelse til at fartøyene kan overføres til søsterselskap.

Det presiseres at deltakerloven er slik å forstå at enhver endring i eiersammensetningen i Norway Seafoods og selskaper med eierinteresser i Norway Seafoods må godkjennes av Fiskeridepartementet.

Lagt inn 15 oktober 1996 av Statens forvaltningstjeneste, ODIN-redaksjonen

https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/norway_seafoods_far_overta_aksjer/id236498/  2.11.2015.

Aker Seafoods

Posted on 21/01/2014 by Thor-Ivar Guldberg in Nyheter, generelt, Om Melbu

Aker Seafoods Melbu AS har all sin virksomhet på Melbu i Vesterålen, men alle tidligere lokale eiere solgte seg tidligere ut til Inge Røkke.

Det ryktes at ansatte i fiskeindustrien kjøpte sine aksjer for 500 per stykk og solgte til om lag 25.000 per stykk til Inge Røkke & Co. Det var klondyke på Melbu og flere tidligere eiere av fiskeindustrien ble med ett millionærer.

Selskapet, som tidligere het Melbu Fiskeindustri AS, ble stiftet 1963 av private investorer etter at det ble overtatt fra staten. Anlegget ble tatt i bruk under andre verdenskrig, og framstod da som et av Norges mest moderne anlegg.

Havnen på Melbu ble ferdig utbygget med nytt seilingsløp i 2008. Havfisk (tidligere Aker Seafoods) har sammen med andre lokale bedrifter i Melbu, kommunen, havnevesen og statlige myndigheter bidratt til å realisere prosjektet.

Havna legger til rette for en roligere og tryggere innseiling og er en stabil havn selv i vanskelige værforhold. I tillegg er havna tilpasset større fartøy. I dag eies selskapet 100 prosent av Havfisk (tidligere Aker Seafoods ASA), og etter store investeringer både i bygningsmasse og produksjonsutstyr i 2002 fremstår anlegget som moderne og effektivt.

Anlegget leies ut til Norway Seafoods som står for driften.

http://www.8445melbu.no/aker-seafoods/ 2.11.2015.

Millionoverskudd for Melbu Fiskeind

Mens store deler av fiskeindustrien i Nord-Norge har slitt, har Røkke-bedriften Melbu Fiskeindustri gjort det bra. Millionoverskudd i fjor gjør at arbeidsstokken nå økes med 20 mann.

Oppdatert 14.01.2004, kl. 15:02

Av:

Leif Inge Larssen

Administrerende direktør Trond Hansen sier at med de nyansatte skal inn i arbeid i løpet av januar, teller Melbu Fiskeindustri rundt 200 ansatte.

– Vi har hatt en periode med god råstofftilgang og økt etterspørsel etter våre produkter, sier Hansen.

Melbu Fiskeindustri er en del av selskapet Norway Seafoods, og etter å ha hatt et underskudd på 9 millioner kroner i 2002, kan de nå vise til et million-overskudd i fjor.

Økt bemanning

Regnskapstallene er ikke klare ennå, så nøyaktige beløp vites ikke. Når bedriften nå skal øke bemanningen, leter de både i Norge og i nabolandene for å finne erfarne fiskeindustri-arbeidere. Administrerende direktør Trond Hansen sier at dette godt kan bli jobber for innvandrere.

– Vi har en god del innvandrere i bedriften i dag, og det har vi gode erfaringer med, sier han.

Filetering av torsk ved Melbu Fiskeindustri.

Om årsaken til fjorårets gode resultat, sier Hansen at det har vært en endring i næringen. – Fjoråret var mer positivt. Og vi har kommet inn på nye og mer lønnsomme markeder. Dessuten har vi bygd ut en ny fabrikkhall i 2002, noe som har gitt en mer rasjonell drift, sier direktøren som også er optimistisk for 2004.

Nye produkter

Han sier de merker konkurranse fra Kina på noen av produktene, og at de skal prøve seg på noen nye produkter i løpet av året. Han tror også det er en fordel å være en bedrift som har klart å snu fra et negativt resultat til et positivt.

Pan Fish ASA

Store norske leksikon Teknologi og industri Industri Næringsmiddelindustri – bedrifter

 

Stavanger, norsk fiskeoppdretts- og sjømatkonsern dannet i 1992 som en fortsettelse av Christiania Bank og Kreditkasses engasjement innen havbruksnæringen. Pan Fish ble i 2006, etter oppkjøpet av Marine Harvest, verdens ledende oppdrettsselskap med rundt 20 % av verdensproduksjonen.

Pan Fish ble børsnotert i 1997 og gjorde på slutten av 1990-årene mange og store oppkjøp. Fra 2001 skapte imidlertid lave laksepriser store problemer for selskapet, som fikk synkende omsetning og og gjennomgikk flere omstruktureringer og refinansieringer frem til 2005. Bankene Nordea og DnB NOR ble da de største eierne, men i 2005 overtok skipsreder John Fredriksen (gjennom selskapet Geveran Trading) som majoritetseier ved å kjøpe aksjeposten til Nordea. Fredriksen kjøpte i 2006 også oppdrettsselskapet Marine Harvest fra nederlandske Nutreco og norske Stolt-Nielsen og la det inn under Pan Fish. Marine Harvest var året før sammenslått med Stolt-Nielsens oppdrettsvirksomhet (Stolt Sea Farm) til verdens største fiskeoppdrettsselskap, og etter sammenslutningen med Pan Fish ble dette verdens største. Pan Fish eier fra 2006, gjennom Fredriksens investeringer, også ca. 25 % av sjømatprodusenten Fjord Seafood.

Marine Harvest har anlegg i åtte land (Irland, Skottland, Norge, Canada, USA, Australia, Japan, Chile), og selskapet driver foruten lakseoppdrett også oppdrett av bl.a. ørret, torsk, kveite og stør, det siste i California for bl.a. kaviarproduksjon. Den norske virksomheten stammer fra kjøpet av Hydro Seafood i 2000 og omfatter lakseanlegg langs hele kysten, samt oppdrett av kveite, torsk og sjøørret.

Pan Fish driver lakseoppdrett i Norge, Canada, Skottland og på Færøyene. Den norske virksomheten omfatter flere anlegg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal med hovedkontor i Ålesund (Pan Fish Norway). I Canada ligger anleggene på vestkysten nær Vancouver, i Skottland også på vestkysten. Videreforedling, først og fremst til røkelaks, skjer ved to bedrifter i Frankrike (Bretagne); videreforedlingen i Danmark (Hirtshals) ble nedlagt i 2005. Også salgsselskap i Japan. Gjennom oppkjøpet av norske Aqua Farms i 2005 fikk Pan Fish oppdrettskonsesjoner, en sjømatbedrift i Frankrike (Kritsen) og en stor eierandel i den norske sjømateksportøren Aalesundfisk.

(snl.no/Pan_Fish_ASA 4.11.2015).

Posted in Fiskeripolitikk | 1 Comment

Jordbruk, u-hjelp og energi-politikk.

4 lesarinnlegg i Sunnmørsposten, 2005-2006.

Regionalisering av energipolitikken (Sunnmørsposten 13.9.2005).

Sunnmørsposten skreiv på leiarplass 14.5.05 at Møre og Romsdal kjem til å få eit energiforbruk som er 2,5 ganger så stort som produksjonen. Derfor burde bygging av gasskraftverk verte eit sentralt valkamp-tema og det burde byggast gasskraftverk både på Tjeldbergodden og på Aukra. Spillvarmen bør kunne nyttast til oppdrett og/eller fjernvarme. Når det vert påstått at energiforbruket kjem til å uke så mykje, så må vi ikkje berre stilleteiande godta at slik skal det verte, men vi må få lov til å spørje korleis det kan ha seg at vi treng meir og meir energi, kva skal all denne energien gå til? Og så må vi framleis gjere energiøkonomisering til ein del av den politiske diskusjonen, kva kan vi gjere for å holde energiforbruket nede. Ressursforvaltning skulle eigentleg gå hand i hand med resten av miljøvernarbeidet. Økonomisk sparing og fornuftig ressursforvalting er to sider av same sak, dette vert spesielt tydeleg for energiøkonomisering, sidan energien er så grunnleggande for vårt samfunnsmaskineriet, så når vi tenker økonomi, må vi også tenke energiøkonomisering. Dette vert meir og meir tydeleg når vi ser at oljeprisen stig.

Turbinane i vasskraftverk og vindkraftverk har nok langt høgare verknadsgrad enn gassturbinane som på linje med forbrenningsmotorane har ein verknadsgrad på knapt 0,5. Det vil seie at vel halvparten av energien går til varme. Derfor bør gasskraftverk plasserast nær byane, så spillvarmen kan nyttast til fjernvarme. Dersom fiskeoppdrett treng varmare vatn, så er det berre å flytte dei til varmare strøk der det naturleg er varmare vatn og der dei enkelt kan bruke solenergien til å varme opp reservoar av vatn, det er berre å tilføre vatnet gjennom svarte plastleidningar som ligg opp i dagen, så dei vert oppvarma av sola. Å bruke spillvarme til fiskeoppdrett verkar mest som ei unnskyldning for at dei ikkje har gidda å bruke den til fjernvarme, det er som og blir som å fyre for kråka. Skal vi verkeleg ikkje kunne stille så pass krav til politikarane og dei andre som forvaltar olje og gassressursane, at vi kan krevje at dei utnyttar denne ufornybare ressursen betre enn dette?

Nordland har overproduksjon av straum og vi kan importere derifrå. Leidningsnettet må utbetrast for å redusere effekttap i leidningane, men noko effekttap vil der likevel vere, så det vil likevel vere betre at Nordland eksporterer kraft til Sverige, sidan det er kortare, så kan vi heller bygge gasskraftverk på Mørekysten og kanskje endå til eksportere kraft til Sverige herifrå også. Om ikkje det er så at vi må eksportere gass til gasskraftverk i Sverige for å få nytta spillvarmen til noko fornuftig og så importere krafta igjen.

Nettopp med tanke på kor viktig energiforsyninga er, og kor viktig den vert i framtida, er det fornuftig å prøve å gjere fylket mest mogleg sjølvforsynt med energi, både av økonomiske og av politiske grunnar. Men vi kan godt dele det inn i mindre regionar også, og seie som so at dersom regionen vil ha meir kraft, så får den også finne seg i å bygge kraftverk, ein by får finne seg i å ha eit gasskraftverk så pass nær at den kan nytte fjernvarmen, andre kommuner får finne seg i å gje plass til vindkraftverk om ikkje dei vil bygge ut meir vasskraft. Ei slik regionalisering vil tene til at vi vert nøydde til å sjå politikken i samanheng, dersom vi vil krevje meir så må vi også vere med på å yte eller ofre noko for det, og resultatet bør verte betre energiøkonomisering.

Både vindkraftverk og vasskraftverk verkar skjemmande ut i naturen, det er ikkje til å komme forbi. Eg meiner vi bør velje vindkraft framfor vasskraft, for vasskrafta er meir øydeleggande for det økologiske systemet, det øydelegg for laks og anna fisk, for fossekallen og anna fugl. Elles synest eg at alle desse gatelysa som vert sette opp langt frå tettbygde strøk er meir skjemmande enn vindmøller og andre antenner som vert sette opp. Det er ikkje berre stolperekka som skjemmer, men først og fremst lysa, særleg når dei lyser opp mot den vakre solnedgangen og uvilkårleg fangar merksemda, og elles i skumringa, når det øydelegg nattsynet.

 

Jordbruk, uhjelp og kostnadsnivå (Sunnmørsposten 15.9.2005)

Landbruk

Det er viktigare for u-landa å få tilgang på marknader enn å få pengegåver, og det dei har å selje er fyrst og fremst landbruksprodukt. For å verne norsk landbruk frå slik konkurranse har vi høge tollsatsar på import av landbruksprodukt, det hindrar deira tilgang til den norske marknaden og gjer at det vert høge matvareprisar i Noreg, er med på å gjere Noreg til høgkostland. Det verkar som indirekte subsidiering av jordbruket, ei innvending mot å ta den bort kan vere at handelskjedene likevel vil halde prisane høge og reise med profitten. Men kva så med den direkte subsidieringa av jordbruket, det vert gjerne påstått at den kjem forbrukarane til gode, men prisnivået tyder ikkje akkurat på det, det store spørsmålet vert korleis vi kan få konkurransen til å virke slik at den held prisnivået nede. Med den aukande oljeprisen burde dette vere eit brennaktuelt tema, noko som valkampen ikkje bar preg av.
I ei MMI-undersøking vart det spurt om kvifor vi skal ta vare på landbruket. Halvparten meinte det var viktig for kulturlandskapet, 40 prosent meinte bevaring av busetjinga i distrikta, 34 prosent svarte sysselsetjing i distrikta, 28 prosent svarte total matforsyning, 19 prosent svarte turisme og reiseliv. (Leiar i Sunnmørsposten 16.6: HØG OLJEPRIS). Målinga viser at matforsyning og matvaresikring var på retur som argument for å verne jordbruket. Det vil seie at det er mindre viktig å produsere varer for kunden, dei andre argumenta vert meir som å bevare landbruket for landbruket sin eigen del.
Beredskap i tilfelle krig eller anna krise har vore eit viktig argument for å verne jordbruket og redusert fare for krig kan vere årsaka til at matvaresikring har vorte mindre viktig. Vi har lett for å planleggje berre utifrå den noverande situasjonen, men det er tydeleg at vi må planleggje utifrå ein stadig stigande oljepris og i den langsiktige planlegginga kan det vere verdt å ta utgangspunkt i den ytterleggåande situasjonen at det vert oljekrise. Kan vi la utanlandske jordbruksvarer få sleppe meir til på den norske marknaden og likevel klare å oppretthalde folkesetnaden i distrikta og ha eit jordbruk i beredskap? Då må vi føre ein landbrukspolitikk som tek sikte på at lokalmiljøet raskt skal kunne omstille seg til å verte sjølvforsynt med matvarer. Vi kan plante frukttre og bærtre som er tilpassa norske forhold i innmark og utmark, la fjellområda gro til med skog, og det vert ein ressurs som kan vere god å ha i beredskap. Dersom vi vil rydde ein gard som er tilgrodd med kratt, er det berre å skaffe seg ein flokk med villsvin og dei vil fort gjere jobben og vi kan legge om drifta til dyr som kan gå ute heile året eller mesteparten av året.
I byar og tettbygde strøk vert ei stor tomt rekna for å vere luksus, så kvifor kan vi ikkje unne oss slik luksus ved tildeling av tomter i bustadfelt ute i distrikta der det er god plass? Å bevare kulturlandskapet var då det viktigaste argumentet for å verne om jordbruket og større tomter hadde ført til at fleire vart med på å kultivere landskapet og ta vare på det, anlegge plenar og plante prydtre, positivt for turisme. Eller plante bærtre og frukttre, ha sin eigen grønnsakshage, sette opp eit lite drivhus, berre det å ha moglegheita for dette hadde betra vår beredskap med tanke på matvaresikring. Fellesareal med hagar, plenar og parkanlegg kan tilleggast bustadfeltet, både til rekreasjon og nytte. Ullevål Hageby er eit døme på koloniar av bær- og grønnsakshagar der oslofolk har sine eigne små hageflekkar med små hytter som tener som reiskapsskjul. Først og fremst hadde det vore godt for barna å få større område å leike på. Med aukande oljepris vert det dyrare og dyrare å køyre barn til barnehage eller barneparkering, idrett- og kulturtilstellingar, vi kan spare både tid og pengar på at det vert tilrettelagt for slikt i tilknyting til bustadfelta.
TORBJØRN SIVERTSTØL
Fiskåbygd

Oljepengar og u-hjelp (Sunnmørsposten 22.9.2005).

Staten får ekstra inntekter av den uventa høge oljeprisen og det er nærliggande å spørje seg om ikkje pengane kan verte forvalt slik at vi får meir glede av dei. Øydeleggingane av orkanen Katrina har gitt oljeprisen eit ekstra løft ved at det skaper behov for auka økonomisk aktivitet, men samtidig vil den auka oljeprisen verke bremsande på den økonomiske aktiviteten i dei tradisjonelle i-landa og dempe etterspurnaden. Brukar vi meir oljepengar her i landet vil det auke prisnivået ytterlegare med negative konsekvensar for eksportindustrien.

Den aukande oljeprisen gjer at dei økonomiske problema i u-landa vert endå verre og det vert meir og meir relevant å samanlikninga vår økonomiske situasjon med den USA var i etter andre verdskrig, der vi samanliknar vårt forhold til u-landa med USA sitt forhold til Europa som var rasert etter krigen. Marshallhjelpa sette i gang den økonomiske aktiviteten i Europa igjen og det skapte marknad for amerikanske varer, så det fekk fart på amerikansk økonomi også, hjelpa til Europa vart sjølvhjelp for amerikanarane. Den viktigaste skilnaden mellom u-landa og Europa etter andre verdskrig er at Europa allereie hadde vore industrialisert, slik at folket hadde den ekspertise og kunnskap som skulle til.

Dersom vi skulle hjelpe ulanda på tilsvarande måte, kunne vi ikkje vere like sikre på at det vart hjelp til sjølvhjelp utan å sikre det med handelsavtaler. Dessutan viser det seg ofte at slike uhjelpmidlar vert dårleg forvalta, det vert misslukka prosjekt eller pengane når ofte ikkje fram til dei som verkeleg treng det. Men ved å investere pengane kan vi sjølve passe på at dei vert rett forvalta og ved å investere i lavkostland får vi mykje igjen for dei. Når vi invester, så er vi sjølvsagt ute etter gevingst og då er det om å gjere å investere der vi ventar økonomisk oppgang, same enten det er i eit høgkostland eller i eit lavkostland, men med eit så stort oljefond kan vi med langsiktige investeringar skape den veksten som vi seinare kan hauste av og det er lettast å få til i eit lavkostland, ganske enkelt fordi der er det lett å sjå moglegheitene til forbetring og vekst.

Dette burde også vere avgjerande for innvandringspolitikken, vi får mest ut av pengane ved å prøve å hjelpe folk frå lavkostlanda i deira eigne heimland. Det er ikkje god u-hjelp å lære opp folk frå u-landa til å gjere ein god jobb i Noreg, nei, dei må verte opplærde til å gjere ein god jobb i sitt eige heimland, i eit utviklingsprosjekt. U-landa vert ikkje utvikla av den jobben dei gjer i Noreg, og det er ikkje vi som treng at dei skal komme og utvikle Noreg for oss. Om det er slik at vi har for mange arbeidsplassar i Noreg og treng meir arbeidskraft, så er det betre at vi importerar arbeidskraft frå våre næraste naboland, der omstillinga ikkje vert så stor og kostbar, ja, utvekslar arbeidskraft med dei, meir etter dei økonomiske svingingane.

Politikarane passar gjerne på at oljefondet ikkje vert investert i selskap med ei verksemd som passar dårleg med deira moralske verdiar, men kvifor ikkje passe på at noko av desse pengane vert investert i slike prosjekt, som til dømes å skaffe drikkevatn og bygge ut vatningsanlegg i det tørkeramma Afrika? Dette ville nok i første omgang vere eit reint tapsprosjekt, så skilnaden på dette og å gi vekk pengane er at vi sjølve passar på at dei vert rett forvalta. Men vi kan sikre oss gevingst gjennom politiske og økonomiske avtaler, som til dømes at norske selskap skal få investere i plantasjar, leite etter olje og utvinne olje, noko som ytterlegare vil sikre at pengane vert godt forvalta.

 

ENERGIBØNDER (8.9.2006).

Vindmøllene som er brukte på Smøla er av same type som er brukt i Danmark der det er ganske flatt, og dei er høge for å rekke opp til kraftigare og jamnare vind. Når det vert sett opp vindmøller på høge fjell på kysten i Noreg, der det er verhardt, så skulle ein tru det ikkje var så stort poeng i at dei skal vere så høge, sjølv om der kan vere turbulens på fjellkanten. Når vi skal sjå heilheita i politikken så må vi også kunne ta visse estetiske omsyn samtidig som vi erkjenner kor viktig energitilførsla er både for oss sjølve og dei som kjem etter oss.

Miljøvernorganisasjonar foreslår meir bruk av vedfyring, sidan det er ein fornybar ressurs, dessutan vil det skape mange arbeidsplassar. Skogplanting er den naturlege og rette måten å drive CO2-rensing, for skogen veks ved å binde karbon frå CO2 i lufta og frigi oksygenet. Dermed har miljøvernorganisasjonane både ein og to, ja, endå fleire grunnar til å støtte skogplanting, særleg på Mørekysten der mykje av skogen er borte, kanskje fordi den er nedhoggen til tømmer og ved eller den er brend for å få bort dei store rovdyra og rydde fjellbeite for buskapen. Sidan har det grott til med lyng og det trengst tiltak som planting for å hjelpe skogen tilbake, oppdrag som kunne passe for å aktivere arbeidsledige i arbeid med litt lønn i tillegg til turgåing og sosialt samvær. Dersom det vart kombinert med at eit energiselskap bygde ein fjellveg og planta ein mølleskog og tok den ned igjen etter 20 eller 40 år, så sat grunneigarane igjen med ein skog og det er berre å sette skogsmaskinene i gang. Vi har fått bønder som dyrkar energi og vi kan kalle dei energibønder, spesielt om dei då bestemmer seg for å halde fram med vindmølleparken også. Skogsvegen kunne godt halde fram oppom skoggrensa for dei som likar friluftsliv og god utsikt.

Subsidieringa av vindkrafta har dermed virka som stønad til jordbruket for å omstille det til meir framtidsretta drift. Dersom bøndene set seg imot ei slik omstilling av jordbruket med samanslåing av drifta til større einingar med meir lønsam drift, så kan vi godt samanlikne det med korleis kystfiskarane ikkje ville vere med på den nødvendige struktureringa av fiskeflåten med samanslåing av kvoter for å gjere den meir lønsam. Det enda med at fleire av dei ikkje klarde å holde båtane, fiskemottaka kjøpte dei for å få hand om kvotene, kondemnerte båtane og slo kvotene saman på større båtar som dermed hadde nok kvote til å vere i drift ein større del av året, og det vart sjølvsagt meir lønnsamt. Til samanlikning med jordbruket ville det tilsvare at slakteria og sagbruka kjøpte opp gardane så dei skulle eige dyra før dei vart leverte til slakting og eige tømmeret før det vart hogt, at meieria kjøpte gardane, la ned småbruka og slo mjølkekvotene saman på større bruk. Og bøndene vart meir som leiglendingar på dei store gardane som vart eigde av private og offentlege godsherrar. Men det eg prøver å ta til orde for, er at dei allereie no må innsjå kva verdiar dei kan få ut av gardane og fjellområda med ei slik langsiktig tenking, om 30-40 år kan det allereie vere på hell med oljeeventyret, så skogen vil ha dess større verdi for dei komande generasjonane.

Ei vesentleg innvending mot subsidiering er at det verkar bremsande på den nødvendige utviklinga og hindrar omstillinga av ei næring. Men enn om vi i staden brukar subsidieringa til å prøve å utvikle og omstille næringa og vere med på å bere risikoen ved å prøve noko nytt. Det har vorte teke til orde for subsidiering av jordbruket kunn for å behalde eit ope landskap. Men kva det er for slags bønder som er redde for at noko skal gro fram? Ein skulle heller tru at bønder først og fremst ville vere glade og takknemlege for at det i det heile tatt er noko som vil gro. I USA feirar dei den årlege hausttakkefesten i tråd med jødisk tradisjon og i Tyskland feirar dei den årlege vinfesten etter at dei er ferdig med å hauste inn druene, med svære opptog, pynta med blomster, gjennom blomsterdekorerte gater. Men på Sunnmøre er det vanskeleg å komme over frukt og bær som er dyrka lokalt. Etter enda sesong er det om å gjere å skjere frukttrea og bærtrea godt nedåt for at dei skal bere godt med frukt til neste haust, og det kunne vel gjere landskapet passeleg ope.

I WTO-forhandlingane er det sett ein tidsfrist for avvikling av jordbrukssubsidiane, dersom vi brukar den tida til subsidiering av slik planting, vil bøndene kunne hauste fruktene av den lenge etter at det er slutt på subsidieringa.

Posted in Økonomisk politikk, Energipolitikk, Jordbruk, U-hjelp | Leave a comment

Desentralisering.

INNSIKT

Datamanskinene og oppkopling mot nettet var meint å skulle føre til desentralisering. I staden ser det ut til at vi får det motsette.

«Kanskje vi med tida kan verte eit føregangsland i utviklinga mot ei ny seilskutetid?»

Skrevet av: Torbjørn Sivertstøl, Fiskåbygd er trålbas. (lørdag, 23.februar 2008 14:20)

Mobilitet?

Den personlege datamaskina og internett gjorde det mogleg å ta med seg kontorarbeidet heim, på reisa, i bilen og til ein aude plass om ein det ville, slik sett vart vi meir fleksible og venteleg ville det verte lettare å få til desentralisering. Men det viste seg at dei som kommuniserer gjennom PC og internett også har behov for å møtast og snakkast på vanleg vis. Det vert ein heilt annan måte å kommunisere på, som vanskeleg let seg gjere på tastaturet. Eit IT-senter som det har vore snakk om på Fornebu vert noko heilt anna enn å sitje med ein PC på kvar si aude øy og kommunisere over internett.

Effektivisering.

Datamaskinene og internett effektiviserer administrasjonen av kommunane og offentleg sektor, og motiverer for sentralisering og samanslåing til større einingar, og så vidt som eg har fortsått er dette avgjerande for den nye regionaliseringspolitikken. Vi kunne godt tenkje oss at sjølv om det administrative arbeidet vart samanslått slik, så kunne dei likevel sitje ute i distrikta med kvar sin PC og kommunisere over internett. Utviklinga viser at det er vel ikkje akkurat det som er tilfellet. Dei sit på kvar sitt kontor i eit meir sentralt kontorbygg. Det er bra vi ikkje har vorte så «maskinelle» i vår tenking at det å møtast og snakkast på vanleg måte ikkje lenger skulle vere viktig for oss, men då må vi heller ikkje la regionaliseringspolitikken verte som ei kunstig sentraliseringsramme som vert tredt ned over oss.

Dialektane gir naturlege regionar.

Dialektene fortel oss korleis kommunikasjonen har føregått frå gammalt av, dei viser oss regionane der folk brukte å møtast og snakkast og sidan dette framleis er viktig for oss som kommuniserer gjennom PC og internett, meiner eg dette framleis bør vere avgjerande for regionaliseringa som er motivert av PC og internett. Det vil igjen bidra til å bevare dialektene. Utviklinga av dialektane hang uløyseleg saman med geografiske forhold som gjorde kommunikasjonen lett og naturleg. Kvifor skulle vi vel då gjere det kunstig vanskeleg? Vegar knyt saman. Utbygging av vegnettet vil sjølvsagt betre kommunikasjonen mellom regionane og kan soleis motivere for samanslåing. Vi har ein god del eksportindustri på Sunnmøre og til dette er det fyrst og fremst vegane sørover, til Bergen og til Oslo vi treng å få forbetre. På det europeiske kontinentet vert det bygt ut jernbane med hurtiggåande persontog til konkurranse med flytrafikken. Her i landet har vi noko som dei ikkje har så mykje av på kontinentet, og det er sjøvegen. Hurtigbåtane kan på tilsvarande måte som hurtigtoga konkurrere med flytrafikken, og vi kan satse på lasteskip på tilsvarande måte som dei satsar på godstog. Hurtigbåt rundt Stad er ikkje noko å satse på. Å skyte hol gjennom fjellet for å få ein Stad skipstunnel kan derfor samanliknast med å lage ein tunnel for hurtiggåande tog. Så er det berre å vurdere kostnad mot passasjertal og kva anna nytte ein slik tunnel kan ha. Det er ikkje rart at det er mange som er ivrige etter å få ein slik tunnel, ikkje minst i mi eiga kommune, Vanylven.

Skipstunnel.

Det vert argumentert med at det vil betre sikkerheta for skipsfarta langs kysten, men å sende skipa gjennom ein tunnel er noko nytt, og kva farar det vil innebere er kanskje litt utenkeleg for oss. Det vert vist til at hurtigruta fekk maskinstopp rett utfor Stadt i dårleg ver med fare for å drive på grunn på Bukketjuvane. Men der er rom sjø og det er ikkje noko problem å gå så langt ut at dei vil rekke å sleppe anker og stoppe avdrifta før dei driv på grunn. Så spørst det kor sikkert feste ankeret vil gi då. Men kva om hurtigruta får maskinstopp eller problem med styringa akkurat når den er i ferd med å gå inn i skipstunnelen? Vi har sett at bilar har kollidert og teke fyr i tunnelar og resultert i mange omkomne. Kva om eit skip mister styringa, går på grunn eller kolliderer med eit anna skip i tunnelen og tek fyr? Då har ikkje folk stor sjanse til å berge seg ut i tide og bergingsarbeidet vert nærast umogeleg. Vi har sett at det har falle stein frå taket av vegtunnelar, men dette fjellet er vel noko sterkare enn fjellet på Austlandet og med godt tilsyn er ikkje dette største faren.
For turistane vil det framleis vere ei oppleving å reise over Stadt-havet med hurtigruta og for mange vil det vere attraktivt å oppleve det i dårleg ver også. Det vil også vere ei oppleving å kruse på fjorden med ein hurtigbåt og så berre smette seg gjennom ein tunnel i fjellet innerst i fjorden. Hurtigbåtruta mellom Bergen og Ålesund og reisetida mellom Måløy og Ålesund blir mykje kortare.

Stigande oljeprisar.

Redusert oljeproduksjon vil med tida føre til stigande oljeprisar. Då får vi håpe at elektrisk kraft frå fornybar energi og fusjonskraftverk vil gi oss forholdsvis rimeleg energi og i så fall vil jernbane og T-bane og elektriske bilar ha framtida for seg. Det vert planlagt vindkraftverk langt til havs for å utnytte den jamne og sterke vinden der. Vi kan sjå for oss at det med tida vert vanleg å bruke segl på båtane igjen, og då vert det om å gjere å føre skipstrafikken ut der som vi får jamn og sterk vind og dette vert mest aktuelt for dei store skipa som tåler dei store bylgjene. Her ute i rom sjø vert det lettare å legge kursen etter vindretninga. Det er den relative vinden i forholdet til seglet som gjev framdrifta og den vert redusert når vinden kjem bakfrå, spesielt om ein brukar maskinkrafta i tillegg til seglet. Men med vinden frå sida eller litt framanfor tvers kan vi få god framdrift frå vinden sjølv om vi brukar maskinkrafta i tillegg, om det ikkje er ein altfor hurtiggåande båt. Då vil seglet virke som ein slingredempar også. Vi kan godt sjå for oss eit system med GPS, vindmålarar, krengingsmålar, straummålarar etc. kopla opp mot ei datamaskin som justerer seglføring og kanskje endåtil ein senkbar seilkjøl, for å få best mogleg framdrift og minst mogleg slingring. Ei anna datamaskin reknar ut beste kursen etter vermeldinga. Kanskje vi med tida kan verte eit føregangsland i utviklinga mot ei ny seilskutetid?

Hareid-Ålesund.

Det har vore foreslått å sprenge tunnel frå Hareidlandet til Ålesund, men dette bryt med det som har vore samferdselspolitikken dei siste tiåra, der vi har prøvt å legge gjennomgangstrafikken utanom byar og tettbygde strøk. I Ålesund har det vore nærast umogeleg å gjere det på nokon annan måte, så kvifor skal vi då bygge tunnel til dyre domar for å prøve å få til det som vi allereie for femti år sidan fann ut var uheldig? Der dei store vegane har passert byar og tettstader har det kome store kjøpesenter med store parkeringsplassar, slik som på Moa. Det må då vel vere betre å satse på at folk skal sette frå seg bilen på slike parkeringsplassar utanfor byen og så heller bruke kollektivtransport som buss, T-bane og hurtigbåt for å komme inn til byen. Ålesund er så ålande smal og der er trongt nok slik som der er om ikkje vi skal presse endå meir trafikk, bilar og parkeringsplassar inn i byen og heller tenke meir på å bevare «jugentstilbyen» slik som den er.

Posted in Økonomisk politikk, Samferdselspolitikk | Leave a comment

Kva gjer Norge til høgkostland?

Artikkel i INNSIKT-spalta i Sunnmørsposten 10.4.2005.

For oss som jobbar i eksportindustrien må det vere interessant å finne ut korleis vi kan klare å motvirke at krona vert for sterk og at vi i endå større grad vert eit høgkostland med ein eksportindustri som slit, skriv Torbjørn Sivertstøl i denne artikkelen. Han er cand. mag. og trålbas på «Havbris».

Skrevet av: Torbjørn Sivertstøl er cand. mag. og trålbas på «Havbris». (fredag, 21.januar 2005 14:01)
Den høge kronekursen og det høge kostnadsnivået i Noreg er skadeleg for eksportindustrien og dette er den eigentlege forklaringa på problema i fiskerinæringa dei siste åra, både på landsida og på sjøsida, for den er vår nest største eksportnæring. Oljeindustrien er den største eksportnæringa, men den høge oljeprisen var sjølv med på å presse opp kronekursen. Dette klarte regjeringa og Noregs bank å motverke ved å skrive ned renta. Korleis vi kan klare å motvirke at krona vert for sterk og motvirke at vi vert eit høgkostland må vere interessante problemstillingar for oss som jobbar i eksportindustrien. I følgje Keynes økonomiske lære skulle staten prøve å spare pengar i tider med god økonomi, slik som oljeindustrien no har gitt oss, og så bruke dei i tider med dårleg økonomi og stor arbeidsløyse, slik som vi kan frykte vil komme når det vert slutt på oljen, for å få fart på økonomien igjen.

Sterke kjeder

På tid med det amerikanske presidentvalet hadde Sunnmørsposten ein artikkel om den amerikanske lavpriskjeda Wall-Mart som står på godfot med Bush-administrasjonen. Så godt som ingen av dei tilsette var fagorganiserte, dei hadde lang arbeidsdag og var lavtlønna, ikkje særleg haldbart for familiefolk. Amerikanske produsentar hadde problem med å levere varer rimeleg nok for Wall-Mart og flytta produksjonen til utlandet der dei fekk rimelegare arbeidskraft, slik som til Honduras, men sjølv der fekk dei problem med å selje til Wall-Mart. Dermed kunne også Wall-Mart tilby rimelege varer og stille sterkt i konkurransen om kundane og voks seg store på forholdsvis kort tid. Dette viser kor mykje makt ei slik handelskjede har, men i dette tilfellet verka det då til å halde prisane nede.
Fjernsynsprogrammet Forbrukarinspektørane på NRK1 har rapportert om at optikarforretningane som er tilslutta handelskjeder importerer brilleglas for nokre få kroner og sel dei igjen for mange hundrede kroner. Når ei optikarforretning som ikkje var tilslutta ei slik kjede byrja å selje rimelegare, så fekk ho problem med å få kjøpe brilleglas igjen frå grossisten og måtte prøve å finne seg ein annan leverandør i utlandet. Sjølv om det ikkje kan bevisast, så må forklaringa på dette rimelegvis vere at handelskjedene har så stor makt at dei klarer å tvinge grossisten til å stoppe leveransane til ei slik forretning. Vi kan i alle fall konkludere med at i dette tilfelle fungerer ikkje konkurransen godt nok og det gjer Noreg til eit høgkostland.
I det inntektspolitiske samarbeidet har politikarar og fagorganisasjonar prøvt å samarbeide for å unngå ei uansvarleg lønnsgliding som vil verte eit problem for bedriftene og gjere Noreg til eit høgkostland. Men årsaka til at Noreg vert eit høgkostland er tosidig, det er ikkje berre dei høge lønningane, men at handelskjedene ikkje konkurrerer om å halde prisane nede, men i staden samarbeider for å halde prisane oppe. Logikken må vere at kva skal vel vanlege folk elles med så mykje pengar, om dei ikkje brukar dei opp i forretningane. Dei kan spare dei eller investere dei. Og så har vi nyleg sett korleis folk vert lurte opp i stry av useriøse selskap som narrar folk til å investere.

Oljepengar

Dersom det vert brukt meir oljepengar i vårt eige heimland, så vil det lett virke til å presse opp lønningane og prisane, presse opp kostnadsnivået og dermed har vi lite igjen for oljepengane. I alle fall har vanlege folk lite igjen for det. Dei store handelskjedene kan nok sitte igjen med den store profitten av dei høge prisane for dei er ikkje nøydde til å investere det igjen i Noreg, men kan investere det i lavkostland der dei får mykje meir igjen for pengane. Dette veit nok politikarane, men der kan også vere moglege måtar å bruke noko av oljepengane utan å presse opp kostnadsnivået i Noreg, til dømes ved å kjøpe helsetenester i utlandet, sende folk til utlandet for å verte opererte. Dersom det er så at dei forstår dette, og likevel vil bruke meir oljepengar, så bør dei også forklare korleis dei vil unngå at det skal føre til auka kostnadsnivå. Det same gjeld tiltak for å få ned arbeidsløysa, for arbeidsløysa har si årsak i høge lønningar, dersom vi får endå fleire folk ut i jobb med støtteordningar for å oppretthalde det vanlege lønnsnivået, så vil det vere med på å presse opp lønningane.
I ein kronikk i Sunnmørsposten skreiv Hans Petter Hildre, professor ved høgskulen i Ålesund, at heilt ifrå den industrielle revolusjon hadde den vanlege vestlege måten å leie bedriftene på vore at all organisering og alle endringar skulle komme frå toppleiinga i bedrifta. Men i bilkonsernet Toyota let dei mindre einingar organisere arbeidet sitt meir sjølve, dei både kunne og skulle prøve nye måtar gjere arbeidet på, prøve seg fram for å finne ut korleis dei kunne gjere arbeidet betre og meir effektivt. Og det vart ein suksess for bedrifta.

Toyota-modellen

Det er lett å tenke seg korleis fagorganisasjonen vil virke i dei to så ulikt organiserte bedriftene. I den typisk vestlege bedrifta vil der lett verte ein tradisjonell skarp motsetnad mellom fagorganisasjonen og bedriftsleiinga, men i Toyota-modellen, vil dei fagorganiserte heller sjå det som si oppgåve å vere med på den innovative prosessen i bedrifta og engasjere seg i å effektivisere arbeidet, dei får større moglegheit til å prøve å få til eit godt samarbeid og soleis forbetre bedrifta, i forventning av at det også vil forbetre lønningane. Toyota-modellen er eigentleg ikkje så framand for oss som driv fiske. Vi har lott, prosent av fangsten, og prøver derfor heile tida å få både maskineri og mannskap til å fungere effektivt. Dette har også virka til å gjere fiskebåtane effektive. Dessutan er der stadig endringar i arbeidet, særleg på tråldekket, alt etter fisket og botnforholda.
Det kan vere verdt å tenke over korleis vi kan få ulike interesser til å gå saman om å i iverksette meir langsiktige prosjekt, særleg når det vert brukt statlege eller kommunale midlar, det bør då vere til vårt felles beste. Det har vorte overført pengar til jordbruket for å bryte jord, der steinen skulle brukast til å bygge småbåthamner. Dermed har det dukka opp tett i tett med slike små og grunne småbåthamner med liten plass å navigere på. Dei hadde fått mykje meir ut av pengane om dei hadde samarbeidd om å bygge nokre større hamner, der andre som ikkje har gardar også fekk vere med, med plass til småbåtar, lystbåtar, fiskesjarkar og gjestebrygge, kanskje også med ei badestrand, ei marina med ferskvatn og straum, toalett og dusj. Utmerket for dei som er interessert i leige ut til turistar.

Å spare

På tilsvarande måte kan der vere fleire interesser i ein fjellveg, det kan vere skogplanting og skogshogst, vasskraft, vindkraft, idrettslag, skilag, turistforeining og alle som elles vil bruke fjellet til turterreng. På fjellområde der lyngen har teke over bør det plantast så skogen vinn over lyngen, kanskje er det nok å svi av lyngen og gjødsle litt, så vil blandingsskogen komme og det naturlege dyrelivet vende tilbake. Å spare i skog når vi er i høgkonjunktur vil stemme bra overeins med Keynes lære, same enten det er stat, kommune eller private som gjer det, i staden for å ha pengane i banken har vi kapital i skogen og den veks medan vi jobbar med noko anna. Det er då ikkje særleg god økonomi å subsidiere gardsdrifta berre for at garden ikkje skal gro til, når bonden eigentleg har funne seg ein betre jobb. Då må det vere betre å plante frukttre, bærtre og prydtre. Plantar ein til dømes ein eikeskog vil den på lang sikt vere svært verdifull som material, og i mellomtida kan den ha fungert som prydtre og som livd for andre plantar. Så spar heller både pengane og skogen til dess lavkonjunkturen kjem.

Posted in Økonomisk politikk | Leave a comment

Konkurranse og samarbeid

Artikkel i Sunnmørsposten 10.4.2005.

«Når nokon har fått tildelt konsesjon og kvote gratis frå staten, og så sel den til dyre domar, då er det noko som ikkje rimar, det er noko som ikkje er rett»

I det siste har det vorte stadig meir av at bedrifter har fusjonert eller små bedrifter har vorte oppkjøpte av større, og fordelen er klar, dei har fått erstatta konkurranse med samarbeid eller fått fjerna konkurrenten. Vi kan synest det er rart at store konsern treng fusjonere, kvar vert det av konkurransen? Argumentet er at dei må verte større for å kunne klare seg i konkurransen med endå større europeiske konsern. Men vi finn same trenden her, med fusjonering og oppkjøp. Ei årsak til det er at dei finn skattemessige fordelar ved å bokføre kjøpesummen som kostnad. Dei amerikanske anti-thrust-lovene skulle sikre at konserna ikkje vart så store at det øydela konkurransen og det norske konkurranse-tilsynet skal passe på nettopp dette.

Både og

Det spørst om ikkje det kan vere mogleg å få ei alternativ utvikling, i staden for at konkurransen fullstendig bryt saman til fordel for samarbeidet, så kan vi tenke oss eit samspel mellom konkurranse og samarbeid der det er samarbeid på nokre område og konkurranse på andre. Men då må vi sjå meir på kva som har vore fordelen med samarbeidet. Formålet med konkurranse er at vi skal verte meir effektive, og samarbeidet kan ta sikte på å sikre at så er tilfelle i større samanhengar, både i tid og rom, ikkje minst med tanke på å få ei god ressurs-forvaltning. Så dette må vi ikkje berre overlate til dei store konserna, men det er også ei sak for styresmaktene. Dette er eit spørsmål om samfunnet skal utvikle seg til å verte meir likt det gamaldagse føydalsamfunnet eller om styresmaktene vil sikre ein levande marknadsøkonomi med små og mellomstore bedrifter.
Når Volvo vart oppkjøpt av Ford, så vart det sagt frå Volvo-leiinga at dei vart for små overfor oppgåva med å utvikle meir miljøvennlege bilar, med anna drivstoff enn bensin og olje. Kanskje vert offentlege forskingsinstitusjonar også for små i den samanhengen, men eigentleg er det vel fordi dei ikkje ser det som si oppgåve å ta opp konkurransen med næringslivet, men heller supplere det med grunnforsking.
Den store fordelen med fusjonering og oppkjøp har elles vore å samarbeide om dei administrative oppgåvene. Når dei små kjøpmannsforretningane vart utkonkurrerte eller oppkjøpte av dei store handelskjedene, så var det først og fremst samarbeidet på innkjøpssida som var fordelen. Når dei private lakseoppdretta vart oppkjøpte av store konsern, så låg vinninga i samarbeidet om marknadsføring og sal til utlandet, og i forskinga på oppdrett av andre fiskeslag. Ein kunne godt tenke seg ei alternativ utvikling, der dei små kjøpmannsforretningane byrja å samarbeide om innkjøpet og dei private lakseoppdretta samarbeidde om forsking, marknadsføring og sal, men då er også vegen ganske kort til samanslåing i aksjeselskap.

Havbruk

I fiskoppdretta vert laksen halden i fangenskap og det hadde vore interessant å få greie på kor mykje olje som vert forbrukt for å produsere eit kilo laksefilet. Vi må fiske mat til fisken, tørke den, for så å kaste det i havet igjen, så han får ete det. Det høyrest unekteleg litt dumt ut, med sin sterke spor er det ikkje noko problem for laksen å fiske maten sin sjølv, slik som det passar seg for ein glad laks. Så kan vi spørje kor mykje olje vi må forbrenne for å fiske eitt kilo fri laks. Men vi må også hugse på at laksen brukar å komme tilbake til den same elva som den voks opp i, så den vil sannsynlegvis leite seg oppatt. Dette er ein ressurs som grunneigarane langs elva og fiskarane ved fjorden kan disponere i fellesskap, og ser vi det slik, kan det vere verdt at dei i fellesskap prøver å auke mengda med smolt i elva, så dei kan fiske dess meir når laksen kjem tilbake.

Jordbruk

I staden for å bruke krefter, tid og pengar på å drive småbruk, kanskje berre for å halde jorda i hevd, er det berre å plante frukttre og bærtre og anna skog og la skogen leve sitt eige liv og la naturen sjølv gjere jobben for oss, og sidan er det berre å hauste av det som naturen produserer når vi synst det passar oss. Skogen lagar jord av karbon i lufta, så den fornyar matjorda, og dette kan trengast, både for ei skrinn og utpint matjord og for atmosfæren. For å få i gang skogplanting, så vi får tilbake skogen på fjellområde der det naturleg skulle vere skog, så trengst det samarbeid med meir langsiktig fellesskapstenking, folk må verte einige om korleis dei skal disponere det i fellesskap, både til rekreasjon og til nytte. Etter kvart som oljelagera i verda minkar vert skogen meir verdifull. Då spørst det om bøndene i fellesskap har klart å stå for den langsiktige tenkinga, eller om dei har overlate det til storkapitalen.

Konkurranse om fisken

Der er konkurranse om å få fiske fisken, men deltakarlova, konsesjonsordninga og kvotesystemet sikrar at der vert eit visst samarbeid om ressurstilgangen så ikkje fiskebestanden kollapsar på grunn av overfiske. I medhald av råfisklova er der salslag som har fått lovvern for omsetting av råfisk på først hand, det sikrar at der vert konkurranse om førstehands sal av råfisk, men samtidig fungerer salslaga som eit administrativt samarbeid om salet. Så lovverket sikrar at der vert eit samspel mellom konkurranse og samarbeid. Dette reduserer behovet for fusjonering og hindrar oppkjøp frå store konsern.
I det siste har det vorte meir og meir vanleg med kjøp og sal av kvotar og konsesjonar både innan fiske og oppdrett. Når nokon har fått tildelt konsesjon og kvote gratis frå staten, og så sel den til dyre domar, då er det noko som ikkje rimar, det er noko som ikkje er rett. Det er som eit generasjonsskifte der det vert dyrare og vanskelegare for neste generasjon fiskarar å få seg fiskebåt med kvote og dette private initiativet vert meir og meir spelt over til storkapitalen. Denne politikken passar dårleg med formålet til deltakarlova, å sikre at haustinga av dei maritime ressursane framleis skal komme kystbefolkninga til gode.

Ressursane i havet

Det er konkurranse mellom nasjonane om ressursane i havet, men med eit internasjonalt samspel mellom konkurranse og samarbeid kan vi prøve å få til ei planmessig god forvaltning av ressursane i havet. Russarane har heile tida meint at torsken må fredast i gytetida og det ser ut til at vi må komme russarane i møte på dette punktet, for å få freda oppvekstområde for småtorsken. Det er i grunnen for gale at vi skal fiske torsken rett før den skal til å gyte, så det hadde sikkert ikkje skada om vi byrjar å tenke nytt om det tradisjonelle “Lofotfisket”. Vi kunne prøve å få til eit samarbeidsprosjekt der vi fangar fisken levande, til dømes med juksa, snurrevad eller not, og leverer den levande med brønnbåtar til oppdrettsanlegg for produksjon av torskeyngel. Får vi først til dette, så er det ei enkel sak å sleppe mesteparten av den befrukta rogna eller yngelen tilbake i havet. Slik kan vi langt på veg sikre at vi kvart år får ei vellukka gyting. På denne måten kan vi også få tilbake torskebestanden ved Grønland.
Auka etterspurnad og redusert tilbod av fisk gjer at fiskeprisen stig. Auka pris skulle stimulere til auka produksjon, det var slik marknadskreftene skulle virke. Problemet er at det verkar ikkje slik alltid når vi haustar av naturen, for vi grip inn kun på forbrukssida medan produksjonen er heilt overlaten til naturen sjølv, utan at vi grip inn og stimulerer den på nokon måte. Dersom reiarlaga hadde leigt torskekvotane av staten og leiga gjekk til å finansiere eit slikt samarbeidsprosjekt, så kunne vi auke produksjonen ettersom tilbodet minka og etterspurnaden auka.

Posted in Økonomisk politikk, Fiskeripolitikk | Leave a comment

Kapitalen og entropien

INNSIKT

Kapitalen representerer ordenen i naturen, i naturressursane, i varene vi har produsert, i samfunnet vi har bygt opp og endå til i den ordenen vi har fått i hjerna når vi ha klart å lære oss noko verdifullt, skriv Torbjørn Sivertstøl i denne artikkelen. Han er cand.mag. og trålbas.

Skrevet av: Torbjørn Sivertstøl er cand.mag. og trålbas. (lørdag, 23.april 2005 09:04)

Entropien er det fysiske målet for uorden og entropilova seier at ved kvar fysisk og kjemisk prosess vil entropien i universet ikkje minke. Ved produksjonen av eit naturprodukt eller eit industriprodukt vert det opparbeidd ein orden som gjer at vara får verdi for oss, men totalt resulterer det i meir og meir uorden i universet. Til dømes brukar ei mekanisk maskin energi for å gjere eit arbeid, men ein stor del av denne energien vert utskilt som varme, og det betyr auka entropi. Det følgjer av termodynamikkens første og andre hovudsetning, og den andre er også kalla entropilova. Kapitalen representerer verdien av det arbeidet som har vorte utført, men varmen representerer også ein viss orden som kan vere av kapitaliserbar verdi for oss, inntil vi har fått temperaturutjamning. Kapitalen representerer ordenen i naturen, i naturressursane, i varene vi har produsert, i samfunnet vi har bygt opp og endå til i den ordenen vi har fått i hjerna når vi ha klart å lære oss noko verdifullt.
Det er med vår eiga subjektive vurdering vi avgjer kor mykje ei vare er verd for oss og pengane er symbol for denne verdivurderinga. Likevel kan vi ikkje avfeie kapitalinteressene som om det berre skulle vere subjektive vurderingar, for det svarer til fysiske realitetar, det er den opparbeidde fysiske orden som gjer at vara har verdi for oss, og derfor har der heller ikkje vore noko reelt alternativ til kapitalismen. Kapitalen representerer ein reell ressurs som vi treng til å løyse framtidige oppgåver med, enten det er økonomiske eller økologiske problem. Så spørst det korleis den vert forvalta.

Totalenergien uendra

I ein kvar fysisk og kjemisk prosess er totalenergien uendra, energien i universet er konstant. Når vi seier at vi forbrenner energi eller at vi må spare på energien, så er det den ordna energien vi talar om. Det som skjer ved forbrenninga, er at det vert meir uorden, entropien aukar. Skogen og plantelivet absorberer energi frå sollyset som vert lagra i den indre orden som vert opparbeidd i plantane når dei veks. Noko av dette vert til mat for dyr og menneske, der ordenen delvis vert nedbroten i forbrenninga og noko av det vert oppbygd i ein ny orden.
Når vi fyrer med ved, brukar vi også av denne energien, men når vi forbrenner fossilt organisk stoff, brukar vi restar av organisk materiale som har vorte opparbeidd over millionar av år, og med vårt høge forbruk er der ikkje balanse mellom produksjon og forbruk, så slik kan det ikkje halde fram særleg lenge. I staden må vi ta sikte på å bruke meir fornybare ressursar. Energiøkonomisering og forståinga av den underliggande fysiske orden må verte grunnleggjande for den politiske tenkinga, der vi verdset ordenen i naturen, i dei varene vi produserer og det samfunnet vi har bygt opp, så vi med politiske vurderingar veg desse verdiane mot kvarandre; kva bør rivast ned og kva bør byggast opp, for i fylgje entropilova riv vi ned meir enn vi bygg opp. Då må vi også hugse på at det organiske livet reproduserer seg sjølv og denne produksjonen kan vere svært så god økonomi for oss. Vi kan samanlikne desse politiske vurderingane med våre subjektive vurderingar som er med på å bestemme prisen på ei vare, men skilnaden er at vi prøver å bruke naturvitskapen til å omslutte og supplere marknadsøkonomien med meir langsiktige vurderingar.

Gass- og vindenergi

Oljen har vorte så dyr at det har vorte mindre vanleg å bruke oljefyring til oppvarming, i staden vert den brukt i motorar som gjer noko meir enn å berre gi frå seg varme. Forbrenningsmotorane bryt ned store kompliserte organiske molekyl til fleire små molekyl som vert spreidd som eksos, det vert meir uorden. Motorar og turbinar gjev frå seg varme og må kjølast ned, verknadsgraden er forholdet mellom utført arbeid og tilført energi, og den er vanlegvis mindre enn ein halv, det vil seie at over halva av forbrukt energi vert spreidd som varme, entropien aukar. Så dersom det vert bygt gasskraftverk, bør dei plasserast nær dei store byane, der kjølvatnet vert brukt til husoppvarming.
Våre naboland som Sverige, Danmark og Tyskland har vore mykje flinkare enn oss med å bygge ut vindkraftverk. Vindkrafta kan vi trygt kalle ein fornybar ressurs og vinden er heilt gratis for alle. Likevel vert det rapportert og høge driftsutgifter og dyr kraft. Problemet er at for ein stor del av tida er det ikkje nok vind til å drive kraftverket. Med alle dei lavtrykka som kjem inn mot Norskekysten og solgangsbrisen om sommaren bør dette vere ei gunstig plassering av slike kraftverk. I det planlagde vindkraftverket på Haramsøya/Flemsøya reknar dei med å produsere kraft til 29 øre pr kwh, og det skulle vel vere konkurransedyktig, ikkje minst med tanke på den høge kraftprisen når vassmagasina var nedtappa.

Kombinasjon

Når det er for lite vind må vi ta kraft frå eit anna kraftverk. Så la oss sjå det i kombinasjon med til dømes eit gasskraftverk, der vi kan auke produksjonen når det er lite vind. Om det då vert påstått at det er rimelegare å kutte heilt ut vindkraftverket og berre drive gasskraftverket, så vert det tenkt og berekna berre utifrå dagens eller gårsdagens prisar og det er kortsiktig tenking. Dersom vi i staden produserer i gjennomsnitt like mykje kraft med vindkraftverket som med gasskraftverket, så vil det bety at vi kan drive gasskraftverket dobbelt så lenge. Og mot slutten av denne tida har kanskje gassen vorte så dyr at det er mykje rimelegare å drive vindkraftverket. Vi finn at gassen helst må brukast i maskiner som gjer eit arbeid og vi konkluderer med at gasskraftverket aldri skulle ha vore bygt. Det hadde vore betre å bruke gassen i maskiner i ein fabrikk, i skip, hurtigbåtar, ferjer og turistskip som treng oppvarming av opphaldsrom. Ein kombinasjon av frakteskip og passasjerskip, slik som hurtigruta, kan derfor vere eit energiøkonomisk gunstig transportmiddel.
Å spare på olje- og gassressursane er som å ha kapital i ein sikker bank med høg rente. Mange vil kanskje rekne med at i framtida vil vi utvikle nye teknologiar som kan utnytte nye energikjelder, men då må vi vere klar over at entropilova set grenser for kva energikjelder vi kan nytte oss av. Sola er vårt varige energireservoar og den driv vindane på jorda og det biologiske livet lagrar små energireservoar av solenergien er så lette at vi kan ta dei med på reis og bruke dei som drivstoff. Men det trengst store landområde for å produsere dei om, og med det veksande folketalet på jorda trengs det stadig meir landområde til å produsere mat, ein økologisk ubalanse med press på den ville naturen med fare for utrydding av andre artar.

Utviklingslanda

Når vi får orden opp i hovudet og tenker konstruktivt, så resulterer det gjerne i at vi konstruerer og produserer varer som er av verdi for oss. Men vi gjer det oftast ved å bryte ned fossilt organisk materiale, det var den teknologien som gjorde den vestlege verda til i-land og mykje av produksjonen vart ei belastning for det økologiske systemet. Så vi må prøve å få utviklingslanda til å utvikle seg med ein ny teknologi som ikkje bruker så mykje olje og ikkje forureinar så mykje. I varmare strøk kan det til dømes vere ein god ide å bygge drivhus av solcellepanel som vernar plantane mot sollyset og som ladar opp batteri til el-bilar og elektriske apparat, til dømes pumper til vatningsanlegg og evaporatorar som lagar ferskvatn av sjøvatn. Dersom kvar kinesar erstattar sykkelen med bensin- eller dieseldriven bil, så vert det ei stor auke i forbruket av olje og om nokre år finn dei ut at det allereie er forelda teknologi. Då hadde det vore mykje betre om dei satsa på elektriske bilar og syklar. Ny teknologi er gjerne dyr, men det er oftast berre ein kneik å komme over, får ein først i gang masseproduksjon, så sekk prisane.

Posted in Energipolitikk | Leave a comment